Wolna Wszechnica Polska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wolna Wszechnica Polska – prywatna uczelnia utworzona w 1916 roku w Warszawie. Placówka powstała z działającej od 1905 r. w Warszawie uczelni prywatnej Towarzystwa Kursów Naukowych. Szkoła formalnie prowadziła działalność naukowo-dydaktyczną w latach 1916–1952. Z jej oddziału zamiejscowego w Łodzi po II wojnie światowej powstał Uniwersytet Łódzki.

Wacław Radecki (ur. 27 października 1887 w Warszawie, zm. 25 marca 1953 w Montevideo) – polski i brazylijski psycholog, lekarz, działacz polonijny, honorowy profesor Uniwersytetu w Montevideo, profesor Uniwersytetu w Kurytybie.Uniwersytet (łac. universitas magistrorum et scholarium „ogół nauczycieli i uczniów”) – najstarszy rodzaj uczelni o charakterze nietechnicznym, której celem jest przygotowanie kadr pracowników naukowych oraz kształcenie wykwalifikowanych pracowników.

Powstanie uczelni i pierwszy okres działania (1916–1919)[ | edytuj kod]

W związku z odbudową bądź powstaniem na nowo w latach 1915–1916 Politechniki Warszawskiej i Uniwersytetu Warszawskiego, a zarazem przekazaniem na ich rzecz części swej kadry nauczającej i naukowej działające od 1905 Towarzystwo Kursów Naukowych zaczęło przekształcać się w nową uczelnię – Wolną Wszechnicę Polską. Zmieniając nazwę utrzymywano do 1919 istnienie TKN jako stowarzyszenia. W skład Zarządu TKN wchodzili: prezes Piotr Drzewiecki (1916–1919), wiceprezes Stanisław Kontkiewicz (1916–1918), potem Edmund Jankowski (1918–1919), sekretarz Seweryn Smolikowski (1916–1918) potem Ryszard Błędowski (1918–1919), skarbnik Jan Sosnowski (1916–1918) potem Stefan Benzeff (1918–1919) oraz pięciu członków: w latach 1916–1918 Feliks Ochimowski, Konrad Olchowicz, Stanisław Orłowski, Ignacy Radziszewski, Henryk Czopowski, oraz potem w latach 1918–1919 Stanisław Kalinowski, Stanisław Kontkiewicz, Stanisław Glixelli, Stanisław Słoński, Wincenty Trojanowski. Gremium to zajmowało się przede wszystkimi kwestiami organizacyjnymi i finansowymi. Sprawami naukowymi i dydaktycznymi kierował Rektor wraz z Senatem WWP. W tym czasie funkcję Rektora pełnili: Alfred Sokołowski (1916–1918) i Ludwik Krzywicki (1918–1919), Prorektorami byli Ludwik Krzywicki (1917–1918) i Ignacy Matuszewski (1918–1919) zaś sekretarzami Senatu: Ksawery Gnoiński (1916–1917), Wacław Radecki (1917–1918) i Ryszard Błędowski (1918–1919). W tym okresie członkami Senatu WWP byli: Kazimierz Białaszewicz (1918–1919), Jerzy Brunner (1918–1919), Jan Czaplicki (1917–1918), Henryk Czopowski (1916–1917), Stanisław Glixelli (1918–1919), Włodzimierz Gorjaczkowski (1918–1919), Piotr Hoser (1916–1919), Władysław Mieczysław Kozłowski (1918–1919), Stanisław Łukasiewicz (1917–1919), Aleksander Mogilnicki (1918–1919), Henryk Mościcki (1918–1919), Feliks Ochimowski (1916–1919), Stanisław Orłowski (1917–1918), Emil Stanisław Rappaport (1918–1919). Bronisław Rydzewski (1916–1917, 1918–1919), Stanisław Słoński (1918–1919), Kazimierz Stołyhwo (1916–1917), Wincenty Trojanowski (1918–1919), Ludwik Szperl (1917–1918), Wacław Werner (1917–1918).

Bronisław Nikodem Rydzewski (ur. 15 września 1884 w Wilnie, zm. 16 września 1945 w Mądralinie) – polski geolog, wykładowca, nauczyciel, senator II Rzeczypospolitej III kadencji (1930-1935)Kazimierz Chodynicki (ur. 31 marca 1890 w Warszawie, zm. 14 maja 1942 w Warszawie) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Wileńskiego i Poznańskiego.

