Zwierzyniec (powiat zamojski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zwierzyniecmiasto w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zwierzyniec. Położony jest nad Wieprzem, przy Roztoczańskim Parku Narodowym.

Serwitut – nadawane do początków XX w. uprawnienia chłopa posiadającego ziemię orną, polany lub hale do korzystania z pańskich lasów. Część lasu objętą serwitutem nazywano cerklem lub cyrklem. Serwituty, zwane też służebnościami, były więc rodzajem prawa rzeczowego. Serwituty oparte były na aktach jednostronnych (np. przywilejach nadanych osadźcom wsi przez królów polskich), na umowach ustnych lub zwyczajach. Początkowo serwituty dotyczyły własności królewskiej lub dworskiej, później w miarę, jak zmieniali się właściciele lasów, również prywatnej lub państwowej.Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) – narodowa instytucja kultury podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją NID jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego Polski dla przyszłych pokoleń. Instytut wydaje kwartalnik „Ochrona Zabytków”.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto liczyło 3165 mieszkańców.

Położenie[ | edytuj kod]

Na zachód od Zwierzyńca w odległości 3 km przebiega granica pomiędzy wapienno-piaskowcowym Roztoczem Środkowym a lessowym Zachodnim. Miasto ze wszystkich stron otoczone jest lasami, które zajmują aż 66% powierzchni gminy. W ich pobliżu, tuż za południową granicą miasta, znajdują się stawy Echo.

Saint-Laurent-de-Neste – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Midi-Pyrénées, w departamencie Pireneje Wysokie.Gryzelda Konstancja Wiśniowiecka z domu Zamoyska (ur. 27 kwietnia 1623 w Zamościu zm. 17 kwietnia 1672 w Zamościu) – żona Jeremiego Wiśniowieckiego, córka Tomasza Zamoyskiego.

Zwierzyniec leży w dawnej ziemi chełmskiej na historycznej Rusi Czerwonej, w ramach której stanowił część włości szczebrzeskiej, włączonej do Ordynacji Zamojskiej, a następnie przekształconej w prywatny powiat szczebrzeski w województwie ruskim.

Miasto zajmuje powierzchnię 6,19 km² (1 stycznia 2017).

W latach 1975–1998 miasto leżało w województwie zamojskim.

Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej (ORMO) – paramilitarna organizacja ochotnicza i społeczna wspierająca MO, powołana w 1946, a rozwiązana w 1989 przez Sejm.Maria Kazimiera de La Grange d’Arquien, Marysieńka (ur. 28 czerwca 1641 lub wcześniej w Nevers, zm. 30 stycznia 1716 w Blois) – królowa Polski, żona króla Jana III Sobieskiego.

Zwierzyniec jest członkiem Unii Miasteczek Polskich.

Historia[ | edytuj kod]

Zwierzyniec zawdzięcza istnienie Ordynacji Zamojskiej, której działalność gospodarcza była oparta na pozyskiwaniu i przetwarzaniu bogactw pochodzących z okolicznych lasów.

Zwierzyniec powstał w 1593, cztery lata po założeniu ordynacji. Prawdopodobnie już na początku XVII wieku, funkcjonował jako letnia rezydencja rodziny Zamoyskich. Zalążkiem osady był dwór myśliwski zbudowany nad stawem. Niedaleko dworu funkcjonował wielki zwierzyniec otoczony wysokim płotem, w którym trzymano m.in. jelenie, sarny, łosie i dziki. W ogrodzie, na wodzie stał pałacyk letni (Lusthaus) należący do Gryzeldy z Zamoyskich Wiśniowieckiej, matki króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego.

Less – pylasta skała osadowa, wyselekcjonowana i deponowana na drodze eolicznej, a więc w warunkach względnie suchego klimatu, na co wskazuje m.in. rozmieszczenie strefowe lub związek lessu z określonym piętrem hipsometrycznym. W obszarach wilgotniejszych osad o takich cechach nie wyodrębnia się spośród innych piaszczysto-gliniastych produktów denudacji i akumulacji. Aktion Zamość (pol. Akcja Zamość) – kryptonim niemieckich akcji wysiedleńczych i pacyfikacyjnych przeprowadzonych na Zamojszczyźnie leżącej na terenie okupowanego przez III Rzeszę Generalnego Gubernatorstwa, w okresie od listopada 1942 do sierpnia 1943, w ramach Generalnego Planu Wschodniego. Akcja objęła łącznie 100-110 000 wysiedlonych Polaków, w tym 30 000 dzieci (rabunek dzieci), w których miejsce władze III Rzeszy zamierzały osiedlić 60 000 kolonistów niemieckich przesiedlonych z Besarabii, Ukrainy, Bośni, Serbii, Słowenii, ZSRR oraz terytorium okupowanej Polski.

W 1773 IX ordynat, Jan Jakub Zamoyski, urządził w Zwierzyńcu fabrykę porcelany i mydła. W 1812 do Zwierzyńca została z Zamościa przeniesiona siedziba Ordynacji Zamojskiej. W XIX wieku działał tartak, browar, fabryka posadzek, fabryka bryczek, fabryka maszyn rolniczych, hotel z restauracją, a nawet sąd gminny okręgowy.

