Wydma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wydma na pustyni w Maroku
Wydmy w południowej Francji
Wydmy śródlądowe na obszarze Puszczy Bydgoskiej

Wydmapiaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr. Warunki środowiska wpływają na różny kształt i rozmiar wydm. Powstawanie wydmy jest ściśle związane z transportem materiału piaszczystego: piasek pędzony wiatrem blisko powierzchni lub wleczony po niej zatrzymuje się za takimi przeszkodami jak głazy, zarośla czy nierówności gruntu – gromadząc się wówczas tworzy wydmę.

Pole wydmowe - skupisko zazwyczaj niewielkich wydm na ścisłym obszarze. Przykładem pola wydmowego w Polsce jest zgrupowanie w środkowej części Mierzei Łebskiej oddzielającej jezioro Łebsko od Morza Bałtyckiego. W niektórych regionach rozprzestrzeniają się one na skutek zaistnienia korzystnego podłoża i wysuszenia obszaru, np. na Saharze w rejonie Coude du Dra pole wydmowe powiększyło swoją powierzchnię trzydziestokrotnie pomiędzy 1932 a 1999 rokiem.Wydma brunatna - rodzaj wydmy, wyróżniany obok wydmy białej i szarej, ze względu na porastającą ją roślinność. Jest to zawsze wydma ustalona, tj. nieporuszająca się, porośnięta, może natomiast przybierać różne kształty. Roślinnością porastającą taką wydmę jest najczęściej wrzosowisko brusznicowo-bażynowe lub rzadziej sam bór bażynowy. Taka struktura charakteryzuje się bardziej rozwiniętą glebą niż w przypadku wydm białych i szarych - do ziem występujących najczęściej zalicza się arenosole i regosole, obecne jednak tylko w zewnętrznej jej warstwie. Występuje tendencja do stopniowego użyźniania gleby i pojawiania się bardziej wymagających gatunków (m.in. dębu bezszypułkowego, borówki czarnej).

Pojedyncza wydma składa się ze stoku dowietrznego i zawietrznego, które rozdziela grzbiet wydmy. Stoki te są zazwyczaj asymetryczne. Nakładające się wydmy tworzą nieregularne, rozległe formy poprzeczne do kierunku wiatru – pola wydmowe.

Rodzaje wydm[ | edytuj kod]

Rozróżnia się następujące rodzaje wydm, w zależności od:

  • położenia
  • wydma nadmorska
  • wydma śródlądowa
  • dynamiki
  • wydma ruchoma – ruchoma, tworząca się
  • wydma ustalona – nieruchoma, porośnięta przez roślinność
  • wydma ustalana – w trakcie zatrzymywania i porastania przez roślinność
  • kształtu
  • wydma paraboliczna
  • barchan
  • wydma poprzeczna
  • wydma podłużna
  • wydma gwiaździsta
  • wał wydmowy
  • pole wydmowe
  • pokrywy roślinnej oraz gleby
  • wydma biała – ruchoma, inicjalne stadium zarastania psammofitami, brak gleby
  • wydma szara – ustalana lub ustalona, porośnięta trawą lub wrzosowiskiem, powstawanie arenosoli
  • wydma brunatna – ustalona, porośnięta lasem (bór bażynowy) lub wrzosowiskiem, arenosole i regosole.
  • Wzgórze – naturalna i wypukła forma rzeźby terenu o umownej wysokości względnej od 100 do 300 m, jednakże może mniej lub więcej zależnie od wielkości form sąsiednich np. wzgórza stanowiące przedgórza gór wysokich w innym przypadku mogłyby być nazywane górami.Wydma ustalona - rodzaj wydmy, wyróżnianej ze względu na dynamikę. W przeciwieństwie do wydmy ruchomej i ustalanej jest porośnięta roślinnością i nie porusza się. Najczęściej do tej kategorii należy wydma brunatna, czyli zawierająca w górnej warstwie arenosole i regosole oraz porośnięta borem bażynowym lub wrzosowiskiem. Prowadzi się też czasem sztuczne zalesianie wydm w celu ustalenia ich położenia (np. Wydma Lubiatowska koło Lubiatowa na Pomorzu).


