Wskazania buddyjskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wskazania – w buddyzmie oznaczają zbiór zaleceń dla osób nieoświeconych, które pozwolą im uniknąć negatywnej karmy. W różnych tradycjach buddyjskich wskazania brzmią nieco odmiennie. Często zamiast słowa „przykazania” używa się słowa „wskazania”, aby podkreślić, że mają one charakter dobrowolnego zobowiązania. Budda mówił, że dobrze jest ich przestrzegać, jednak nikomu nie mogą być narzucane.

Stupa (sanskr. स्तूप stūpa; pali थुप thūpa, język tajski: เจติย czedi; język laotański that; jap. 卒塔婆 sotoba, kopiec, szczyt) – najprostszy typ budowli sakralnej buddyjskiej, rzadziej dźinijskiej, wywodzącej się z Indii, pełniącej funkcję relikwiarza. Ze względu na architekturę jest niezwykle odporna na trzęsienia ziemi. Na terenie Sri Lanki ten typ budowli nosi nazwę dagoby, w Tajlandii – czedi, w Indonezji – candi, w Bhutanie, Nepalu i w Tybecie – czortenu, w Mongolii – suburganu.Nirwana (dosłownie zgaśnięcie) – wygaśnięcie cierpienia, termin używany w religiach dharmicznych na określenie bardzo zaawansowanego poziomu urzeczywistnienia. Zdarzało się, że niektórzy widzieli w tym stanie całkowitą anihilację świadomości, jest to jednak pogląd z gruntu błędny.

Wskazania w buddyzmie theravady[ | edytuj kod]

W buddyzmie theravady wskazania zapisane były pierwotnie w języku pali.

Klasztor buddyjski (chiń. si 寺; kor. sa 사; jap. 寺 ji lub tera; wiet. tự lub chùa) – budynek lub kompleks budynków, w którym przebywają i praktykują mnisi buddyjscy lub mniszki buddyjskie. Jest to centrum religijnego, duchowego i nieraz naukowego życia w buddyzmie.Budda; skr. बुद्ध buddha – przebudzony, oświecony; chiń. fo (佛), fotuo (佛陀); kor. bul, pult’a; jap. butsu (仏), hotoke (仏), budda (仏陀); wiet. phật, phật-đà, Bột đà; tyb. sangdzie (སངས་རྒྱས།, Wylie: sangs.rgyas).

Pięć wskazań – pañca-sila[ | edytuj kod]

Obowiązują osoby świeckie (upasaka). Są one często recytowane podczas ceremonii religijnych.

  1. Panatipata veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od odbierania życia.
  2. Adinnadana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od brania tego co nie jest dane.
  3. Kamesu micchacara veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od złego zmysłowego prowadzenia się.
  4. Musavada veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od fałszywej mowy.
  5. Suramerayamajja pamadatthana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od zażywania intoksyków, które prowadzą do nieuwagi.

Osiem wskazań – attha-sila[ | edytuj kod]

Obowiązują anagarika (osoby świeckie o zaawansowanej praktyce) a także tych spośród upasaka, którzy przestrzegają „Dni Przestrzegania” (Uposatha) – dni wytężonej praktyki medytacyjnej. Podejmują je głównie osoby starsze lub zainteresowane głębokim rozwojem duchowym.

Anicca (czyt. aniczcza; sans. अनित्य anitya; pāli अनिच्च anicca; tyb. mi rtag pa; chiński 無常 wúcháng; kor. 무상 musang;jap. 無常 mujō; wiet. vô thường) – podstawowe pojęcie buddyzmu oznaczające nietrwałość.Dharma (skt. धर्म; pali Dhamma धम्म; chiń. 法, pinyin fǎ; kor. pǒp 법, talma; jap. ホウ hō lub タツマ datsuma; wiet. pháp, đạt-ma; tyb. ལྷ་ཆོས།, Wylie lha chos) – wieloznaczny termin występujący w religiach dharmicznych, np. w buddyzmie i hinduizmie.
  1. Panatipata veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od odbierania życia.
  2. Adinnadana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od brania tego co nie jest dane.
  3. Abrahmacariya veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od aktywności seksualnej.
  4. Musavada veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od fałszywej mowy.
  5. Suramerayamajja pamadatthana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od zażywania intoksyków, które prowadzą do nieuwagi.
  6. Vikalabhojana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od jedzenia w zakazanym czasie (tj. po południu).
  7. Nacca-gita-vadita-visukkadassana mala-gandha-vilepana-dharana-mandana-vibhusanathana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od tańca, śpiewu, muzyki, oglądania przedstawień, noszenia girland, używania perfum i upiększania ciała kosmetykami.
  8. Uccasayana-mahasayana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od spania w wysokich i luksusowych łożach.

