• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wstawki

    Przeczytaj także...
    Władysław Wojewoda (ur. 20 maja 1932 w Przemyślu, zm. 3 listopada 2010) – polski biolog, pedagog, specjalista w zakresie botaniki i mykologii.Ekscypulum (łac. ekscipulum) – część owocnika u grzybów. W owocnikach typu perytecjum ekscypulum stanowi zewnętrzną ściankę otaczająca z wszystkich stron hymenium. W owocnikach typu apotecjum jest to brzeżek owocnika. W apotecjach lecideowych występuje tylko brzeżek własny (ekscipulum proprium), w apotecjach lekanorowych (u porostów) oprócz niego występuje także brzeżek plechowy (ekscipulum thallinum), w którym znajdują się glony.
    Barbara Gumińska (ur. 25 września 1924 we Lwowie) – prof. dr hab., polska uczona, specjalistka w zakresie botaniki i mykologii. Ukończyła studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ) w Krakowie w 1951, w 1994 uzyskała tytuł prof. zwyczajnego. Była na tej uczelni pracownikiem Instytutu Botaniki, kierownikiem Zakładu Taksonomii Roślin i Fitogeografii (1977-79), kierownikiem Pracowni Mykologicznej od 1979. Członek Polskiego Towarzystwa Botanicznego i Rady Naukowej PAN od 1990.
    Schemat budowy perytecjum u porostów. 1 – kora górna, 2 – warstwa glonów, 3 – rdzeń, 4 – inwolukrelum, 5 – ostiola, 6 – peryfizy, 7 – parafizy, 8 – worki z zarodnikami, 9 – ekscypulum

    Wstawki (parafizy, parafyzy) – płonne komórki znajdujące się między workami w hymenium workowców. Mają często nitkowaty kształt i są lekko poszerzone na szczycie. Mogą być trwałe, lub rozpadające się i zanikające. Według części autorów parafizy występują też u podstawczaków w pyknidiach.

    Owocnik, twór grzybniowy – zbita część grzybni, wytwarzana przez nią w formie charakterystycznej dla każdego gatunku, tworząca na zewnątrz lub wewnątrz zarodniki. Owocniki występują u grzybów wyższych; workowców i podstawczaków, a ich zadaniem jest wytwarzanie zarodników. Zbudowane są z dwóch rodzajów grzybni: płonnej – plektenchymy, stanowiącej rusztowanie i zarodnionośnej – obłoczni, w której wytwarzane są zarodniki. Mogą mieć różną postać, np. kapelusza osadzonego na trzonie, kopyta, bulwy, miseczki, maczugi, krzaczka, różdżki, płaskiej skorupy i inne. Istnieje ogromna różnorodność kształtów i barw owocników. Niemal wszystkie wyrastają nad ziemią, ale istnieją też owocniki podziemne, np. u trufli.Pyknidium, l. mn. pyknidia (łac. picnidium, picnidia) – występujące u grzybów bardzo drobne organella z otworkiem na szczycie. Mają kulisty lub wydłużony kształt i powstają w nich w wyniku rozmnażania bezpłciowego zarodniki zwane pykniosporami. Pyknidia czasami nazywane są również pykniami. Na powierzchni plechy widoczne są jako zazwyczaj ciemne kropeczki lub brodaweczki z otworkiem na szczycie.

    U grzybów wstawki są jednym z elementów hamatecjum. Zazwyczaj są rozgałęzione, wielokomórkowe i pojedynczo rozmieszczone między workami. Czasami jednak w wierzchołkowej części owocnika łączą się, tworząc warstwę okrywającą worki (epitecjum). Wstawki biorą udział w uwalnianiu zarodników z owocnika, pod wpływem wody bowiem pęcznieją i wypychają worki z zarodnikami na zewnątrz owocnika.

    Inwolukrelum (łac. involucrellum) – występująca grzybów workowych okrywa znajdująca się na ekscypulum w perytecjach. Ma ciemną, często czarną, wyjątkowo tylko jasną barwę. Może być zrośnięte z ekscypulum lub oddzielone od niego. Może okrywać całe ekscypulum (inwolukrelum pełne), górną połowę do nasady ekscypulum (inwolukrelum połowiczne) lub tylko jego górną część (inwolukrelum wierzchołkowe). Bardzo rzadko tylko zdarza się, że inwolukrelum okrywa wyłącznie ujście ostioli .Konceptaklum – dzbankowate zagłębienie w plesze makroglonów, w którym znajdują się plemnie, lęgnie i wstawki. U glonów dwupiennych na jednym osobniku w konceptaklach znajdują się gametangia tylko jednej płci, u jednopiennych – jedne i drugie. Zwykle konceptaklami określa się takie twory u brunatnic z rzędu morszczynowców, jednak czasem nazwy tej używa się też wobec analogicznych tworów zawierających tetrasporangia u krasnorostów. U morszczynów konceptakle są gęsto upakowane na szczycie fylloidu, który jest corocznie zrzucany.