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wydma paraboliczna – jeden z typów pojedynczych wydm. Charakteryzuje się tym, że ma kształt łuku o ramionach skierowanych pod wiatr. Mniej ubita miękka część znajduje się na kierunku przeciwnym niż kierunek dominującego wiatru. Jej centralna część jest ruchoma, gdyż jest zbudowana z suchszego i luźniejszego piasku niż ramiona i w przeciwieństwie do nich nie jest utrwalana przez rośliny. Wędrówka wydm na terenie Polski odbywa się z prędkością około 6–20 m/rok. Największą wysokość względną wydmy paraboliczne osiągają w miejscu zagięcia łuku, w tzw. czole. Zwykle nie przekracza ona 30 m i maleje w miarę oddalania się wzdłuż ramion. Zbocza zewnętrzne łuku wydmowego są z reguły bardziej strome (w środkowej części - ok. 15-20°) niż wewnętrzne (ok. 5-10°).
    Saturn – gazowy olbrzym, szósta planeta Układu Słonecznego pod względem oddalenia od Słońca, druga po Jowiszu pod względem masy i wielkości. Charakterystyczną jego cechą są pierścienie, składające się głównie z lodu i w mniejszej ilości z odłamków skalnych; inne planety-olbrzymy także mają systemy pierścieni, ale żaden z nich nie jest tak rozległy ani tak jasny. Według danych z lipca 2013 roku znane są 62 naturalne satelity Saturna.
    Arenosole (łac. arena – piasek) – słabo wykształcone gleby wytworzone ze skał luźnych, całkowicie pozbawione węglanów. W związku z czym posiadają odczyn kwaśny. Charakteryzują się zasadniczą budową profilu glebowego A-C; poza poziomem akumulacyjnym A i poziomem skały macierzystej C nie zaznaczają się wyraźnie inne poziomy genetyczne. Pod poziomem próchnicznym o miąższości wahającej się od 15 do 30 cm, zalega bezpośrednio poziom skały macierzystej. Gleby te stanowią dalsze stadium rozwojowe gleb inicjalnych luźnych wytworzonych z piasków ubogich w związki zasadowe. Dlatego też miąższość profilu glebowego arenosoli jest znacznie większa, niż w glebach inicjalnych eolicznych. Przy udziale roślinności leśnej gleby te przekształcają się stopniowo w bielice. W warunkach naturalnych stanowią siedlisko roślinności borowej.
    Regosole, gleby inicjalne luźne – typ gleb w systematyce opracowanej dla obszaru Polski przez Polskie Towarzystwo Gleboznawcze. Zalicza się do niego gleby inicjalne wytworzone z niewapiennych skał luźnych (składających się z nieskonsolidowanego, niescementowanego materiału) jak np. żwir, piasek, pył, ił, glina. Są to gleby bardzo płytkie, reprezentujące początkowe stadium procesu glebotwórczego. Ich profil zbudowany jest z poziomów (A)C-C. Poziom próchniczny (A)C zwykle zawiera bardzo mało próchnicy (często jest ledwo dostrzegalna), jest bardzo słabo wykształcony, jego miąższość zwykle nie przekracza 10 cm. Bezpośrednio pod nim znajduje się poziom skały macierzystej – C. Nazwa regosole wywodzi się z greckiego reghos – niewypełniony.
    Łeba (kasz. Łeba, niem. Leba) – miasto i gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie lęborskim, położona na Wybrzeżu Słowińskim, nad rzekami Łebą i Chełstem, miejscowość wypoczynkowa z portem morskim i kąpieliskami.
    Rewa, podwodzie – element rzeźby dna w strefie przybojów piaszczystych płytkowodnych wybrzeży. Jest to wał piaszczysty ze stromymi stokami odlądowymi o wysokości 0,5–2,5 metra i rozciągłości od kilkuset metrów do kilku kilometrów.
    Wiechlinowate, trawy (Poaceae (R. Br.) Barnh., Gramineae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców. Liczy ok. 11 tys. gatunków. Stanowi ona główny komponent roślinności stepowej, łąkowej i pastwiskowej. Należą do niej również ważne rośliny uprawne, w tym zboża. W Polsce występuje ponad 150 gatunków traw.

    Reklama