Dziesięć wskazań – dasa-sila[ | edytuj kod]

Obowiązują one nowicjuszy (samanera) i nowicjuszki (samaneri). Także są przestrzegane przez Dasa Sila Mata (kobiety nie będące mniszkami a żyjące jak mniszki).

Siunjata (pāli. suññata; sanskr. śūnyatā; शून्यता - pustka, pustość, niesubstancjonalność; chiń. 空 kōng, kongxing 空性; kor. kong 공, kongsǒng; jap. kū, kūshō; wiet. không, không tính; tyb. stong pa nyid) – pojęcie występujące we wszystkich odłamach buddyzmu. Jest kluczowym pojęciem dla zrozumienia mahajany. Zgodnie z jej doktryną wszystkie rzeczy, czyli dharmy, są przejawieniami pozbawionymi realnego istnienia czy definitywnego nieistnienia. Szkoły buddyzmu wczesnego, na ogół przyjmowały istnienie dharm, takimi jakimi wydają się przejawiać, choć zakładały brak tożsamości "ja". Niniejszy artykuł został napisany w całości z punktu widzenia buddyzmu mahajany.Saṅsāra lub saṃsāra (pali, sans.: संसार, tel.: సంసారం; chiń.: trad. 輪迴, upr. 轮回, pinyin lún huí, jap.: 輪廻 rinne) – w hinduizmie, dźinizmie i buddyzmie termin dosłownie oznacza nieustanne wędrowanie, czyli kołowrót narodzin i śmierci, cykl reinkarnacji, któremu od niezmierzonego okresu podlegają wszystkie żywe istoty włącznie z istotami boskimi (dewy). Po każdym kolejnym wcieleniu następne jest wybierane w zależności od nagromadzonej karmy. W buddyzmie wyzwolenie z sansary następuje dzięki kroczeniu szlachetną ośmioraką ścieżką, która prowadzi do nirwany.
  1. Panatipata veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od odbierania życia.
  2. Adinnadana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od brania tego co nie jest dane.
  3. Abrahmacariya veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od aktywności seksualnej.
  4. Musavada veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od fałszywej mowy.
  5. Suramerayamajja pamadatthana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od zażywania intoksyków, które prowadzą do nieuwagi.
  6. Vikalabhojana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od jedzenia w zakazanym czasie (tj. po południu).
  7. Nacca-gita-vadita-visuka-dassana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od tańca, śpiewu, muzyki, oglądania przedstawień.
  8. Mala-gandha-vilepana-dharana-mandana-vibhusanatthana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od noszenia girland, używania perfum i upiększania ciała kosmetykami.
  9. Uccasayana-mahasayana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od spania w wysokich i luksusowych łożach.
  10. Jatarupa-rajata-patiggahana veramani sikkhapadam samadiyami Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od przyjmowania złota i srebra (pieniędzy).

Dziesięć wskazań jest recytowanych przez nowicjuszy podczas wyświęcenia, a także podczas świąt i pory deszczowej. Wszystkie przykazania pochodzą z Dasa Sikkhapada (Khp 2) - Khuddakapatha (tj. I księgi Khudaka Nikayi).

