Wojna koryncka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wojna koryncka – konflikt zbrojny w starożytnej Grecji trwający w latach 395-387 p.n.e. pomiędzy Spartą i jej sojusznikami z Związku Peloponeskiego a koalicją czterech polis (Teb, Aten, Koryntu i Argos) początkowo popieraną przez Persję Achemenidów. Bezpośrednią przyczyną wojny był lokalny konflikt w północno-zachodniej Grecji, w który zaangażowały się Teby i Sparta, natomiast głębszą przyczynę stanowiła ekspansjonistyczna polityka Sparty.

Tibron – wódz spartański podczas wojny Spartan z Persami i wojny korynckiej. W 400 p.n.e. został wysłany wraz z 5000 ludzi by wesprzeć mieszkańców Jonii w walce z satrapą Tissafernesem. Tibron, po pojawieniu się w Azji, otrzymał wsparcie sojuszników, w tym Greków z Cyreny i mieszkańców Pergamonu. Pozwolił jednak swoim żołnierzom dokonywać grabieży na ziemi sojuszników, za co został zmuszony do powrotu do Sparty, osądzony i ukarany grzywną. W 392 p.n.e. został wysłany do walki z perskim satrapą Strutasem. Jego niezorganizowany oddział został zaatakowany przez perską kawalerię a on sam zabity.Strutas – wódz perski wysłany w 392 p.n.e. przez króla Artakserksesa II, by zastąpić Tiribaza na urzędzie satrapy Lidii. Strutas, pamiętając skuteczne kampanie spartańskiego króla Agesilaosa, był zdecydowany by osłabić Spartę i utrzymywał przyjazne stosunki z Atenami. Spartanie wysłali przeciwko niemu wodza Tibrona, jednak ten został zaskoczony przez wojska perskie i poległ. Kolejny spartański wódz, Difridas, był bardziej skuteczny w walce z Strutasem. W 388 p.n.e. Tiribazos wrócił na urząd satrapy Lidii.

Wojna toczyła się na dwóch frontach, na lądzie w okolicach Koryntu i Teb oraz na Morzu Egejskim. Na lądzie Sparta wcześnie wygrała kilka znaczących bitew, ale nie była w stanie wykorzystać swych zwycięstw i sytuacja stała się patowa. Na morzu Sparta już na początku konfliktu poniosła dotkliwą klęskę w starciu z flotą perską, co raz na zawsze złamało jej potęgę morską. Korzystając z okazji Ateny przeprowadziły kilka morskich kampanii w ostatnich latach wojny, co pozwoliło na odbicie części wysp będących członkami Ateńskiego Związku Morskiego w V w. p.n.e.

Półwysep Chalcydycki albo Chalkidiki (gr. Χαλκιδική, łac. Chalcidice) – półwysep w Grecji, u północnych wybrzeży Morza Egejskiego, na południowy wschód od miasta Saloniki, historyczna kraina Chalkidyka. Powierzchnia półwyspu wynosi 2945 km².Bitwa pod Kremaste (388 p.n.e.) była ostatnim większym starciem wojny korynckiej (395-387 p.n.e.). Miała miejsce w pobliżu Abydos w Azji Mniejszej i zakończyła się zwycięstwem 1200 Ateńczyków pod wodzą Ifikratesa nad wojskami Spartan (250 zabitych) pod wodzą Anaksibiosa, który poniósł śmierć. Bitwa doprowadziła do czasowego odzyskania przez Ateńczyków kontroli nad Hellespontem.

W związku z sukcesami Aten Persowie przestali wspierać koalicję i przeszli na stronę Sparty. Zmusiło to sojuszników do podjęcia rozmów pokojowych. Wojnę zakończył pokój Antalkidasa, powszechnie znany jako pokój królewski, podpisany w 387 p.n.e. Zgodnie z postanowieniami traktatu Persja przejęła kontrolę nad całą Jonią, natomiast wszystkie inne greckie miasta zachowały niepodległość. Sparta miała być gwarantem pokoju i otrzymała prawo do użycia siły w celu realizacji jego postanowień. Głównym skutkiem wojny było ukazanie perskiej możliwości skutecznego wpływania na sprawy wewnętrzne Grecji i podkreślenie spartańskiej hegemonii w świecie greckim.

