• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zasady filozofii



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Irena Krońska, z d. Krzemicka (ur. 6 marca 1915 we Lwowie, zm. 16 stycznia 1974 w Warszawie) – polska filozof, filolog klasyczna, tłumaczka. Żona Tadeusza Krońskiego.Zasada zachowania energii – empiryczne prawo fizyki, stwierdzające, że w układzie izolowanym suma wszystkich rodzajów energii układu jest stała (nie zmienia się w czasie). W konsekwencji, energia w układzie izolowanym nie może być ani utworzona, ani zniszczona, może jedynie zmienić się forma energii. Tak np. podczas spalania wodoru w tlenie energia chemiczna zmienia się w energię cieplną.
    Principia philosophiae, 1685

    Zasady filozofii (łac. Principa philosophiae, fr. Les Principes de la Philosophie) – pismo filozoficzne Kartezjusza wydane przez Elzeviera w Amsterdamie w 1644. Stanowi ono ostatnie z najważniejszych pism Kartezjusza wydanych za jego życia. W wielu aspektach ustępuje pismom wcześniejszym, jest jednak od nich bardziej systematyczne, przekazuje ustalone zagadnienia i ich rozwiązania w formie w pełni wyklarowanego systemu zasad. Stanowi też jedyny pełny wykład fizyki Kartezjusza, mimo wielu teoretycznych niedoskonałości będący najważniejszą popularyzacją nowej fizyki XVII wieku, która w znaczący sposób przyczyniła się do przełamania schematów fizyki arystotelesowskiej w świadomości XVII-wiecznych uczonych. Polski przekład Izydory Dąmbskiej ukazał się w 1960.

    Palatynat, Palatynat Reński (niem. Pfalzgrafschaft, łac. palatium – pałac) – kraina historyczna w zachodnich Niemczech na zachód od Renu. Obecnie wchodzi w skład kraju związkowego Nadrenia-Palatynat i części Badenii-Wirtembergii (Heidelberg).Leszek Kołakowski (ur. 23 października 1927 w Radomiu, zm. 17 lipca 2009 w Oksfordzie) – filozof zajmujący się głównie historią filozofii, historią idei oraz filozofią religii, eseista, publicysta i prozaik. Kawaler Orderu Orła Białego.

    Powstanie tekstu[ | edytuj kod]

    Dzieło dedykowane jest księżniczce Elżbiecie czeskiej, córce elektora Palatynatu Reńskiego i niedoszłego króla Czech Fryderyka, przyjaciółce i uczennicy Kartezjusza. Zasady filozofii zostały napisane po łacinie, w języku nauki XVII wieku, gdyż zostały zamierzone jako podręcznik szkolny. Język łaciński znała także księżniczka Elżbieta, którą Kartezjusz poznał dzięki Pollotowi, pośrednikowi między nią a filozofem, gdy przebywała w Hadze. Owocem znajomości filozofa z księżniczką jest także bogata korespondencja filozoficzna i dzieło Namiętności duszy. O różnych etapach powstawania tekstu i o toku druku Kartezjusz pisze w liście do Colviusa z 23 kwietnia 1643 i w liście do Pollota z 1 stycznia 1644.

    Fizyka (gr. Φυσικὴ ἀκρόασις, łac. Physica lub Physicae Auscultationes, co znaczy wykłady o naturze) – utwór autorstwa Arystotelesa dotyczących najbardziej ogólnych (filozoficznych) zasad naturalnych. Głównym celem pracy jest nie tylko opis zmiany i ruchu, lecz także odkrycie ich zasad i przyczyn.Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.

    Kartezjusz zamierzył Zasady jako podręcznik, przeznaczony nie tylko dla księżniczki Elżbiety, ale dla szerokiego grona uczniów, podręcznik mający zastąpić Fizykę Arystotelesa. Zamierzenie to tłumaczy suchą formę dzieła i to, że podzielone jest na dużą liczbę drobnych, łatwych do opanowania pamięciowego zasad. Zachęcał o. Pierre'a Bourdina, by propagował dzieło wśród jezuitów i rozdawał im jego egzemplarze, co miało doprowadzić do zastąpienia fizyki arystotelesowskiej kartezjańską w dominującym we wszystkich krajach katolickiej Europy systemie edukacji jezuickiej. Brak szerszego oddźwięku wśród uczonych jezuickich i jednocześnie o wiele cieplejsze przyjęcie Zasad wśród szerokiej publiczności skłonił Kartezjusza do przyjęcia propozycji przełożenia Zasad i Medytacji na francuski, co uczyniło je dostępnymi szerokiemu gronu czytelników.