Początkowo w latach 1916–1917 WWP tworzyły 4 Wydziały: Przyrodniczy, Humanistyczny, Techniczny i Matematyczno Przyrodniczy oraz Wyższa Szkoła Ogrodnicza. W roku akademickim 1917/1918 przybył Wydział Leśny, zaś w 1918/1919 Wydział Nauk Politycznych i Społecznych oraz Instytut Pedagogiczny. Przy szkole działały biblioteki: humanistyczna (2 780 książek), przyrodnicza (489), techniczna (370) i ogrodnicza (960). Podobnie jak jej poprzedniczka – TKN nie miała własnej siedziby – na zajęcia i wykłady wynajmowano więc sale m.in. w Szkole Wawelberga i Rotwanda, Muzeum Pedagogicznego, Szkoły im. Staszica i szkoły Żuchowskiego.

Henryk Czopowski (ur. 7 września 1863 w Warszawie, zm. 7 czerwca 1935 w Warszawie) - polski inżynier, założyciel Państwowej Szkoły Mierniczej.Ludwik Wertenstein (ur. 16 kwietnia 1887 w Warszawie, zm. 18 stycznia 1945 w Budapeszcie) – polski fizyk, uczeń i asystent Marii Skłodowskiej-Curie, kierownik Pracowni Radiologicznej TNW, uznawanej za zalążek Instytut Badań Jądrowych, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Fizycznego; odkrywca zjawiska niesprężystych zderzeń neutronów i badacz próżni.

WP – Wydział Przyrodniczy, WH – Wydział Humanistyczny, WNPiS – Wydział Nauk Politycznych i Społecznych, WT – Wydział Techniczny, WF-M – Wydział Fizyczno-Matematyczny, IP – Instytut Pedagogiczny, WSO – Wyższa Szkoła Ogrodnicza. o – ogółem, m – mężczyzn, k – kobiet, x – nie prowadzono zajęć, bd - brak danych. Nie wykazano danych dla wszystkich jednostek WWP

Ulica prof. Stefana Banacha – jedna z ulic warszawskiej Ochoty o długości ok. 0,7 km. Ulica Stefana Banacha została otwarta do użytku we wrześniu 1959 r., od roku 1960 funkcjonuje pod obecną nazwą – pierwotnie był to odcinek ulicy Opaczewskiej.Docent (niem. Dozent od łac. doceo – uczę) – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych.
Alfred Sokołowski – Rektor WWP w latach 1916–1918
Ludwik Krzywicki – Rektor WWP w latach 1918–1919
Stanisław Kalinowski – Rektor WWP w latach 1919–1924
Teodor Vieweger – Rektor WWP w latach 1925–1939

Działalność w II Rzeczypospolitej[ | edytuj kod]

Celem WWP miało być krzewienie i rozpowszechnianie wiedzy we wszystkich jej dziedzinach. Jak pisał w 1923 r. jej wykładowca filozof Ignacy Myślicki Wolna Wszechnica Polska jest w pełni samorządna. A ten jej samorząd jest zupełnie republikański. Najwyższą władzą jest Rada Naukowa Ogólna, złożona z wykładających i rzecz niezwyczajna – przedstawicieli słuchaczów. Wszystkie inne władze powstają w swym składzie z wyborów, mianowicie Rektorat, Zarząd, Dziekanaty, Rady Wydziałów i t. d. Jak w rzeczypospolitej, jak w każdym zresztą ustroju samorządnym, występują rozmaite zdania i siły kształtujące i często ostro ścierają się ze sobą. Wyniki muszą być oczywiście kompromisowe, eklektyczne, może nawet i nieco chaotyczne. Wolna Wszechnica Polska miała cztery wydziały: Matematyczno-Przyrodniczy, Humanistyczny, Nauk Politycznych i Społecznych oraz Pedagogiczny. Od 1919 roku w ramach Wolnej Wszechnicy Polskiej działało Collegium Publicum prowadzące ogólnodostępne wykłady niedzielne. W skład Wszechnicy wchodziły także: Studium Pracy Społeczno-Oświatowej (od 1925), Studium Skarbowo-Finansowe (od 1926), Studium Administracji Komunalnej (od 1926) i Studium Migracyjno-Kolonialne (od 1936). Ten rozwój uczelni postępował równolegle wraz ze staraniami jej władz i studentów o nadanie jej absolwentem praw analogicznych do przysługujących uczelniom państwowym. Szło to dosyć opornie, dopiero w 1929 roku została ustawą sejmową zaliczona do szkół wyższych. Nadawane od tej pory przez Wolną Wszechnicę Polską dyplomy ukończenia studiów i tytuły naukowe były równoważne z uniwersyteckimi. 11 października 1935 minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego Wacław Jędrzejewicz zatwierdził Statut Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie, zgodnie z którym była ona prywatną szkołą akademicką. Dotychczasowy Wydział Nauk Politycznych i Społecznych otrzymał nazwę Wydziału Prawa i Nauk Ekonomiczno-Społecznych, a Studium Pracy Społeczno-Oświatowej weszło, jako Sekcja Społeczno-Oświatowa w skład Wydziału Pedagogicznego. W 1937 potwierdzono prawo uczelni do nadawania stopni magisterskich. Uczelnia specjalizowała się głównie w naukach społecznych. Była również znana jako jednostka dokształcająca organizatorów życia kulturalnego, oświatowego i gospodarczego kraju, w szczególności nauczycieli. Spośród uczelni polskich wyróżniała się dużym odsetkiem studentek (prawie 75% w roku akademickim 1919/20, ze spadkiem do 40% w roku 1928). Około ⅓ stanowili Żydzi. Uczelnia miała opinię lewicowej. W odróżnieniu od innych warszawskich uczelni nie dochodziło na niej do antysemickich ekscesów i nie wprowadzono tam getta ławkowego.

