Wojna austriacko-szwajcarska (1499)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wojna Szwabska (niem. Schwabenkrieg, wojna austriacko-szwajcarska) – konflikt zbrojny, który miał miejsce pomiędzy styczniem a wrześniem 1499 r. pomiędzy Szwajcarami a austriackimi Habsburgami i sprzymierzonym z nimi Związkiem Szwabskim. Wojna toczyła się o panowanie na przygranicznych terenach Szwajcarii i Habsburgów.

Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.Ludovico Sforza, zwany Ludovico il Moro lub Maur, znany także jako Ermelino (z wł. gronostaj), (ur. 27 lipca 1452 r., zm. 27 maja 1508 r.), książę Mediolanu 1494–1499, syn Francesco I Sforzy i Bianki Marii Visconti. Młodszy brat Galeazzo Marii Sforzy.

Konflikt pomiędzy Habsburgami a Szwajcarami[ | edytuj kod]

W XV w. Habsburgowie na skutek licznych konfliktów utracili wszystkie swoje posiadłości w Szwajcarii (1415 Aargau, 1460 Thurgau). Po roku 1460 szwajcarskie miasta zawarły sojusze z miastami Rzeszy na północ od Renu (Rottweil, Mühlhausen, Buchhorn i Wangen im Allgäu). Szwajcarskie miasta Zurych oraz Berno starały się włączyć do związku także Konstancję, silnie związaną z tymi miastami. Niektóre z miast odrzuciły ofertę przystąpienia do Związku. W roku 1468 w wyniku wojny z Austrią (tzw. Waldshuterkrieg) w południowym Schwarzwaldzie Szwajcarzy utracili Sundgau. W wojnie burgundzkiej jednak okazali się lepsi, rozciągając swoje panowanie nad spornymi terytoriami. Także habsburski regent Tyrolu i Górnej Austrii, książę Zygmunt Austriacki w roku 1474 uznał stan posiadania Szwajcarów. Za rządów cesarza Fryderyka III Habsburga pojawiły się jednak kolejne zagrożenia restytucji habsburskiej w Aargau i Thurgau.

Bazylea (niem. Basel, fr. Bâle, wł. /retorom. Basilea, łac. Basilia) – miasto szwajcarskie u styku granic trzech państw: Szwajcarii, Niemiec i Francji, nad rzeką Ren, u ujścia rzek Birs i Wiese. Miasto Bazylea tworzy razem z gminami Riehen i Bettingen kanton Bazylea-Miasto. Miasto dzieli się na Małą Bazyleę (Kleinbasel) na prawym i Wielką Bazyleę (Grossbasel) ze Wzgórzem Katedralnym na lewym brzegu Renu. Do miasta wcielono dawną osadę rybacką Kleinhüningen.Innsbruck – miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol. Położone jest na wysokości 574 m n.p.m. w dolinie rzeki Inn. Liczy około 120 tys. mieszkańców. Około 30 km na południe od miasta znajduje się przełęcz Brenner (1370 metrów n.p.m.).

Związek Szwabski[ | edytuj kod]

W II połowie XV w. Habsburgowie narażeni byli na częste konflikty z sąsiadami. Podczas gdy rzymsko-niemiecki cesarz Fryderyk III od roku 1477 uwikłany był w wojnę z królem węgierskim Maciejem Korwinem, bawarscy książęta z dynastii Wittelsbachów odzyskali władzę w południowych Niemczech. Fryderyk III utracił w końcu wszystkie swoje sporne posiadłości na rzecz króla Węgier, po czym schronił się w jednym z klasztorów. Jego bratanek książę Zygmunt Austriacki przekazał w zastaw książętom bawarskim hrabstwo Tyrolu, a w roku 1487 odsprzedał im ziemie Górnej Austrii z wyjątkiem Vorarlbergu.

Konstancja (niem. Konstanz; staropol. Kostnica) – miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Fryburg, w regionie Hochrhein-Bodensee, siedziba powiatu Konstancja oraz wspólnoty administracyjnej Bodanrück-Untersee. Leży nad Jeziorem Bodeńskim. Miasto uniwersyteckie, z wyższą szkołą zawodową, rozwinięty przemysł farmaceutyczny i maszynowy, ważny ośrodek turystyczny.Maksymilian I Habsburg, niem Maximilian I. von Habsburg (ur. 22 marca 1459 w Wiener Neustadt, zm. 12 stycznia 1519 w Wels) – od 1486 król Niemiec, a od 1508 wybrany cesarz rzymski. Syn cesarza Fryderyka III Habsburga i Eleonory Aviz. Ojciec Filipa I Pięknego, króla Kastylii. Jeden z głównych twórców potęgi rodowej Habsburgów.

