X-plane

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bell X-1-2

X-plane (ang. samolot serii X) – seria amerykańskich eksperymentalnych statków powietrznych, głównie samolotów o napędzie rakietowym, przeznaczonych do testowania nowych technologii i okrytych tajemnicą w czasie prowadzenia przy ich pomocy prac badawczych.

Bell X-1 – eksperymentalny samolot amerykański, który jako pierwszy przekroczył barierę dźwięku w sposób kontrolowany w locie poziomym. Pierwszy z samolotów serii X przeznaczonych do testowania nowych technologii. Samoloty serii X były projektami tajnymi.Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.

Pierwszym statkiem powietrznym serii X był samolot Bell X-1, który jako pierwszy przekroczył barierę dźwięku w 1947 roku. Dzięki samolotom X można było wykonać wiele ważnych eksperymentów, których wyniki pozwoliły wprowadzić do przemysłu lotniczego nowe technologie i przyspieszyć rozwój lotnictwa. Większość maszyn serii X nie zyskała sławy poza środowiskami naukowymi i związanymi z wojskiem. Następną po X-1 szerzej znaną maszyną był samolot rakietowy North American X-15 zbudowany na początku lat 60. XX wieku, na którym pobito wiele rekordów prędkości i wysokości łącznie z lotami suborbitalnymi. Statki powietrzne serii X o numerach od 7 do 12 były właściwie pociskami rakietowymi, a niektóre z pozostałych maszynami bezzałogowymi. Większość samolotów X zbudowano w bardzo krótkich seriach liczących kilka sztuk lub nawet jako pojedyncze egzemplarze. Jedynym wyjątkiem jest zbudowany przez Lockheed Martin samolot X-35, który wygrał rywalizację z maszyną Boeing X-32 i ostatecznie stał się seryjnym samolotem myśliwskim Lockheed F-35 Lightning II.

Lockheed Martin Corporation (NYSE: LMT) – amerykański koncern zbrojeniowy powstały w 1995 z połączenia korporacji Lockheed i Martin Marietta. Jeden z „wielkiej piątki” amerykańskiego przemysłu obronnego. Zatrudnia ponad 140 tysięcy osób na całym świecie. Siedziba koncernu znajduje się w Bethesda w stanie Maryland.Statek powietrzny – urządzenie zdolne do unoszenia się (lotu) w atmosferze na skutek statycznego lub aerodynamicznego oddziaływania powietrza.

Samoloty eksperymentalne serii X oznaczone kolejnymi numerami, są wciąż konstruowane i używane w charakterze platform badawczych dla nowych technologii.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 5–7.
  2. Jenkins, Lis i Miller 2003, s. 8.
  3. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 9.
  4. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 10.
  5. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 11.
  6. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 12.
  7. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 13.
  8. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 14.
  9. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 15.
  10. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 16.
  11. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 17.
  12. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 18.
  13. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 19.
  14. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 20.
  15. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 21–22.
  16. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 23.
  17. "X-16". globalsecurity.org [dostęp 11 maja 2010].
  18. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 24.
  19. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 25.
  20. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 26.
  21. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 27.
  22. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 28.
  23. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 29.
  24. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 30.
  25. Parsch 2009, "Missing Designations"
  26. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 31–32.
  27. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 33.
  28. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 34.
  29. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 35.
  30. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 36.
  31. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 37.
  32. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 38.
  33. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 39.
  34. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 40–41.
  35. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 42.
  36. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 43.
  37. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 44–45.
  38. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 46.
  39. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 47.
  40. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 48.
  41. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 49.
  42. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 50.
  43. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 51.
  44. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 52.
  45. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 53.
  46. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 54.
  47. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 55.
  48. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 56.
  49. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 57.
  50. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 58.
  51. Parsch 2009, "DOD 4120.15-L"
  52. Jenkins, Landis i Miller 2003, s. 60.
  53. X-51 Waverider makes historic hypersonic flight. US AIr Force Public Affairs, 26 maja 2010. [dostęp 27 maja 2010].
  54. "X-51 Scramjet Engine Demonstrator - WaveRider" globalsecurity.org. [dostęp 11 maja 2010].
  55. Jordan 2006
  56. Kaufman 2009

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Dennis R. Jenkins, Tony Landis i Jay Miller: American X-Vehicles: An Inventory—X-1 to X-50. Wyd. Centennial of Flight. T. 31. Washington, DC: NASA History Office, czerwiec 2003, seria: Monographs in Aerospace History. SP-2003-4531. (ang.)
  • North American X-15 — amerykański rakietowy samolot doświadczalny wyprodukowany przez firmę North American Aviation, na którym ustanowiono szereg rekordów prędkości i wysokości lotu, zdolny także do lotów suborbitalnych. Maszyna wykorzystywana przez amerykańskie siły powietrzne i NASA.Boeing X-32 – wielozadaniowy myśliwiec odrzutowy skonstruowany przez firmę Boeing. Samolot ten przegrał rywalizację w projekcie Joint Strike Fighter z X-35 zbudowanym przez firmę Lockheed Martin. Prototyp X-32A trafił do National Museum of the United States Air Force w bazie Wright-Patterson, koło Dayton, Ohio. X-32B wraz z X-35C obecnie znajduje się w Patuxent River Naval Air Museum w Maryland.




    Warto wiedzieć że... beta

    Samolot myśliwski, myśliwiec – samolot bojowy przeznaczony przede wszystkim do zwalczania innych statków powietrznych i uzyskania przewagi powietrznej, jak i obrony własnych samolotów o innym przeznaczeniu, czym różni się od bombowców, służących do atakowania celów naziemnych, głównie przy użyciu bomb. Myśliwce z założenia są względnie małe, przeważnie jednomiejscowe, a przy tym silnie uzbrojone, szybkie i bardzo zwrotne.
    Pocisk odrzutowy – pocisk napędzany silnikiem odrzutowym, przeznaczony do niszczenia celów za pomocą przenoszonego ładunku bojowego.
    Lockheed Martin F-35 Lightning II (ang. błyskawica) – amerykański jednomiejscowy, jednosilnikowy myśliwiec wielozadaniowy piątej generacji zbudowany przez korporację Lockheed Martin w ramach projektu Joint Strike Fighter, który miał na celu zbudowanie maszyny spełniającej wymagania wszystkich rodzajów amerykańskich sił zbrojnych. Wersja prototypowa samolotu była znana pod nazwą X-35 JSF, ale 7 lipca 2006 roku maszyna dostała nową oficjalną nazwę Lightning II. F-35 Lightning II jest zdolny do wykonywania misji bliskiego wsparcia, bombardowań, oraz typowo myśliwskich zadań walki powietrznej. Projekt samolotu jest finansowany wspólnie przez rządy Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i innych krajów zainteresowanych zakupem tej maszyny. F-35 Lightning II został zbudowany pod kierownictwem firmy Lockheed Martin, przy współpracy z BAE Systems i Northrop Grumman.

    Reklama