Stefan Benzef, Samuel Benzef, Samuel Stefan Benzef (ur. 31 stycznia 1876 w Warszawie, zm. w czerwcu 1951) – polski działacz bankowy. Ulica Grójecka – główna ulica warszawskiej dzielnicy Ochota, biegnąca od pl. Artura Zawiszy do wiaduktu linii kolei radomskiej na granicy z dzielnicą Włochy, gdzie przechodzi w al. Krakowską. Według stołecznej drogówki, jest jedną z najniebezpieczniejszych w Warszawie ulic. W 2012 doszło na niej do 24 wypadków.

W latach 1919–1939 placówka zatrudniała 70-80 naukowców z tytułem profesora, 30-40 docentów, 35-40 asystentów i 5-8 lektorów. W roku akademickim 1938/39 kształciło się we Wszechnicy około 3000 studentów. Początkowo szkoła mieściła się w budynku Towarzystwa Kursów Naukowych przy ul. Śniadeckich 8, od roku 1929 przeniosła się do nowo wybudowanego gmachu przy ul. Opaczewskiej 2a (obecnie ul. Banacha 2) zaprojektowanego przez Pawła Wędziagolskiego. Wzniesiono także trzy kamienice z mieszkaniami dla pracowników Wszechnicy przy ul. Grójeckiej 40a, 41 i 43. Współcześnie gmach Wszechnicy jest użytkowany przez Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (m.in. Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej) i Uniwersytet Warszawski (m.in. Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki).

Getto ławkowe – forma segregacji narodowościowej wprowadzona na polskich uniwersytetach w latach 30. XX wieku. Polegała na wydzieleniu części sali lekcyjnej lub wykładowej i przeznaczeniu jej dla studentów pochodzenia żydowskiego, którzy nie mieli prawa dowolnego wybierania miejsc.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