    Analogiczne struktury, tj. płonne włosy między plemniami i lęgniami wewnątrz konceptakli u makroglonów również nazywane są wstawkami (paraphysae). U niektórych gatunków (np. Fucus platycarpus) wstawki wyrastają ponad zagłębienie konceptaklum, tworząc pęczek włosków. Tak samo nazywane są włoski, często zakończone kulistymi komórkami, znajdujące się między organami generatywnymi u mchów.

    Grzyby workowe (Ascomycota Caval.-Sm.) – typ grzybów z podkrólestwa Dikarya. Ich nazwa pochodzi od typu zarodni zwanej workiem (ascus), w której są wytwarzane zarodniki workowe (askospory).Hamatecjum – wszystkie struktury znajdujące się w owocnikach grzybów poza workami. Są to różnego rodzaju płonne strzępki, wśród których wyróżnia się następujące elementy:

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie: Warszawa, PWRiL, 1985, ​ISBN 83-09-00714-0
    2. Wójciak Hanna, Porosty, mszaki, paprotniki, Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010, ​ISBN 978-83-7073-552-4
    3. Richard Harder, Eduard Strasburger , Botanika: podręcznik dla szkół wyższych wyd. 2, Warszawa: PWRiL, 1967, s. 634-635
    4. Joanna Marcinkowska, Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii, Warszawa: PWRiL, 2012, ​ISBN 978-83-09-01048-7
    Epitecjum lub epihymenium – występująca w owocnikach niektórych grzybów warstewka pokrywająca od góry hymenium. Tworzona jest przez niektóre elementy hamatecjum, np. przez wstawki. W owocnikach niektórych gatunków elementy te są dłuższe od worków, wyrastając ponad nie rozszerzają się, plątają lub łączą się z sobą tworząc epitecjum.Hymenium, obłocznia (obłócznia), warstwa hymenialna, warstwa rodzajna – warstwa grzybni hymenoforu u grzybów, w której wytwarzane są zarodniki. Występuje ona w owocniku grzybów podstawczaków i workowców. Składa się z elementów rozrodczych – podstawek (basidium) lub worków (ascus) oraz elementów płonnych, np. cystyd, parafiz, szczecinek. U podstawczaków warstwa komórek leżących bezpośrednio pod hymenium nosi nazwę subhymenium. Worki lub podstawki ułożone są na ogół ściśle obok siebie, palisadowo. Część owocnika, w której występuje hymenium nosi nazwę hymenoforu. Nazwę obłocznia (obłócznia) stosuje się zwykle dla określenia warstwy rodzajnej u niektórych podstawczaków.




    Warto wiedzieć że... beta

    Plemnia, anterydium – haploidalny organ rozmnażania (gametangium), w którym wytwarzane są plemniki. Występuje w wielu grupach systematycznych roślin (zielenice, mszaki, paprotniki), grzybów i glonów nie zaliczanych do roślin. Plemnia może być jednokomórkowa lub wielokomórkowa.
    Worek – u grzybów z gromady workowców (Ascomycota) specjalna komórka o charakterze zarodni, w której tworzy się 8 haploidalnych zarodników – askospor (rzadko inna liczba zarodników).
    Lęgnia (oogonium) – jednokomórkowe gametangium żeńskie u glonów, grzybów. Jest to przekształcona komórka wegetatywna zawierająca jedną lub kilka nieruchomych komórek jajowych.
    Peryfizy – rodzaj krótkich i skierowanych zazwyczaj skośnie w dół strzępek, występujących w owocnikach typu perytecjum u niektórych grzybów workowych. Znajdują się w pobliżu otworku perytecjum zwanego ostiolą i częściowo zamykają ten otwór.
    Grzyby podstawkowe (Basidiomycota R.T. Moore) – typ grzybów (Fungi) należący do kladu Dikarya. W polskim piśmiennictwie stosowano też nazwę podstawczaki.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.007 sek.