Znaczenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Znaczenie – pojęcie, które łączy to, co rejestrujemy naszymi zmysłami z jakimś symbolem. Znak, zdanie, gest, czy dźwięk nie mają znaczenia, jeśli nie odnoszą się do czegoś, co jest nam znane.

Definicja (z łac. definitio; od czas. definire: de + finire, "do końca, granicy"; od finis: granica, koniec) – wypowiedź o określonej budowie, w której informuje się o znaczeniu pewnego wyrażenia przez wskazanie innego wyrażenia należącego do danego języka i posiadającego to samo znaczenie.Empiryzm (od stgr. ἐμπειρία empeiría – "doświadczenie") – doktryna filozoficzna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są wyłącznie lub przede wszystkim bodźce zmysłowe docierające do naszego umysłu ze świata zewnętrznego, zaś wszelkie idee, teorie itp. są w stosunku do nich wtórne.

Znaczenie w lingwistyce[ | edytuj kod]

Dyscyplinami lingwistyki, które najobszerniej zajmują się zagadnieniem znaczenia są semantyka i lingwistyka kognitywna. Znaczenie definiuje się tu jako wiązkę cech semantycznych. W takim rozumieniu znaczenie nie musi być powiązane ze znakiem językowym i jest tożsame z terminami semem i pojęcie. Sytuacja taka występuje przykładowo w przypadku braku w danym języku wyrazu na określenie obiektu, posiadającego nazwę w innym języku – na przykład zestaw cech semantycznych znaczenia terminu cube farm w języku angielskim nie jest przypisany do konkretnej nazwy w języku polskim i znaczenie to można oddać tylko przez wyliczenie jego cech semantycznych: np. biuro z dużą liczbą pojedynczych stanowisk pracy pooddzielanych ściankami działowymi. W węższym rozumieniu znaczenie przypisane jest do znaku językowego i stanowi treść przekazywaną tym znakiem w procesie komunikacji językowej.

Równoważność (lub: ekwiwalencja) – twierdzenie, w którym teza jest warunkiem koniecznym jak i dostatecznym przesłanki. To zdanie zapisuje się za pomocą spójnika wtedy i tylko wtedy, gdy.Nazwa – obok zdania i funktora jedna z trzech głównych kategorii syntaktycznych wyróżnionych w teorii kategorii syntaktycznych; nazwa to każde wyrażenie złożone lub proste, które przy danym jego rozumieniu może pełnić funkcję podmiotu lub orzecznika w zdaniu podmiotowo-orzecznikowym. Niekiedy określa się nazwy jako wyrażenia mogące pełnić funkcję podmiotu, nie funkcję podmiotu i orzecznika.

Własności znaczenia[ | edytuj kod]

Strefy konotacyjne[ | edytuj kod]

Cechy semantyczne znaczenia danej nazwy nie posiadają jednolitej rangi. Można je pogrupować w trzy strefy konotacyjne:

  • I strefa konotacyjna – obejmuje tzw. kryterialne cechy semantyczne właściwe wszystkim desygnatom danej nazwy. Służą one do rozpoznania danego obiektu jako należącego do zbioru obiektów określanych daną nazwą. Przykładowo do kryterialnych cech semantycznych wyrazu kot w języku polskim należą takie cechy jak: niewielkie rozmiary, cztery łapy, wygięty grzbiet itp.. Na podstawie tych cech semantycznych następuje identyfikacja danego obiektu jako wchodzącego w zakres znaczenia danej nazwy. Użytkownik języka nie dokonuje takiej identyfikacji na podstawie wszystkich dostrzegalnych cech obiektu, ponieważ nie ma dwóch obiektów identycznych w każdym detalu. Wynika z tego, że użytkownik języka wybiera pewną liczbę dostrzegalnych cech, wspólnych wszystkim obiektom określanym daną nazwą, czyli wchodzącym w skład denotacji tej nazwy.
  • II strefa konotacyjna – obejmuje tak zwane konotacje semantyczne, a więc cechy nie służące do identyfikacji obiektu jako desygnatu nazwy, a stanowiące kulturową wiedzę na temat desygnatów. W przypadku znaczenia wyrazu kot zaliczają się tu takie cechy, jak: łapanie myszy, nielubienie psów, drapanie, przekonanie, że czarny kot przynosi nieszczęście itp. Cechy te nie są kryterialne, ponieważ można rozpoznać kota, nawet kiedy nie wykonuje on żadnej z tych czynności. Ponadto dostęp do wiedzy o niektórych cechach (np. przynoszeniu nieszczęścia) użytkownik języka uzyskuje dopiero po rozpoznaniu danego obiektu jako kota.
  • III strefa konotacyjna – obejmuje cechy indywidualnie łączone z danym obiektem przez danego użytkownika języka (konotacje nazwy w danym idiolekcie).
  • Radialna struktura znaczenia[ | edytuj kod]