W 1928 r. powstał w Łodzi oddział WWP jako pierwsza w tym mieście szkoła wyższa. W kwestii tej współdziałano z Magistratem m. Łodzi. który wraz z rektorem Teodorem Viewegerem ustalił sprawy natury organizacyjnej i finansowej całego zamierzenia. Z informacji prasowych wynika, że łódzka Wszechnica początkowo oferowała naukę na trzech wydziałach – humanistycznym (polonistyka, historia, filozofia), nauk politycznych i społecznych (prawo, ekonomia) oraz pedagogicznym. Wkrótce dołączył do nich wydział matematyczno-przyrodniczy. Dodatkowo prowadziła Studium Handlowe, głównie przeznaczone dla księgowych. We wczesnych planach było powołanie Studium Kultury Polskiej, a pod koniec lat 30. zmierzano do uruchomienia Wydziału Chemicznego i magisterskich studiów handlowych. Spora część kadry uczelni w liczbie bliskiej 50, profesorów pochodząca z Warszawy, uzupełniana była miejscowym potencjałem naukowym, Zdecydowana większość słuchaczy w łódzkiej filii, bo aż 88% stanowili mieszkańcy Łodzi, reszta wywodziła się z pobliskich okolic. W pierwszym roku funkcjonowania do WWP w Łodzi zapisanych było ponad 250 słuchaczy, rok później w zajęciach uczestniczyło 345 osób, a w 1932 – przeszło 400. Stosunkowo nieduża ich liczba w porównaniu do stanu studentów uczelni państwowych, wynikała z relatywnie wysokiego czesnego, które wynosiło w początkowych latach nauki w roku akademickim 1928/1929 – 260, a w następnym już 320 zł za rok, zaś w V i VI semestrze studiów wzrastało do 360 zł. W 1932 r. poinformowano, że średnio za rok nauki trzeba zapłacić około 320 zł, a trzy lata później w granicach 280 zł.. Nie posiadając własnego lokalu, łódzka uczelnia wynajmowała pomieszczenia dydaktyczne w budynku szkoły powszechnej przy ul. Dr. Seweryna Sterlinga 24 i w Państwowej Szkole Techniczno-Przemysłowej przy ul Żeromskiego 115.

Jan Kazimierz Sosnowski (ur. 26 stycznia 1876 - zm. 24 czerwca 1938) - fizjolog, zoolog, rektor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.Henryk Stanisław Mościcki (30 października 1881 w Ciechanowcu na Podlasiu, zm. 13 grudnia 1952 w Krakowie) – polski historyk, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Wszechnica zatrudniała wielu wybitnych uczonych. Do jej kadry należeli m.in. Włodzimierz Antoniewicz, Józef Chałasiński, Witold Doroszewski, Henryk Grossmann, Ludwik Hirszfeld, Józefa Joteyko, Ludwik Krzywicki, Józef Litwin, Helena Radlińska, Bogdan Suchodolski, Ludwik Wertenstein, Edward Szturm de Sztrem, Teodor Vieweger, Marian Grotowski, Janusz Korczak, Stefan Rudniański, Leon Hufnagel, Kazimierz Chodynicki, Maria Skalińska i Adam Zieleńczyk.

Włodzimierz Gorjaczkowski (ur. 12 kwietnia 1879 w Piotrkowie Trybunalskim - zm. prawdopodobnie 5 sierpnia 1944 w Warszawie) – pomolog i fitopatolog, działacz społeczny i organizator polskiego sadownictwa.Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego (WMIM UW, MIMUW) – wydział Uniwersytetu Warszawskiego kształcący w trybie dziennym na kierunkach:
Tablica pamiątkowa na gmachu szkoły przy ul. Banacha 2 w Warszawie


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Emil Stanisław Rappaport (ur. 8 lipca 1877, zm. 10 sierpnia 1965) – polski prawnik pochodzenia żydowskiego, specjalista prawa karnego, do roku 1939 profesor Wolnej Wszechnicy Polskiej, od roku 1948 profesor zwyczajny Uniwersytetu Łódzkiego.
Krzysztof Leszek Baranowski (ur. 24 kwietnia 1948 w Łodzi, zm. 7 września 2018) – polski historyk, profesor Politechniki Łódzkiej, syn Bohdana Baranowskiego.
Edmund Jankowski (ur. 7 sierpnia 1849 w Warszawie, zm. 19 grudnia 1938 tamże) – polski biolog, ogrodnik, specjalista w dziedzinie nauk sadowniczych; od 1921 profesor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
Władysław Mieczysław Kozłowski, ( ur. 17 listopada 1858 w Kijowie, zm. 25 kwietnia 1935 w Konstancinie koło Warszawy) – polski pisarz filozoficzny i przyrodnik, wolnomularz.
Stanisław Kalinowski (ur. 3 kwietnia 1873 w Łebedynie, zm. 27 marca 1946 w Świdrze) – polski fizyk, profesor Politechniki Warszawskiej i Wolnej Wszechnicy Polskiej, senator I kadencji i poseł na Sejm II kadencji w II RP.
Włodzimierz Antoniewicz (ur. 15 lipca 1893 w Samborze, zm. 20 maja 1973 w Warszawie) – polski archeolog pochodzenia ormiańskiego, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, członek PAN.
Maria Skalińska z domu Grosglik, primo voto Sachs (ur. 27 grudnia 1890 w Warszawie, zm. 18 grudnia 1977 w Krakowie) – polska botanik.

Reklama