Wojna z Krikami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mapa ziem utraconych przez Krików (ang. Creek) w wyniku klęski w bitwie pod Horseshoe Bend i Traktatu z Fort Jackson (1814)

Wojna z Krikami (18131814) – wojna części północnoamerykańskich Indian z plemienia Krików (ang. Creek) ze Stanami Zjednoczonymi. Broniąca plemiennych tradycji i sympatyzująca z Brytyjczykami grupa Krików Górnych (ang. „Upper Creek”, zwana też Red Sicks), walczyła w niej z postępem amerykańskiego osadnictwa, sprzyjającą białym grupą Krików Dolnych (ang. Lower Creek) oraz inwazją wojsk amerykańskich na swoje ziemie. Pokonani w bitwie przy zakolu rzeki Tallapoosa (ang. Horseshoe Bend), Krikowie zmuszeni zostali do zawarcia niekorzystnego traktatu z Fort Jackson i oddania USA ponad połowy plemiennych terenów w dzisiejszych stanach Alabama i Georgia.

Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Ohio – rzeka w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Długość 1579 km, powierzchnia dorzecza 528 tys. km².

Geneza konfliktu[ | edytuj kod]

Wojna z Krikami (ang. Creek War) z lat 1813–1814 rozpoczęła się jako wojna domowa w należącym do tzw. Pięciu Cywilizowanych Narodów plemieniu Krików. Zainspirowały ją: trwająca od 1812 roku wojna Stanów Zjednoczonych z Wielką Brytanią, elokwencja wzywającego do walki z Amerykanami wodza sprzyjającej Brytyjczykom algonkińskiej konfederacji Tecumseha oraz wezwania plemiennych proroków do zachowania tradycji przodków. Grupa Krików Górnych (ang. Upper Creek) – od koloru maczug wojennych i szamańskich lasek nazywana też przez białych Czerwonymi Kijami (ang. Red Sticks) – postanowiła wówczas zmusić grupę Krików Dolnych (ang. Lower Creek), przyjmujących dobre i złe wzorce białych sąsiadów, do powrotu do tradycyjnego sposobu życia i przeciwstawienia się postępom Amerykanów. Krikowie Górni stanowili około 2/3 plemienia i mieszkali nad rzekami Alabama, Coosa i Tallapoosa. Krikowie Dolni, stanowiący około 1/3 plemienia, żyli głównie nad rzeką Chattahoochee na granicy dzisiejszej Georgii i Alabamy.

Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.Sekwoja (Ssiquoyah, Sequoyah; ok. 1767-1843), znany także jako George Guess, Guest lub Gist, Metys z plemienia Czirokezów, jubiler i językoznawca, twórca sylabariusza czirokeskiego stosowanego przez to plemię północnoamerykańskich Indian od początków XIX w. do dziś.

Wodzowie Krików Górnych, William Weatherford (znany też jako Czerwony Orzeł, ang. Red Eagle), Peter McQueen, Menawa i inni, starli się z przywódcami Krików Dolnych w kwestii stosunku do najazdów białych osadników na ziemie plemienne w Alabamie i Georgii, programów cywilizacyjnych realizowanych wśród Krików przez agenta do spraw Indian Benjamina Hawkinsa i korzystania przez Indian z dóbr białego człowieka. Obrońcy tradycji wzywali m.in. do porzucenia rolnictwa i hodowli na rzecz dawnego myśliwskiego trybu życia oraz zachowania wspólnej własności ziemi i zakazu jej sprzedawania białym osadnikom. Zdarzało się, że Czerwone Kije niszczyli sprzęt rolniczy, podpalali pola uprawne i zabijali bydło, odrzucając np. metalowe narzędzia kuchenne oraz niszcząc „europejską” odzież (nawet tkaną przez samych Indian).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Wojna brytyjsko-amerykańska, zwana też wojną Jamesa Madisona lub wojną roku 1812 (ang. War of 1812) – wojna pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią rozpoczęta amerykańską deklaracją wypowiedzenia wojny 18 czerwca 1812 i formalnie zakończona traktatem gandawskim zawartym 24 grudnia 1814. Mimo to znaczące działania wojenne trwały jeszcze w 1815 roku, kiedy miały miejsce: bitwa pod Nowym Orleanem i bitwa pod Fort Bowyer. Głównym teatrem wojny było pogranicze między Stanami Zjednoczonymi i brytyjską Kanadą.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Andrew Jackson (ur. 15 marca 1767, zm. 8 czerwca 1845) – amerykański prawnik i polityk; generał Armii Stanów Zjednoczonych; wojskowy gubernator Florydy (1821), członek Izby Reprezentantów USA (1796–1797), senator USA (1797–1798, 1823–1825) oraz siódmy prezydent USA (1829–1837).
Pięć Cywilizowanych Narodów (ang. Five Civilized Nations lub Pięć Cywilizowanych Plemion, ang. Five Civilized Tribes) – pięć plemion indiańskich z południowego wschodu Stanów Zjednoczonych, które na przełomie XVIII w. i XIX w. najbardziej upodobniły się do przedstawicieli cywilizacji zachodniej.
Pensacola – miasto (city) w USA, w północno-zachodniej Florydzie, siedziba administracyjna hrabstwa Escambia, port nad zatoką Pensacola (odnoga Zatoki Meksykańskiej). W 2013 roku miasto liczyło 52 703 mieszkańców.
New Echota – historyczna stolica Narodu Czirokezów (ang. Cherokee Nation), plemienia północnoamerykańskich Indian z Południowego Wschodu USA z początków XIX w. Opuszczona po kilkunastu latach na skutek presji białych osadników ze stanu Georgia na ziemie Indian i przymusowego wysiedlenia Pięciu Cywilizowanych Narodów na Terytorium Indiańskie. Od połowy XX w. park historyczny w stanie Georgia w USA.
Czirokezi (nazwa własna Tsalagi, ang. Cherokee) — plemię Indian Ameryki Północnej pierwotnie wywodzące się od Irokezów i zamieszkujące podgórskie, zachodnie obszary Karoliny Południowej i Północnej, północną Georgię i wschodnie Tennessee. Później większość jego członków zostało przymusowo przesiedlona na tereny płaskowyżu Ozark. Byli jednym z plemion wliczanych w skład grupy Pięciu Cywilizowanych Plemion. Posługują się językiem czirokeskim.
30 sierpnia jest 242. (w latach przestępnych 243.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 123 dni.
Mobile (wym. moʊˈbiːl) – miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, w stanie Alabama, siedziba administracyjna hrabstwa Mobile. Miasto położone jest nad zatoką Mobile stanowiącej estuarium rzeki Mobile do Zatoki Meksykańskiej. Założone w 1702 roku przez Francuzów, przeniesione na dzisiejsze miejsce w 1711 roku. Do 1723 roku było stolicą francuskiej Luizjany. Jedyny port morski Alabamy. Przemysł stoczniowy, chemiczny.

Reklama