Limnos (gr. Λήμνος, dawniej także Lemnos) – górzysta wyspa grecka, położona na Morzu Egejskim. Administracyjnie jest częścią nomosu Lesbos. Ma powierzchnię 476 km² oraz 4,027 mieszkańców. Główne gałęzie gospodarki Limnos to turystyka, uprawa winorośli, owoców i warzyw. Na wyspie istnieje grecka baza wojskowa.Tissafernes (V/IV w. p.n.e.), satrapa perski w zachodnich prowincjach Azji Mniejszej (Lidia, Karia, Jonia) w latach 413–395.

Preludium[ | edytuj kod]

Grecja lądowa w starożytności

W zakończonej w 404 p.n.e. wojnie peloponeskiej Sparta korzystała z poparcia prawie wszystkich państw Grecji lądowej i imperium perskiego, a od tego czasu pod jej kontrolę przeszły liczne wyspy Morza Egejskiego. Dawało to Sparcie solidne zaplecze, które jednak zaczęło się kruszyć w latach bezpośrednio poprzedzających konflikt. Pomimo że zwycięstwo Sparty miało charakter kolaboracji, polis zagarnęło łupy z pokonanych państw i pobierało trybut od byłych członków Związku Morskiego. Sojusznicy Sparty zrazili się również tym, że w 402 p.n.e. Sparta zaatakowała i podbiła Elis, członka Związku Peloponeskiego, w związku z wydarzeniami z okresu wojny peloponeskiej. Korynt i Teby odmówiły wysłania wojsk w celu wsparcia Sparty w jej kampanii przeciwko Elis.

Tiribazos – początkowo perski satrapa zachodniej Armenii, później następca Titraustesa na urzędzie satrapy Lidii. Ifikrates (zm. ok. 353 p.n.e.) - ateński strateg i reformator wojskowy, syn szewca. Jego działalność przypada na pierwszą połowę IV wieku p.n.e. Uzbroił hoplitów w dłuższe niż dotąd włócznie (ok. 3,6 metra), ograniczył natomiast ich uzbrojenie ochronne zmniejszając wymiary tarczy i eliminując z uzbrojenia nagolenniki. Zwiększył również rolę lekkozbrojnej piechoty, peltastów. Brał udział w wojnie korynckiej, pokonał wojska Sparty pod Lechajon i Kremaste. Wraz z oddziałem najemników brał udział w wyprawie króla Persji Artakserksesa II przeciwko Egiptowi, która jednak zakończyła się niepowodzeniem, między innymi z powodu sporu pomiędzy Ifikratesem a perskim dowódcą Farnabazosem. Dowodził również podczas wojny Aten ze sprzymierzeńcami. Krótko po jej zakończeniu zmarł.

Teby, Korynt i Ateny odmówiły również udziału w spartańskiej wyprawie do Jonii w 398 p.n.e., przy czym Tebańczycy doszli nawet do tego, że zakłócili składanie ofiary, jaką król Sparty Agesilaos II chciał złożyć na ich terytorium. Pomimo nieobecności tych polis, Agesilaos skutecznie walczył przeciwko Persom w Lidii, dochodząc aż do Sardes. Satrapa Tissafernes został stracony za swe niepowodzenia w walce z Agesilaosem, a jego następca, Titraustes, przekupił Spartan za 30 talentów by szli na północ, do satrapii Farnabazosa. Agesilaos tak uczynił, ale jednocześnie zaczął przygotowywać flotę do konfrontacji z Persami.

Bitwa pod Lechajon – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 391 p.n.e. w trakcie wojny korynckiej 395 p.n.e. – 387 p.n.e.. W walce wziął udział niewielki kontyngent spartański stacjonujący w korynckim porcie Lechajon, który zmierzył się grupą ateńskich lekkozbrojnych. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Ateńczyków.Bitwa pod Nemeą – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 394 p.n.e. w trakcie wojny korynckiej 395 p.n.e. – 387 p.n.e.

Farnabazos, niezdolny do pokonania armii Agesilaosa, zdecydował się na zmuszenie spartańskiego króla do odwrotu przez wywołanie problemów na greckiej ziemi. Wyprawił Greka Timokratesa z Rodos by rozdawał pieniądze w zamian za podjęcie działań przeciwko Sparcie. Timokrates odwiedził Ateny, Teby, Korynt i Argos, i skutecznie przekonał wpływowe osobistości w tych polis do podjęcia działań wymierzonych przeciwko Sparcie. Tebańczycy, którzy wcześniej zademonstrowali swą niechęć wobec Sparty, zgodzili się przyłączyć do wojny.

