Xiyu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Xiyu (dosł. Rejony Zachodnie) – w starożytnych źródłach chińskich określenie ziem Turkiestanu Wschodniego, rozciągających się od Yumenguan na wschodzie do Pamiru na zachodzie i jeziora Issyk-kul na północnym zachodzie. Na obszarze tym, w dorzeczu Tarymu, wzdłuż biegnących po obu stronach pustyni Takla Makan szlaków handlowych leżały zbudowane wokół oaz miasta-państwa: Loulan, Hoten i Jarkend na południu oraz Turfan, Karaszar, Kucza i Kaszgar na północy. Z nich biegły szlaki handlowe na zachód, do Fergany, Chorezmu, Baktrii, Indii, Persji i Imperium Romanum.

Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Sinciang (chiń. Xinjiang, wym. [ɕínt͡ɕjɑ́ŋ]; pełna nazwa: Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur, ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni) – region autonomiczny w Chinach. Jest to duży, rzadko zaludniony obszar, będący ok. 1/6 częścią terytorium kraju. Sinciang sąsiaduje z Tybetem od południa, z prowincjami Qinghai i Gansu od południowego wschodu, z Mongolią od wschodu, Rosją od północy, a Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Afganistanem, Pakistanem oraz kontrolowanymi przez Indie obszarami Kaszmiru od zachodu. Region Sinciang obejmuje większą część Aksai Chin – obszaru, który Indie uznają za część stanu Dżammu i Kaszmir.

Obecnie dawne Xiyu jest częścią Chin jako region autonomiczny Xinjiang.

Oaza (ze stgr. Ὄασις Óasis, pierwotnie prawdopodobnie z koptyjskiego wahe, ouahe – miejsce do zamieszkania) – teren o bardzo bujnej roślinności na obszarze pustyń i półpustyń. Występują one w miejscach, gdzie woda z rzek przenika do gruntu (oazy nadrzeczne) lub w miejscach, gdzie zwierciadło wody gruntowej znajduje się płytko lub sięga powierzchni gruntu, powodując występowanie zbiorników lub obszarów źródliskowych. Zakładane są także oazy sztuczne – w miejscach zasilanych wodami gruntowymi pozyskiwanymi poprzez studnie artezyjskie lub nawadnianych kanałami prowadzącymi wody rzeczne. Takie same działania pozwalają także powiększyć obszar oaz naturalnych. Issyk-kul (kirg. Ысык-Көл trb. Yssyk-Köl) – bezodpływowe słonawe jezioro pochodzenia tektonicznego położone w północno-wschodnim Kirgistanie, w Azji Środkowej. Jezioro znajduje się w śródgórskiej kotlinie w górach Tienszan, w odległości 126 km od Biszkeku, stolicy Kirgistanu. Jest to największe jezioro tego kraju. Położone na wysokości 1608 m n.p.m. jezioro zajmuje powierzchnię 6236 km², tym samym uznawane jest za drugie co do wielkości jezioro obszarów górskich świata, po jeziorze Titicaca. Maksymalna głębokość wynosi 668 m, przy czym średnia głębokość ok. 270 m. Lustro wody rozciąga się wzdłuż osi wschód-zachód na 182 km, a z północy na południe na 58 km.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Arienne M. Dwyer: The Xinjiang conflict: Uyghur identity, language policy, and political discours. Washington: East-West Center Washington, 2005, s. 71. ISBN 978-1932728286.
  2. Encyklopedia historyczna świata. T. III. Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 2000, s. 298. ISBN 83-85909-61-3.
Baktria (gr. Baktriana, Βακτριανα; pers. Bākhtar; arab. i ind. Bhalika; chin. 大夏, Dàxià) to starożytna, grecka nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie. Jej stolica to Baktra (Balhika, Bokhdi, współczesny Balch).Tarym (chin. 塔里木河, Tǎlǐmù Hé, ujgur. تارىم دەرياسى, Tarim däryasi) - rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej. Długość (z Jarkend-darią) - 2030 km, powierzchnia zlewni - 951,5 tys. km².




Warto wiedzieć że... beta

Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
Turfan (chiń.: 吐魯番; pinyin: Tǔlǔfán; ujgurski: تۇرپان, Turpan) – miasto w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w Kotlinie Turfańskiej. Znajduje się przy linii kolejowej z Lanzhou do Urumczi.
Miasto-państwo – typowa dla starożytności forma państwowości, organizm polityczny, który pojawił się w Mezopotamii w okresie kultur Uruk i Dżemdet Nasr. Miasto-państwo było miastem posiadającym własną, niezależną administrację, sądy, kulturę i obyczaje.
Pamir (tadż.: Помир, Pomir; pers.: کوه های پامیر, Kōh-e Pāmīr; chiń. upr.: 帕米尔高原; chiń. trad.: 帕米爾高原; pinyin: Pàmǐ’ěr Gāoyuán; ujg.: پامىر ئېگىزلىكى, Pamir ëgizliki) – rozległy region górski w Azji Środkowej; węzeł orograficzny, z którego rozchodzą się góry: Hindukusz, Karakorum, Kunlun i góry systemu ałajskiego, łączącego się z Tienszanem. Przeważająca część Pamiru leży w Tadżykistanie (Górski Badachszan), skrajne części zaś w Chinach i Afganistanie. Region tworzy nieregularny czworobok (ok. 280 km z północy na południe i ok. 400 km z zachodu na wschód) ograniczony od północy Kotliną Ałajską, od wschodu Górami Kaszgarskimi, od południa grzbietem Hindukuszu, a od zachodu doliną rzeki Pandż. Najwyższym szczytem Pamiru jest położony w Tadżykistanie Szczyt Ismaila Samaniego, który osiąga wysokość 7495 m n.p.m. (w latach 1932–62 nosił nazwę Pik Stalina, a w latach 1962–98 Pik Komunizmu).
Hoten (ujgurski: خوتەن, Xoten; chiń: 和田; pinyin: Hétián; dawniej: uproszcz.: 和阗; trad.: 和闐; można także spotkać dawną formę Chotan) – miasto w Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w południowej części Kotliny Kaszgarskiej, na skraju pustyni Takla Makan. W 2010 roku liczba mieszkańców miasta wynosiła 121 617.
Jedwabny szlak – dawna droga handlowa łącząca Chiny z Europą i Bliskim Wschodem. Szlak miał długość ok. 12 tys. km i był wykorzystywany od III wieku p.n.e. do XVII wieku n.e. na skutek odkrycia drogi morskiej do Chin (ok 1650 r.). Znaczenie szlaku zmalało w VI wieku n.e., kiedy to częściowo utracił znaczenie ze względu na napływ ludów tureckich do Azji Środkowej.
Nefrytowe Wrota (chiń. upr.: 玉门关; chiń. trad.: 玉門關; pinyin: Yùménguān) – dawna forteca znajdująca się na północny-wschód od Dunhuangu w prowincji Gansu w Chinach, która, podobnie jak pobliska twierdza Yangguan, została wzniesiona za rządów dynastii Han w celu ochrony ważnej strategicznie drogi na zachód. Przez wiele wieków stanowiła punkt graniczny między cesarstwem chińskim a położonymi na zachodzie terenami zamieszkanymi przez koczowników.

Reklama