Yuezhi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Yuezhi – lud koczowniczy pochodzenia indoeuropejskiego, który ok. 130 p.n.e. zajął Baktrię i założył w niej państwo, przekształcone następnie w Królestwo Kuszanów.

Turkiestan Chiński (Turkiestan Wschodni, Ujguristan) – tradycyjna nazwa terenów stanowiących w przeszłości Dżungarię, a obecnie Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur, część Chin, która obejmuje wschodnią część Turkiestanu, regionu Azji Środkowej.Tienszan, Tien-szan (chiń.: 天山; pinyin: Tiān Shān; dosł. „niebiańskie góry”) – wielki system górski w Azji Środkowej, na pograniczu Kazachstanu, Kirgistanu i Chin.

Historia[ | edytuj kod]

Migracja Yuezhi na przestrzeni lat

Pierwsze pewne wzmianki na temat Yuezhi pochodzą z III w. p.n.e. Według Sima Qiana ich pierwotnym terytorium były tereny dzisiejszej prowincji Gansu. Stamtąd sprawowali oni kontrolę nad większą częścią równiny mongolskiej, być może Dżungarią, terenami na północ od Tienszanu, gdzie mieszkało plemię Wusun, basenem Tarymu i górnym biegiem Huang He. Pozycji Yuezhi, jako dominującej potęgi Azji Środkowej pod koniec III wieku p.n.e., zagrozili Xiongnu. Pokonał ich wtedy nowy shanyu Xiongnu, Maodun (209–174 p.n.e.). Kolejną klęskę z jego ręki ponieśli oni w 176 p.n.e., a w 174 i 162 p.n.e. pokonał ich syn Maoduna, Laoshang (174–160 p.n.e.) W rezultacie Yuezhi rozpoczęli migrację w kierunku Azji Środkowej, chociaż niewielka ich część pozostała na miejscu, pośród podlegających niegdyś Yuezhi plemion Qiang. Odtąd byli oni nazywani przez Chińczyków Małymi Yuezhi (Xiao Yuezhi), w odróżnieniu od Wielkich Yuezhi (Da Yuezhi), jak zaczęto nazywać grupę, która udała się na zachód. W Azji Środkowej Yuezhi zostali pokonani przez Wusunów i musieli się udać na południe, w kierunku Sogdiany i Baktrii. W trakcie swojej wędrówki pchnęli oni na południe wielkie masy Saków, które w latach ok. 145 – ok. 130 p.n.e. zalały Królestwo Greko-Baktryjskie.

Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

Ok. roku 128 p.n.e. wysłannik cesarza Wudi (140-87 p.n.e.), Zhang Qian, odnalazł wodza Yuezhi w obozie nad Amu-Darią, jednak jego oferta przymierza przeciwko Xiongnu została odrzucona. Yuezhi są często identyfikowani z Tocharami, którzy według Strabona mieli podbić Baktrię i Sogdianę. Jeśli ta identyfikacja jest prawidłowa (co jest jednak kwestią sporną), to w roku 124 lub 123 p.n.e. Yuezhi pokonali i zabili króla Partów Artabanusa I (127–124/123 p.n.e.), ponieważ według Justynusa zrobili to Tocharowie. Niemniej na początku I w. p.n.e. Partowie przedsięwzięli ofensywę w kierunku wschodnim i zajęli Arię, Margianę i być może rejon dzisiejszego Meszhedu. Według „Księgi Późniejszych Hanów” po zajęciu Baktrii Yuezhi podzielili zajęte terytorium pomiędzy pięciu xihou (co jest chińską transkrypcją środkowoazjatyckiego tytułu jabgu). Państwo Da Yuezhi stanowiło zatem konfederację pięciu plemion. Jednym z tych plemion byli Kuszanowie. Z późniejszego okresu zachowały się liczne monety niejakiego Herausa (ok. 1-30 n.e.), który nazywał siebie władcą Kuszanów. Zgodnie z „Księgą Późniejszych Hanów” ponad sto lat po podboju Baktrii „xihou Guishuang [tj. Kuszanów], Qiujiu Que [tj. Kudzula Kadfizes], napadł na pozostałych czterech xihou. Sam mianował się królem. Jego królestwo nazywało się Guishuang [tj. Królestwo Kuszanów]”. Kudzula Kadfizes (ok. 30 – ok. 80) był według wszelkiego prawdopodobieństwa następcą Herausa. Dalsza historia Yuezhi to dzieje Królestwa Kuszanów, w którym zjednoczonych zostało pięć plemion konfederacji Da Yuezhi.