W tej sytuacji cesarz Fryderyk III powrócił na scenę polityczną, oddał Zygmunta pod opiekę, wypędzając ze swoich ziem całą szlachtę związaną z rodem Wittelsbachów. Wśród niej znajdowało się wielu władców popierających prawa Szwajcarów m.in. hrabia Jerzy von Sargans oraz hrabia Gaudenz von Matsch. W roku 1488 z inicjatywy Habsburgów południowe miasta niemieckie zawiązały sojusz zwany Związkiem Szwabskim. Ofertę przystąpienia do związku odrzucili stanowczo Szwajcarzy. Związek Szwabski stał się obok Szwajcarów i księstwa Bawarii najpotężniejszą siłą w południowych Niemczech.

Schwarzwald ("Czarny Las") – zrębowy masyw górski w południowo-zachodnich Niemczech rozciągający się od południowego krańca do środka Badenii-Wirtembergii na długości około 160 km – od Pforzheim na północy do Waldshut-Tiengen na samym południu.Wittelsbachowie – jedna z najstarszych dynastii niemieckich. Jej przedstawiciele panowali w krajach niemieckich: Bawarii, Palatynacie Reńskim oraz przejściowo w Brandenburgii. Trzykrotnie zdobywali tron władców Niemiec, jednak nie zdołali go utrzymać w swej rodzinie. Zasiadali także przejściowo na tronach kilku państw europejskich: Szwecji, Danii, Węgier, Czech, Holandii, Grecji. Współcześnie, od 1919 roku uznawani przez jakobitów za prawowitych królów Anglii, Szkocji i Irlandii.

W międzyczasie cesarz Fryderyk III mianował swojego syna Maksymiliana I nowym królem. Poprzez swoje małżeństwo z Marią Burgundzką, córką Karola Zuchwałego, nowy władca znalazł się w posiadaniu Niderlandów oraz księstwa Burgundii. W roku 1487 doszło do rozmów Maksymiliana ze Szwajcarami, w wyniku których król niemiecki uznał terytorialne posiadłości Helwetów. Szwajcarzy nie podpisali jednak z Niemcami ostatecznego dokumentu, ociągały się zwłaszcza miasta Zurych, Berno, Zug i Solurę. W roku 1491 pod naciskiem Francji Szwajcarzy zawarli natomiast sojusz z księstwem Bawarii.

Związek Szwabski – organizacja powołana zarówno do obrony jak i do utrzymania pokoju w domenach Cesarstwa Rzymskiego – wolnych miastach, prałaturach, księstwach i posiadłościach rycerskich – na terytorium średniowiecznego księstwa Szwabii. Księstwo to utworzono w roku 1488 na żądanie cesarza Fryderyka III przy wsparciu arcybiskupa Bertolda von Henneberg-Römhilda z Moguncji, którego bardziej soborowe niż monarchistyczne widzenie spraw Rzeszy częstokroć doprowadzało do sporów z następcą Fryderyka, Maksymilianem I.Burgundia (fr. Bourgogne) – kraina historyczna w centralnej Francji. W przeszłości prowincja i region administracyjny.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




Warto wiedzieć że... beta

Zug (fr. Zoug, wł. Zugo) – miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug, na północny wschód od Lucerny. Stolica kantonu Zug.
Fryderyk III (ur. 21 września 1415 w Innsbrucku, zm. 19 sierpnia 1493 w Linz) – król Niemiec od 1440, Święty Cesarz Rzymski od 1452, arcyksiążę austriacki od 1457 (jako Fryderyk V), z dynastii Habsburgów. Syn księcia Styrii Ernesta Żelaznego i Cymbarki, córki Siemowita IV, księcia mazowieckiego.
Landsknecht (także lancknecht — zobacz niżej: etymologia) – żołnierz zaciężnych formacji piechoty z końca XV i z XVI wieku, wzorowanych na oddziałach zaciężnych Szwajcarów zbrojnych w piki. Oddziały landsknechtów wywodziły się z krajów niemieckojęzycznych, jednak służyły w rozmaitych armiach w Europie.
Turgowia (niem. Thurgau, fr. Thurgovie, wł. Turgovia) – kanton w północno-wschodniej Szwajcarii. Jego stolicą jest Frauenfeld.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Wojna (ang. war, fr. guerre, niem. Krieg, hiszp. guerra, łac. bellum) – zorganizowany konflikt zbrojny między państwami, narodami lub grupami etnicznymi i społecznymi.
Berno (niem. Bern, fr. Berne, wł. Berna, rm. Berna) – siedziba rządu Szwajcarii (niem. Bundesstadt) i stolica kantonu Berno.

Reklama