    Kartezjusz (fr. René Descartes, łac. Renatus Cartesius, ur. 31 marca 1596 w La Haye-en-Touraine w Turenii, zm. 11 lutego 1650 w Sztokholmie) – francuski filozof, matematyk i fizyk, jeden z najwybitniejszych uczonych XVII wieku, uważany za prekursora nowożytnej kultury umysłowej.Medytacje o pierwszej filozofii (łac. Meditationes de prima philosophia, in qua Dei existentia et animæ immortalitas demonstratur) – łaciński traktat francuskiego filozofa René Descartesa, wydany po raz pierwszy w 1641. Jest podstawowym źródłem do poznania metafizyki Kartezjusza i jednym z najważniejszych tekstów zachodniej filozofii.

    Przekład francuski Zasad, sporządzony przez przyjaciela Kartezjusza, księdza Claude'a Picot, ukazał się już w 1647 w Paryżu nakładem Henriego Le Grasa, wkrótce po edycji francuskiej wersji Medytacji o pierwszej filozofii, został jednak sporządzony w 1644. Oba przekłady wiązały się z podróżami Kartezjusza do Francji w 1644 i 1647, pierwszymi od 1628. Rok 1644 był dla Kartezjusza trudny, stanowił apogeum konfliktu z Uniwersytetem w Utrechcie – mimo tej trudnej sytuacji musiał jednak opuścić Holandię i wyjechać w maju do Francji ze względu na sytuację rodzinną. Otrzymał przy tym przyrzeczenie, że łacińskie Zasady zostaną wysłane do Francji natychmiast po wydrukowaniu, ostatecznie jednak wydana w czerwcu 1644 książka przybyła tam nieco później. Zabrał ze sobą jednak przeznaczoną dla drukarza kopię pozbawioną ilustracji, z której to właśnie rozpoczął swój przekład ksiądz Picot, w którego domu w Paryżu zatrzymał się (według biografii Adriena Bailleta) na krótko w maju lub na początku czerwca od razu po przybyciu do Francji.

    Rozprawa o metodzie (fr. Discours de la méthode) – podzielony na 6 części traktat filozoficzno – matematyczny, opublikowany przez Kartezjusza w roku 1637. To jedno z najbardziej wpływowych dzieł w historii, opisuje metodę poznawczą modelowaną na matematyce która daje solidne podstawy rozwoju wszystkim nowoczesnym naukom ścisłym. Dzięki tej rozprawie odżyła na nowo antyczna idea sceptycyzmu – wątpienia o wszystkim – od której Kartezjusz zaczął, aby wyzbyć się błędnych przekonań i założeń, w które na co dzień kompletnie bezpodstawnie wierzy ludzkość. O wszystkim trzeba było udowodnić, że istnieje.Izydora Dąmbska (ur. 3 stycznia 1904 we Lwowie, zm. 18 czerwca 1983 w Krakowie) - polska filozof, logik, epistemolog. Uczennica i współpracowniczka Kazimierza Twardowskiego, przedstawicielka filozoficznej szkoły lwowsko-warszawskiej.

    To właśnie podróż do Francji w 1644 przyniosła Kartezjuszowi pojednanie z jezuitami. Jedynie Bourdin wciąż był mu wrogi, zmienił jednak radykalnie stanowisko po interwencji Kartezjusza u prowincjała o. Dineta. Ze względów dyplomatycznych to właśnie o. Bourdin miał przekazać Dinetowi i francuskim uczonym jezuickim przygotowane specjalnie dla nich egzemplarze Zasad. Miało to na celu wskazanie uczonym i teologom Towarzystwa, że pojednanie jest szczere i całkowite. Mimo przyjaznych opinii o. Dineta i o. Charlesa o Zasadach główny cel Kartezjusza, uczynienie ich podręcznikiem w jezuickim szkolnictwie, nie został jednak zrealizowany, a ich odpowiedzi na ponaglenia ze strony Kartezjusza były wymijające i skąpe.