Powiat zamojski – powiat w Polsce (województwo lubelskie), utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Zamość.Łukasz Smuglewicz (ur. 1709, zm. 26 października 1780), polski malarz, ojciec Antoniego i Franciszka, których matką była Regina z Olesińskich, siostrzenica Szymona Czechowicza. Około połowy XVIII w. kamienicy Pod Fortuną mieszkali malarze Szymon Czechowicz i Łukasz Smuglewicz.

Mieszkańcy Zwierzyńca aktywnie wspomagali bojowników o wolność Polski, zwłaszcza powstańców w okresie powstania styczniowego, a potem żołnierzy Armii Krajowej w czasie II wojny światowej.

W latach 1940–1944 Niemcy hitlerowscy utworzyli w Zwierzyńcu obóz dla ludności cywilnej oraz obóz przejściowy, a od grudnia 1942 dla ludności wysiedlanej z Zamojszczyzny, w tym wielu Dzieci Zamojszczyzny. Szacuje się, że w obozie osadzono 24 000 więźniów, w tym 7 000 dzieci, z których ponad 200 zmarło. Na tym terenie znajduje się obecnie rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Matki Bożej Królowej Polski z II połowy XX wieku.

Ruś Czerwona, łac. Ruthenia Rubra lub Russia Rubra – kraina historyczna na południowo-zachodniej Ukrainie oraz w południowo-wschodniej Polsce.Klasa okręgowa (grupa zamojska) - jedna z czterech na terenie województwa lubelskiego klas okręgowych, stanowiąca pośredni szczebel rozgrywkowy między IV ligą, a klasą A. Stanowi tzw. VI ligę w rozgrywkach krajowych.

2 lutego 1944 okupacyjne oddziały niemieckie dokonały publicznej egzekucji ulicznej na placu targowym w Zwierzyńcu, w obecności spędzonych przymusowo mieszkańców Zwierzyńca.

 Osobny artykuł: Egzekucja w Zwierzyńcu.

W 1990 Zwierzyniec uzyskał prawa miejskie.

1 stycznia 2010 r. przyłączono część wsi Obrocz o powierzchni 136,92 ha.

Ziemia chełmska – w okresie I Rzeczypospolitej jednostka administracyjna Królestwa Polskiego, wchodząca w skład województwa ruskiego. Ziemia chełmska posiadała status szczególny, zbliżony do województwa, dlatego w niektórych źródłach określana jest jako palatinatus chelmensis ("województwo chełmskie"). Przejawem autonomii ziemi chełmskiej była pozycja sejmiku chełmskiego, który obradował w terminach sejmików wojewódzkich i delegował posłów ziemskich bezpośrednio na sejm walny bez konsultacji z sejmikiem generalnym województwa ruskiego.Dzieci Zamojszczyzny – określenie dotyczące dzieci mieszkających na Zamojszczyźnie, które podczas II wojny światowej objęto przymusowymi wysiedleniami, w celu założenia tu nowych osad dla ludności niemieckiej. Według szacunków historyków Niemcy wysiedlili z Zamojszczyzny ponad 30 000 dzieci.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




Warto wiedzieć że... beta

Roztocze Zachodnie (343.21) — mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce, jeden z trzech mezoregionów Roztocza. Roztocze Zachodnie wcina się niczym klin w Wyżynę Lubelską, granicząc od północnego zachodu ze Wzniesieniami Urzędowskimi, od północy z Padołem Zamojskim, od wschodu z Roztoczem Środkowym a od południa z Równiną Biłgorajską.
Browar w Zwierzyńcu – zabytkowy browar z początku XIX wieku mieszczący się w Zwierzyńcu. Właścicielem zakładu jest Skarbu Państwa, a dzierżawcą – Perła – Browary Lubelskie.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.
Parafia Matki Bożej Królowej Polski w Zwierzyńcu – parafia należąca do dekanatu Szczebrzeszyn diecezji zamojsko-lubaczowskiej. Została utworzona 24 kwietnia 1919 z parafii w Szczebrzeszynie. Kościół parafialny wybudowany w latach 1978-1980, konsekrowany w 1980. Mieści się przy ulicy Zamojskiej.
Polichromia – wielobarwna ozdoba malarska ścian, sufitów, podniebienia sklepień, rzeźb stosowana do dekoracji wewnętrznych i zewnętrznych. Polichromie wykonywano nie tylko na materiałach kamiennych i tynkach, ale także na drewnie, wewnątrz i na zewnątrz pomieszczeń w budownictwie sakralnym i świeckim.
Stawy Echo − kompleks czterech stawów, znajdujący się na terenie Roztoczańskiego Parku Narodowego. Zespół stawów został założony w latach 1929-34 w miejscu rozległych mokradeł dorzecza strumienia Świerszcz. Do roku 2002 kompleks składał się z 9 zbiorników. Po naturalizacji stawów istnieją 4 zbiorniki, w układzie zbliżonym do układu z okresu międzywojennego. Zbiorniki są stosunkowo płytkie. Ich głębokość waha się w granicach 0,5 - 1,5 m.

Reklama