    George Lakoff zaproponował w 1987 roku teorię radialnej struktury znaczenia, opartą na tzw. logice rozumowania przez zaniedbanie (ang. default logic) Raymonda Reitera. Według interpretacji Lakoffa, „struktura znaczenia” opiera się na prototypowych, wyidealizowanych modelach kognitywnych. Taki model kognitywny to obiekt odczuwany przez użytkowników języka jako najbardziej typowy przedstawiciel danej kategorii semantycznej (zbioru obiektów wchodzących w zakres znaczenia). Zgodnie z obserwacją Reitera istnieją bardziej typowe i mniej typowe przykłady obiektów danej kategorii, np. skowronek czy kondor stanowi bardziej typowy przykład kategorii ptaka niż struś czy pingwin. Obiekty uznawane za typowe przykłady danej kategorii semantycznej według Lakoffa tworzą jej centralną podkategorię. Pozostałe obiekty tworzą podkategorie peryferyjne, mogące być kategoriami centralnymi dla znaczeń podrzędnych kategorii głównej (np. struś jako centralny przykład ptaka nielota) i mogące posiadać własne „niecentralne” podkategorie (w tym wypadku obejmowałyby one np. obiekty, na oznaczenie których wyraz nielot mógłby być użyty w przenośni).

    Desygnat – każdy konkretny obiekt pasujący do nazwy, lub ściślej – każda rzecz oznaczana przez dany wyraz, pojęcie lub znak. Na przykład desygnatem słowa "pies" jest obiekt, o którym można zgodnie z prawdą powiedzieć, że jest psem.John Rogers Searle (ur. 31 lipca 1932) – amerykański filozof. Z badań nad filozofią języka przeszedł do badań na gruncie filozofii umysłu. Badania nad umysłem są jego zdaniem naturalnym krokiem w badaniach nad językiem, a sama filozofia języka ma być częścią filozofii umysłu.

    Czasami trudno jest jednoznacznie stwierdzić, które desygnaty należą w języku do centralnej podkategorii zakresu nazwy. Lakoff podaje tu przykład wyrazu matka = kobieta, która kogoś urodziła: kobieta, która kogoś wychowała: kobieta, będąca żoną ojca.

    Polisemia[ | edytuj kod]

    W przypadku polisemii mówi się o wielowymiarowej naturze znaku językowego. Każde z potencjalnych znaczeń danego znaku językowego nazywane jest jego wymiarem. Według Lakoffa poszczególne wymiary stanowią podkategorie ogólnej kategorii mieszczącej wszystkie desygnaty nazwy we wszystkich jej potencjalnych znaczeniach.

    Sir Michael Anthony Eardley Dummett (ur. 27 czerwca 1925 w Londynie, zm. 27 grudnia 2011 w Oksfordzie) – angielski filozof i logik. Język – ukształtowany społecznie system budowania wypowiedzi, używany w procesie komunikacji interpersonalnej. Na język składają się dwa elementy:

    Wyboru znaczenia właściwego w danym akcie komunikacji dokonuje się na podstawie kontekstu. Nazywane jest to aktualizacją znaczenia.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Konotacja – wprowadzone przez J.S.Milla bardziej techniczne określenie zwrotu "znaczenie nazwy". Treść charakterystyczna nazwy N (ogół cech charakterystyczny dla zakresu nazwy N, taki, że przysługuje wszystkim desygnatom tej nazwy i tylko im) stanowi konotację nazwy N (treść językową) wtedy i tylko wtedy, gdy, dowolna osoba O, znająca i stosująca konwencje języka J, do którego należy rozpatrywana nazwa N, poinformowana o tym, że jakiś przedmiot p ma wszystkie cechy zawarte w treści nazwy N, może poprawnie rozstrzygnąć, czy dany przedmiot p jest desygnatem nazwy N. Znaczenie nazwy, najogólniej rzecz biorąc, jest to sposób posługiwania się tą nazwą przez ludzi.
    Alfred Tarski wł. Alfred Tajtelbaum (ur. 14 stycznia 1901 w Warszawie, zm. 26 października 1983 w Berkeley, Kalifornia, USA) – polski logik pracujący od 1939 r. w Stanach Zjednoczonych. Twórca m.in. teorii modeli i semantycznej definicji prawdy, uważany jest współcześnie za jednego z najwybitniejszych logików wszech czasów.
    Wiedza – termin używany powszechnie, istnieje wiele definicji tego pojęcia. Nowa Encyklopedia Powszechna definiuje wiedzę jako „ogół wiarygodnych informacji o rzeczywistości wraz z umiejętnością ich wykorzystywania”.
    Donald Herbert Davidson (ur. 6 marca 1917 w Springfield, zm. 30 sierpnia 2003) – amerykański filozof analityczny, zajmujący się filozofią języka, teorią prawdy, filozofią działania i filozofią umysłu. Był profesorem w Berkeley w latach 1981-2003, wcześniej pracował m. in. na Uniwersytecie Stanforda.
    Denotacja – zakres danej nazwy (ekstensja), tj. zbiór jej desygnatów, czyli obiektów, o których powiedzenie "To jest N." będzie zdaniem prawdziwym. Denotacją nazwy "kot" jest zbiór wszystkich (przeszłych, obecnych i przyszłych) kotów.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Peter Frederick Strawson (ur. 23 listopada 1919, zm. 13 lutego 2006), współczesny filozof brytyjski, reprezentant tradycji brytyjskiej filozofii analitycznej, profesor oksfordzki.

    Reklama