Wysoka (Tatry)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wysoka (słow. Vysoká, niem. Tatraspitze, węg. Tátra-csúcs) – dwuwierzchołkowy szczyt o wysokości 2559 m, położony w grani głównej Tatr po stronie słowackiej. Wierzchołki mają prawie równą wysokość (wyższy o około 25 cm jest wierzchołek południowo-wschodni), a rozdziela je położona około 22 m niżej Przełączka w Wysokiej (Štrbina vo Vysokej). Wcześniejsze źródła podawały wysokość szczytu jako 2547 m lub 2560 m.

Martin Spitzkopf-Urban (daty urodzin i śmierci nieznane) – przewodnik tatrzański pochodzenia spiskoniemieckiego, jeden z najbardziej aktywnych przewodników po południowej stronie Tatr w latach 1860–1880.Południowo-wschodnia grań Wysokiej (słow. Juhovychodný vedľajší hrebeň Vysokej) – grań tatrzańska odchodząca na południowy wschód w wierzchołku Wysokiej od grani głównej Tatr Wysokich, znajdująca się w słowackiej części Tatr Wysokich. Grań ta rozdziela dwie odnogi Doliny Złomisk – Złomiską Zatokę na południowym zachodzie od Dolinki Rumanowej na wschodzie. Południowo-wschodnia grań Wysokiej składa się z masywu Smoczego Szczytu bezpośrednio sąsiadującego z Wysoką, następnie wznoszą się w niej trzy Szarpane Turnie, a dalej najbardziej na południowy wschód wysunięty obiekt zwany Rumanową Kopką. Na żaden z obiektów w tej grani nie prowadzą znakowane szlaki turystyczne.

Wysoka należy do Wielkiej Korony Tatr.

Topografia[ | edytuj kod]

Masyw Wysokiej położony jest pomiędzy masywami Rysów (rozdziela je przełęcz Waga – sedlo Váha) i Ganku (Gánok – rozdziela je szeroka Rumanowa Przełęcz). W grani w kierunku od Wysokiej do Małego Ganku (najbardziej na zachód wysuniętego wierzchołka w masywie Ganku) wyróżnia się następujące obiekty:

Przełączka w Wysokiej (słow. Štrbina vo Vysokej) – przełęcz położona na wysokości ok. 2515 m n.p.m. znajdująca się w grani głównej Tatr Wysokich w ich słowackiej części. Przełączka w Wysokiej oddziela główny, północno-zachodni wierzchołek Wysokiej od jej południowo-wschodniego wierzchołka. Na Przełączkę w Wysokiej nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne, jest dostępna jedynie dla taterników.Staroleśny Szczyt (także krótko Staroleśna, dawniej również Staroleśniański Szczyt, słow. Bradavica, niem. Warze, węg. Bibircs, 2476 m n.p.m.) – wybitny czterowierzchołkowy szczyt Tatr Wysokich, położony na terenie Słowacji, w bocznej grani odchodzącej na południowy wschód od grani głównej w zwornikowym szczycie Mała Wysoka (Východná Vysoká).
  • Zachodnia Rumanowa Przełęcz (Západné Rumanovo sedlo),
  • Rumanowe Czuby (Rumanové zuby) przedzielone przełęczą:
  • Zachodnia Rumanowa Czuba (Západný Rumanov zub),
  • Pośrednia Rumanowa Przełęcz (Prostredné Rumanovo sedlo),
  • Wschodnia Rumanowa Czuba (Východný Rumanov zub),
  • Wschodnia Rumanowa Przełęcz (Východné Rumanovo sedlo),
  • Bartkowa Turnia (Bartkova veža),
  • Bartkowa Przełączka (Bartkova štrbina).
  • Słowacy grań między Wysoką a Bartkową Turnią nazywają Rumanov hrebeň.

    Tatry (514.5, słow. Tatry, niem. Tatra, węg. Tátra) – najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat, również najwyższe między Alpami a Uralem i Kaukazem. Są częścią Łańcucha Tatrzańskiego, w Centralnych Karpatach Zachodnich. Piarg – rodzaj rumowiska skalnego. Jest to nagromadzenie u podnóża stoku ostrokrawędzistych okruchów skalnych, które odpadły od stromego zbocza górskiego, głównie w wyniku procesów wietrzenia fizycznego. Piargi często występują w postaci stożka piargowego u wylotów żlebu. Słowo piarg pochodzi z gwary podhalańskiej. W taternictwie używa się określenia ruchomy piarg, oznaczającego taki piarg, który podczas chodzenia po nim obsuwa się pod stopami.