Cztery Szlachetne Prawdy (pāli. cattari arya sacchani; sanskr. catvari arya satyani) – to podstawa nauk buddyzmu. Pojawiają się one wielokrotnie w buddyjskich tekstach (np. Kanon Pālijski). Powstały one w wyniku doświadczenia przez Buddę Śakjamuniego "Przebudzenia" (pāli. bodhi). Są one postrzegane przez buddyzm jako głęboka analiza psychologiczna rzeczywistości i metodologia postępowania, a nie zwykła filozofia. Dlatego też Budda mówił:Sanlun (chiń. 三論宗, pinyin Sānlún zōng; kor. 삼논종, Samnon chong (jeong); jap. Sanron-shū; wiet. Tam luận tông; pol. Szkoła Trzech Traktatów) – jedna z wczesnych szkół chińskiego buddyzmu, kontynuacja madhjamiki.
Z powodu karmy dziesięciu szlachetnych czynów, nasze wysiłki uszlachetniają pole. Nasze życie staje się dłuższe. Nasze radości stają się większe. Mamy zgodnych partnerów i żadnych wrogów. Nikt nas nie obmawia. Wszyscy są dla nas mili. Ludzie uważają, że nasze słowa zasługują na uwagę; Wszyscy cieszą się, mogąc je słyszeć. Jesteśmy zadowoleni. Istnieje wzajemna dobroć. Są właściwe poglądy.

Słowa Buddy z Sutry Nauk o Dziesięciu Czystościach

Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

Mnisi przestrzegają dodatkowo szeregu wskazań, większość z których jest rozwinięciem lub pogłębieniem Ośmiu Wskazań. Tak na przykład Trzecie Wskazanie dla mnicha oznacza nawet nie dotykać się do kobiety. W celu utrzymywania ciała i umysłu w czystości, mnisi uczą się szanować wszystkie kobiety i traktować starsze kobiety jak matki, rówieśniczki jak siostry, a młodsze kobiety jak córki. Oprócz tego mnisi nie korzystają z pieniędzy („złota i srebra”), przestrzegają szeregu reguł etycznego zachowania. Do cierpienia, między innymi, prowadzi też późna pora nocnego spoczynku.

Upasaka – (w jz. pali - wyznawca) – określenie świeckiego wyznawcy buddyzmu. Żeńska forma w języku pali to upasika. Upasaką zostaje osoba, która dobrowolnie przyjmie schronienie (oficjalnie lub nie oficjalnie) w Tiratana (Trzy Klejnoty) – Buddzie, Dharmie i Sandze.Dilun( chiń. 地論, pinyin Dìlún) – jedna z wczesnych szkół chińskiego buddyzmu, prekursorska dla szkoły huayan.

Wskazania w buddyzmie | edytuj kod]

Dziesięć wskazań: pali dasa-sila; skt daśaśīla; chiń. shijie (十戒); kor. sipkye (십계); jap. nihongo; juukai (じっかい); wiet. thập giới:

  1. Nie zabijać
  2. Nie kraść
  3. Nie pragnąć seksu
  4. Nie kłamać
  5. Nie pić alkoholu (narkotyki też są wykluczone)
  6. Nie mówić o błędach innych
  7. Nie chwalić się
  8. Nie być skąpym
  9. Nie wpadać w gniew
  10. Nie oczerniać Trzech Klejnotów

Powyższe wskazania pochodzą z Brahmadżali, sutry z kanonu mahajany. Istnieje również Brahmadżala pochodząca z kanonu buddyzmu theravady, różniąca się od wcześniej wspomnianej (zobacz dalej).

Tipitaka – zbiór nauk buddyjskich, spisany w języku palijskim. Tipitaka nazywana jest kanonem palijskim, składa się z trzech części – koszy (w Polsce spotyka się określenie "Trójkosz"):Bhikku – nazwa w pełni wyświęconego mnicha buddyjskiego. W różnych krajach buddyjskich nazwa ta może być odmienna: bhikkhu (pali.), bhiksiu, bhiksu, bhikszu, śramana. Od tych nazw utworzono żeńskie odpowiedniki: bhikkhuni (pali.), bhiksiuni, bhiksuni, bhikszuni.

Te wskazania oraz ich przekaz istnieje m.in. w Japonii, jest tam szczególnie praktykowany i przyjmowany zarówno przez osoby świeckie jak i mnichów, ale w różnej formie.

Wskazania te są wskazaniami bodhisattwy, co odróżnia je od wskazań hinajany i innych, oznacza to że właściwe ich przyjęcie od osoby, która otrzymała ich prawidłowy przekaz czyni z upasaki bodhisattwę świeckiego w oparciu o przyjęte wskazania.

Dziesięć wskazań jest jedną z paramit, czyli cnót bodhisattwy.