    Sir Isaac Newton (ur. 25 grudnia 1642/4 stycznia 1643 w Woolsthorpe-by-Colsterworth, zm. 20 marca 1726/31 marca 1727 w Kensington) – angielski fizyk, matematyk, astronom, filozof, historyk, badacz Biblii i alchemik.Biblioteka Klasyków Filozofii – unikatowa na skalę światową seria wydawnicza utworzona w 1952 roku w ramach Państwowego Wydawnictwa Naukowego mająca na celu udostępnienie polskiemu czytelnikowi klasycznej literatury filozoficznej - zarówno z dziedziny filozofii powszechnej, jak również filozofii polskiej.

    Wracając z Francji w listopadzie 1644, Kartezjusz musiał spędzić dwa tygodnie w Calais ze względu na uniemożliwiające dalszą podróż burze morskie – właśnie ten czas wykorzystał na przejrzenie i uzupełnienie powstałego już przekładu Picota. Podobnie jak w przypadku Medytacji o pierwszej filozofii, przekład został dokładnie przejrzany i poprawiony przez autora – teksty łaciński i francuski Zasad różnią się jednak od siebie o wiele bardziej niż teksty łaciński i francuski Medytacji. Tekst francuski Zasad filozofii zawiera liczne modyfikacje i dodatki, których autorem jest niewątpliwie sam Kartezjusz. Oba teksty muszą więc być ze sobą często konfrontowane i porównywane przez badaczy. Ostatnich poprawek tekstu francuskiego Zasad, poprzedzających jego wydanie w tym samym roku, dokonał Kartezjusz w czasie podróży do Francji rozpoczętej w czerwcu 1647. W czasie tej podróży do francuskiego tekstu Zasad został w charakterze wstępu dołączony list do tłumacza. Od jesieni 1648 i na początku 1649 Kartezjusz zajmował się intensywnie prowadzeniem eksperymentów potrzebnych do napisania piątej i szóstej części Zasad, mających traktować o człowieku i zwierzętach, części tej jednak ostatecznie nie powstały.

    Fryderyk V Wittelsbach, zw. Królem Zimowym (ur. 26 sierpnia 1596 w dworku myśliwskim Deinschwang niedaleko Neumarkt in der Oberpfalz, zm. 29 listopada 1632 w Moguncji) – elektor Palatynatu Reńskiego w latach 1608-1623, przywódca protestanckiego przymierza w Cesarstwie Rzymskim Narodu Niemieckiego, znanego jako Unia Ewangelicka, król Czech w latach 1619-1620 jako Fryderyk I Wittelsbach z dynastii Witellsbachów.Editio princeps (łac. "pierwsze wydanie") - termin oznaczający czasem pierwsze wydanie tekstu (pierwodruk), zwłaszcza szczególnie cennego.

    Ilustracje[ | edytuj kod]

    II, III i IV część Zasad ilustrują ryciny. W pierwszym wydaniu umieszczono 90 ilustracji, ale tylko 25 z nich nie powtarzało się. Pozostałe powtarzają się od dwóch do jedenastu razy. Łącznie figur jest 46. Według przedmowy Charlesa Adama do Zasad 45 – co prawdopodobnie jest wynikiem potraktowania którychś rycin łącznie. W wydaniu francuskim i przekładach niemieckich jest 47, ale dwie z nich – rycina 5 i 10, które w wydaniu łacińskim są identyczne, są do siebie bardzo podobne. W niemieckim wydaniu Buchenaua rycina 5 i 10 są identyczne, ale osobno numerowane, w niemieckim wydaniu J. H. Kirchmana nieco się różnią.

    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.Gottfried Wilhelm Leibniz, znany także pod nazwiskiem Leibnitz (ur. 1 lipca 1646 w Lipsku, zm. 14 listopada 1716 w Hanowerze) – niemiecki polihistor: filozof, matematyk, prawnik, inżynier–mechanik, fizyk, historyk i dyplomata.

    W różnych wydaniach tekstu różnie rozwiązywano kwestię ich układu i powiązania z tekstem – czasem figury umieszczano przy tekście, ilekroć tekst się do nich odwołuje, czasem umieszczani je po tekście. W wydaniu polskim każda rycina pojawia się tylko raz w dodatku załączonym do tekstu, a w samym tekście umieszczono odpowiednie 90 odsyłaczy.

    Benedykt Spinoza (w oryginale Baruch de Spinoza, ur. 24 listopada 1632 w Amsterdamie, zm. 21 lutego 1677 w Hadze) – filozof niderlandzki.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.883 sek.