    Cztery najwyższe szczyty masywu, zwane Koroną Wysokiej (Koruna Vysokej), to kolejno od północnego zachodu:

  • Ciężki Szczyt, zwany dawniej Czeskim Szczytem (Ťažký štít), wznoszący się bezpośrednio powyżej Wagi, a od głównych wierzchołków oddzielony Przełęczą pod Wysoką,
  • północno-zachodni wierzchołek Wysokiej, z krzyżem,
  • południowo-wschodni wierzchołek Wysokiej,
  • Smoczy Szczyt (Dračí štít), oddzielony Przełęczą pod Smoczym Szczytem, w którego południowo-wschodniej grani wyróżniają się znacznie już niższe Szarpane Turnie (Ošarpance), z których najwyższa jest Wielka Szarpana Turnia (Veľký Ošarpanec).
  • Południowo-wschodni wierzchołek jest zwornikiem dla dwóch bocznych grani:

    Zachodnia Rumanowa Przełęcz (słow. Západné Rumanovo sedlo) – najbardziej wysunięte na zachód z trzech siodeł tworzących szeroką Rumanową Przełęcz, oddzielającą od siebie masywy Wysokiej i Ganku w słowackich Tatrach Wysokich. Jest położone w głównej grani Tatr, między dolnym uskokiem północno-wschodniej grani Wysokiej a Zachodnią Rumanową Czubą – jedną z dwóch Rumanowych Czub.Jan Gwalbert Pawlikowski (ur. 18 marca 1860 r. w Medyce, zm. 5 marca 1939 r. we Lwowie) – polski ekonomista, publicysta i polityk, historyk literatury, taternik, jeden z pionierów ochrony przyrody.
  • Siarkańskiej Grani (Dračí hrebeň) z Siarkanem i Złomiską Turnią,
  • południowo-wschodniej grani Wysokiej ze Smoczym Szczytem i Szarpanymi Turniami.
  • Masyw Wysokiej góruje nad dolinami:

  • Doliną Ciężką (Ťažká dolina) – odgałęzieniem Doliny Białej Wody (Bielovodská dolina); opada do niej 550-metrowej wysokości północna ściana, kulminująca w obu wierzchołkach Wysokiej, poniżej której rozległe pola piargów schodzą do Zmarzłego Stawu,
  • Dolinką Smoczą (Dračia dolinka) – północno-zachodnim odgałęzieniem Doliny Złomisk (Zlomisková dolina), która jest odnogą Doliny Mięguszowieckiej,
  • Złomiską Zatoką (Kotlinka pod Dračím sedlom) – niewielkim odgałęzieniem Doliny Złomisk wciśniętym pomiędzy dwie boczne granie Wysokiej,
  • Dolinką Rumanową (Rumanova dolinka) – północnym odgałęzieniem Doliny Złomisk; opada do niej wschodnia, 450-metrowa ściana, w swej górnej, mniej stromej części podzielona rozdwajającym się, wielkim żlebem i kulminująca w południowo-wschodnim wierzchołku.
  • Kazimierz Przerwa-Tetmajer (ur. 12 lutego 1865 r. w Ludźmierzu, zm. 18 stycznia 1940 r. w Warszawie) – polski poeta, nowelista, powieściopisarz, przedstawiciel Młodej Polski, brat przyrodni malarza Włodzimierza Tetmajera.Johann Franz senior (ur. w 1863 r. w Nowej Leśnej, zm. 18 lipca 1939 r. w Tatrach) – jeden z najbardziej znanych spiskoniemieckich przewodników tatrzańskich, ojciec Johanna Franza juniora, również przewodnika.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Paul Spitzkopf-Urban, Paul Spitzkopf senior (daty urodzin i śmierci nieznane) – przewodnik tatrzański pochodzenia spiskoniemieckiego.
    Tatry – kwartalnik wydawany przez Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, adresowany do miłośników Tatr i ich przyrody. Redaktorem naczelnym pisma jest Marek Grocholski.
    Mieczysław Gwalbert Pawlikowski (ur. 9 września 1834 we Lwowie, zm. 23 grudnia 1903 w Krakowie) – pisarz, dziennikarz, działacz polityczny, taternik.
    Siarkańska Grań, czyli południowa boczna grań Wysokiej (słow. J vedľajší hrebeň Vysokej lub Dračí hrebeň, niem. Drachenseegrat, węg. Sárkány-tavi-gerinc) – boczna, odchodząca w południowym kierunku grań Wysokiej w słowackich Tatrach Wysokich. Oddziela ona Dolinkę Smoczą od Złomiskiej Zatoki (odgałęzienie Doliny Złomisk). W kierunku od Wysokiej na południe w grani tej wyróżnia się następujące obiekty:
    Żleb (kuluar) – wklęsła forma rynnowa ukształtowania terenu górskiego. Jest to szerokie i korytowate wcięcie o różnej głębokości w stoku czy ścianie. Powstaje wskutek wietrzenia mechanicznego oraz erozyjnego działania gruzu skalnego, wód opadowych, roztopowych i lawin. Żleby mają niewyrównane dno o profilu zbliżonym do litery V.
    Dolina Białej Wody (słow. Bielovodská dolina, Podúplazská dolina, niem. Poduplaskital, Alpengrund, węg. Poduplaszki-völgy) – prawe odgałęzienie Doliny Białki. Położona jest na terytorium Słowacji, po północnej stronie Tatr Wysokich.
    Maciej Sieczka, właśc. Maciej Gąsienica Sieczka (ur. 3 kwietnia 1824 w Zakopanem, zm. 25 września 1897 tamże) – jeden z najsłynniejszych przewodników tatrzańskich w II połowie XIX wieku.

    Reklama