Natura Buddy (także Tathagatagarbha, Sugatagarbha; sans. Buddhata, chin. 佛性 fóxìng, kor. pulsǒng, jap. 仏性 bussho, wiet. phật tính, wylie: de bzhin gshegs pa’i snying po) – esencja umysłu, najwyższa mądrość, absolutna natura wszystkiego, co istnieje, umożliwiająca osiągnięcie Oświecenia według buddyzmu. Nauki o naturze buddy według nauk mahajany, obok nauk o siunjacie, są najbardziej istotnymi naukami Buddy Siakjamuniego i związane są szczególnie z tzw. Trzecim Obrotem Kołem Dharmy Buddy oraz doktrynami czittamatra i madhjamaka.Śamatha (sanskryt), samatha (pali), szine (tyb. ཞི་གནས་, Wylie: zhi gnas) — jedna z podstawowych technik medytacji w buddyzmie, polegająca na utrzymywaniu w sposob ciągły uważności, poprzez skupienie na jakimś obiekcie, co prowadzi do uspokojenia umysłu. Nazwa pochodzi od sanskryckiego rdzenia "śam-" (spokój, uspokajać) i "(s)tha" (pozostawać).

Ceremonia[ | edytuj kod]

Nazwa „dziukai” oznacza także znaną w tradycji japońskiej ceremonię przyjęcia Dziesięciu Wskazań przez świeckiego wyznawcę buddyzmu - przyjęcia do wspólnoty buddyjskiej.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • dziesięć złych uczynków (buddyzm)




  • Warto wiedzieć że... beta

    Faxiang – (Cechy Dharm; chin. 法相 pinyin Fǎxiàng; kor. 법상 Beopsang; jap. Hossō ; wiet. Pháp tương) – chińska szkoła buddyjska (chin. zong 宗) będąca odpowiednikiem jogaczary. Była także nazywana Szkołą Idealistyczną (chin. 唯識宗 pinyin wéishí zōng, pol. Tylko Świadomość; kor. 유식종 yusik jong; jap. yuishikigyō; wiet. duy thức tông). Powstała około VII wieku w Chinach, zastępując wcześniejszą szkołę - 攝論 shelun.
    Przejrzyste światło (tyb. འོད་གསལ་, Wylie. ‘od gsal), inna nazwa "czyste światło" – termin stosowany w buddyzmie tybetańskim związany z tantrami jogi najwyższej.
    Język japoński (jap. 日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.
    Napój alkoholowy – napój zawierający etanol. Napoje alkoholowe dzielone są na piwa, wina oraz alkohole spirytusowe. Spożywanie napojów alkoholowych jest legalne w większości krajów a ponad 100 państw posiada przepisy regulujące ich produkcję, sprzedaż i spożywanie. W Polsce, według definicji ustawowej napój alkoholowy to każdy produkt przeznaczony do spożycia zawierający więcej niż 0,5% alkoholu etylowego pochodzenia rolniczego.
    Dzogczen (wymowa przyjęła się z brzmienia angielskiego dzogchen, a po tybetańsku brzmi dzokcien, རྫོགས་ཆེན་, Wylie. rdzogs chen, ZWPY: Zogqên) – to fundamentalny, pierwotny stan oraz kompleksowy system nauk i praktyk prowadzących do tego stanu traktowany jako „wielki szczyt” ścieżek do oświecenia występujących w tradycji ningma buddyzmu tybetańskiego i przed-buddyjskiej religii bön. „Dzogczen nie winno rozpatrywać się jako religię, i by pytać kogokolwiek by uwierzył w cokolwiek. Wręcz przeciwnie, to nakierowuje, by każdy indywidualnie widział siebie i rozpoznał swój rzeczywisty stan”.
    Trzy ciała Buddy (zwane również jako trzy kaje Buddy; skt. trikaya, buddhakaya) - podział stanu Buddy stosowany w mahajanie. Synonim "Doskonałego Oświecenia" (skt. Anuttarā Samyak Saṃbodhi), tj. ostatecznego rezultatu do którego prowadzi mahajana.
    Tipitaka – zbiór nauk buddyjskich, spisany w języku palijskim. Tipitaka nazywana jest kanonem palijskim, składa się z trzech części – koszy (w Polsce spotyka się określenie "Trójkosz"):

    Reklama