Hegemonia – termin pochodzi z języka greckiego, w starożytnej Grecji oznaczał przywództwo jednego państwa nad innymi, które poddają się jego kierownictwu. Hegemonia była związana z rywalizacją dwóch najsilniejszych państw-miast: Aten (Związek Morski) i Sparty (Związek Peloponeski) oraz okresowo Teb (Związek Beocki). Współcześnie termin hegemonia oznacza również: zwierzchnictwo, przewodnictwo, przywództwo danego państwa nad innymi które je dobrowolnie uznają; lub przeważający wpływ, supremację, dominację jednego państwa nad innymi, prymat w polityce międzynarodowej uzyskane przy pomocy groźby lub użycia siły.Farnabazos II (zm. ok. 370 p.n.e.) – satrapa perski satrapii Daskylion (część Frygii) za czasów królów Dariusza II i Artakserksesa II. Wnuk Farnabazosa I.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Elida, również Eleia, Elea, (nowogr. Ήλιδα a. Ηλεία, starogr. Ἤλις /dialekt attycki/ a. Ἄλις /dialekt dorycki/) inaczej Elis – nomos i górzysta kraina historyczna w starożytnej Grecji położona w zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego.
Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.
Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Pochodzenie nazwy jest najczęściej wiązane z postacią Egeusza, mitycznego króla Aten.
Sparta – znaczące miasto-państwo (polis) starożytnej Grecji. Państwo nazywało się właściwie Lacedemon, a Sparta była jego stolicą nad rzeką Eurotas w Lakonii, na południowo-wschodnim Peloponezie.
Sardes (gr. Σάρδεις) – starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Lidii, położone na zboczach góry Tmalos, nad rzeką Paktol (w pobliżu jej ujścia do rzeki Hermus).
Triera (gr. Τριήρεις triēreis) – trójrzędowiec, starogrecka galera z trzema rzędami wioseł, początkowo wiosłowa, a następnie żaglowo-wiosłowa. Przez Rzymian i także obecnie przez część historyków zwana triremą (łac. trireme). Przyjmuje się, że triery zaczęły powstawać w połowie VII wiek p.n.e. Można wskazać chronologicznie i konstrukcyjnie, że grecka triera była poprzedniczką okrętów rzymskich. Była bardzo zwrotna. Triery mogły mieć 38–41 m długości i 3–5 m szerokości, zanurzenie do 1.9 m, wyporność 70-90 ton, prędkość: do 9 węzłów pracą wioślarzy ; 12 węzłów z pomocą także żagli ; 6 węzłów - prędkość podróżna, z podziałem załogi na dwie wachty. Dziób chroniony był przez ciężki, zazwyczaj okuty brązem taran, stanowiący główną broń triery. Jej załogę tworzyło 170 wioślarzy, 13 marynarzy, sternik, dowódca (zwany trierarchą) i czterech jego pomocników oraz muzyk, który grając na flecie nadawał rytm wioślarzom. Na trierze było zazwyczaj około 10 hoplitów (maksymalnie, w warunkach bojowych, 40) i 4-5 łuczników. Wioślarze rozsadzeni byli następująco: górny rząd (thranite) - 31, rząd środkowy (zygite) - 27 i dolny (thalamite) - 27, a więc 85 przy każdej z burt. Wszyscy członkowie załogi okrętów greckich byli ludźmi wolnymi, przy czym wioślarze wywodzili się z najuboższych warstw społeczeństwa, nigdy natomiast nie służyli pod przymusem.
Haliartos - miasto w starożytnej Beocji na południowym brzegu jeziora Kopais, położone w przesmyku pomiędzy jeziorem a górami. Wspominane przez Homera w Iliadzie. Zburzone przez Persów podczas inwazji Kserksesa na Grecję, później odbudowane. Jedno z najważniejszych miast Beocji podczas wojny peloponeskiej. W czasie wojny korynckiej było miejscem bitwy w której zginął spartański wódz Lizander. W 171 p.n.e. zostało zburzone przez Rzymian a jego mieszkańcy sprzedani w niewolę.

Reklama