Pazyryk – zespół 5 kurhanów sackich z VI–IV wieku p.n.e. w dolinie rzeki Wielki Ułagan w górach Ałtaj w Rosji. Księga Późniejszych Hanów – dzieło historyczne opisujące dzieje Późnej (Wschodniej) dynastii Han (25.n.e. - 220 n.e.), zaliczane do oficjalnego zbioru Dwudziestu Czterech Historii.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Margiana – historyczna kraina w Azji centralnej, dzisiaj we wschodnim Turkmenistanie, położona nad rzeką Murghab (grecka Margos). Ślady rolnictwa na obszarze żyznej delty rzeki sięgają III/II tysiąclecia p.n.e.
Azja Środkowa, Azja Centralna – region o nie w pełni zdefiniowanych granicach, w swej swej najpopularniejszej definicji graniczący od zachodu z Morzem Kaspijskim, od wschodu z Chińską Republiką Ludową, od południa z Afganistanem a od północy z Rosją. Region ten obejmuje pięć państw, byłych członków ZSRR, tzw. „stanów” co nawiązuje do obecności w nazwie wszystkich pięciu poradzieckich republik perskiego sufiksu „-stan” oznaczającego „kraj”. Są to: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan.
Wudi (chiń. upr.: 汉武帝; chiń. trad.: 漢武帝; pinyin: Hàn Wǔdì; dosł. Cesarz Waleczny; ur. 156, zm. 87 p.n.e.) – cesarz chiński z dynastii Han panujący w okresie 141-87 p.n.e..
Marek Junianus Justynus rzymski historyk tworzący w III w. n.e. Nic nie wiadomo o jego życiu. Jest autorem "Zarysu dziejów powszechnych starożytności na podstawie Pompejusza Trogusa". Jest to, jak pisze Justynus, zbiór najciekawszych i najważniejszych faktów z dzieła Gnejusza Pompejusza Trogusa "Historiae Philippicae", rzymskiego historyka tworzącego w czasach Augusta. Praca Justynusa nie koncentruje się na historii Rzymu, lecz zajmuje się przede wszystkim dziejami wschodnich monarchii i hellenistycznych królestw w okresie od założenia Niniwy do roku 20 p.n.e.
Nomada – koczownik, wędrowiec, członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce, np. w związku ze zmianami pogody lub w poszukiwaniu żywności, wody, opału albo pastwisk dla zwierząt hodowlanych. Osoba prowadząca koczowniczy, wędrowny tryb życia, także podróżująca stale lub sezonowo z powodów handlowych, kulturowych lub religijnych.
Zhang Qian (zm. 114 p.n.e.) – dowódca straży pałacowej cesarza Wudi z dynastii Han, który w II wieku p.n.e. odbył podróże po Azji Środkowej.
Kuszanowie (chiń. Yuezhi) - irańskojęzyczny koczowniczy lud, który w I wieku n.e. podbił państwa Greków Baktryjskich oraz Saków i utworzył potężne państwo (Królestwo Kuszanów) na obszarze Afganistanu, gór Pamiru, Hindukuszu, doliny Indusu i Gangesu. Kuszanowie wyznawali i propagowali buddyzm. Najazdy Sasanidów oraz napór Białych Hunów (Heftalitów) zniszczyły cywilizację kuszańską.

Reklama