Zbroja kirasjerska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zbroja kirasjerska, początek XVII w.

Zbroja kirasjerska (staropol. zbroja rajtarska) – zbroja płytowa używana od końca XVI do połowy XVII w., której zasadniczym elementem był kirys z mocowanymi do niego folgowanymi osłonami. Jej uproszczoną znacznie zredukowaną formą była zbroja arkebuzerska.

Język staropolski – etap rozwoju języka polskiego w tzw. dobie staropolskiej, którą umownie wyznacza się między rokiem 1136 a przełomem XV i XVI wieku. W początkach doby staropolskiej pojawiły się pierwsze różnice między poszczególnymi językami zachodniosłowiańskimi, zwłaszcza między grupami: czesko-słowacką a lechicką (język polski, język kaszubski, języki pomorskie, język połabski).Opacha - część płytowej zbroi rycerskiej, służąca do ochrony ręki od łokcia w górę. Wchodziła w skład naręczaka.

Budowa[ | edytuj kod]

Zbroja kirasjerska składała się z kirysu z napierśnikiem wyposażonym w folgowany fartuch i/lub taszki oraz głęboko zachodzące na niego folgowane naramienniki z opachami. Zbroja wyposażona była ponadto w nabiodrki, nakolanki, nałokcice, zarękawia i rękawice. Zbroję wieńczył hełm kirasjerski, szturmak lub pappenheimer (w jego przypadku zakładano dodatkowo obojczyk).

Kirys – zbroja ochraniająca korpus składająca się z dwóch części: ochraniającego pierś napierśnika i osłaniającego plecy naplecznika, połączonych za pomocą rzemieni w pasie i na ramionach. Do jego dolnej części, tzw. fartucha, można było przymocować nabiodrniki lub taszki osłaniające uda.Rękawica - część płytowej zbroi rycerskiej służąca do ochrony dłoni. Wchodzi w skład naręczaka. Zbudowana z drobnych metalowych płytek nitowanych do skórzanego podkładu. Występowały też rękawice wykonane z kolczej plecionki.

Historia[ | edytuj kod]

We wczesnej formie zbroja kirasjerska zapewniała ochronę ciała od kolan aż po dłonie, jednak z biegiem czasu poszczególne jej elementy były stopniowo porzucane. Od XVII w. zaczęła ulegać znacznemu uproszczeniu, a w połowie wieku pozostawiono już tylko kirys, fartuch i naramienniki z opachą. Na przełomie XVII i XVIII w. nastąpił zanik właściwej zbroi kirasjerskiej, z której pozostał tylko kirys i hełm.

Historia Polski (1697–1763), Polska w czasach saskich, czasy saskie – w I połowie XVIII w. Rzeczpospolita przeżywała okres poważnego kryzysu politycznego. Były to czasy kiedy w Polsce rządzili królowie z saskiej dynastii Wettynów, August II (1697–1733) i August III (1733–1763). Ich panowanie było jednak przerywane kolejnymi elekcjami i rządami Stanisława Leszczyńskiego (1704–1709 i 1733–1736).Szturmak, burgoneta, hełm burgundzki, szturmowy (niem. Sturmhaube, wł. casquetto) – otwarty, a czasem półotwarty lub zamknięty hełm renesansowy wywodzący się konstrukcyjnie ze średniowiecznej łebki, ale też nawiązujący do pewnych form antycznych. Charakteryzował się półokrągłym dzwonem z grzebieniem, ruchomymi lub stałymi policzkami, folgowym bądź jednorodnym nakarczkiem oraz daszkiem osłaniającym oczy, przez który czasem przechodził nosal. Używany był w piechocie (landsknechci, pikinierzy), jeździe (arkebuzeria, rajtaria, kirasjerzy i czasem dragoni) oraz w służbie morskiej do połowy XVII w. W Polsce takich hełmów używała m.in. husaria pod koniec I i na pocz. II połowy XVI w.

W Polsce zbroje kirasjerskie noszone były początkowo przez rajtarię (stąd staropolskie określenie zbroja rajtarska), a w epoce saskiej również przez husarię.

  • Zbroja kirasjerska z końca XVI w.

  • Zbroja kirasjerska z początku XVII w.

  • Zbroja kirasjerska z początku XVII w.

    Zdzisław Żygulski jun. (ur. 18 sierpnia 1921 w Borysławiu) – profesor nauk humanistycznych, polski historyk i teoretyk sztuki.Husaria (z węg. huszár, serb. husar, gusar) – polska jazda należąca do autoramentu narodowego, znana z wielu zwycięstw formacja kawaleryjska Rzeczypospolitej, obecna na polach bitew od początków XVI do połowy XVIII wieku. Była wykorzystywana do przełamywania sił nieprzyjaciela poprzez zadawanie rozstrzygających uderzeń w postaci szarż, które w najważniejszym okresie jej istnienia kończyły się zazwyczaj zwycięstwami.
  • Zbroja kirasjerska z połowy XVII w.

  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Włodzimierz Kwaśniewicz: Leksykon dawnego uzbrojenia ochronnego. Warszawa: Dom Wydawniczy BELLONA, 2005. ISBN 978-83-11-10063-3.
  • Zdzisław Żygulski: Broń w dawnej Polsce na tle uzbrojenia Europy i Bliskiego Wschodu. Warszawa: PWN, 1982. ISBN 83-01-02515-8.
  • Zdzisław Żygulski: Broń wodzów i żołnierzy. Kraków: Kluszczyński, 2004. ISBN 83-89550-02-4.
  • Nałokcica - zw. też nałokietkiem lub nałokietnikiem - część płytowej zbroi rycerskiej wchodząca w skład naręczaka. Służyła do ochrony łokcia.Folgi – wąskie płytki metalowe z których wykonywane były elementy ruchome różnych broni ochronnych. Płytki łączono ze sobą najczęściej nitując je od spodu do rzemieni lub podkładu ze skóry. Z folg wykonywano między innymi części zbroi płytowych (fartuch, naramienniki, nabiodrki, rękawice), nakarczki hełmów, czy nawet całe pancerze (np. rzymski pancerz folgowy – lorica segmentata).




    Warto wiedzieć że... beta

    Naramiennik - część płytowej zbroi rycerskiej, służąca do ochrony ramienia. Wchodzi w skład naręczaka. Stworzony i popularny w średniowieczu, jego znaczenie zaczęło maleć w renesansie wraz z wykorzystaniem zbroi płytowej.
    Rajtaria, rajtarzy (od niem. Reiter – „jeździec”) – typ kawalerii używającej w walce przede wszystkim pistoletów.

    Reklama