• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wincenty z Kielczy



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Kanonik (łac. canonicus) – wczesnośredniowieczna nazwa duchownych, żyjących według reguł kanonicznych przy kościołach biskupich (katedrach); obecnie kapłan uhonorowany tą godnością za szczególne zasługi dla Kościoła lokalnego, zobowiązany do sprawowania określonych obrzędów liturgicznych wraz z innymi kanonikami lub miejscowym biskupem.Iwo Odrowąż herbu Odrowąż (ur. około 1160, zm. 21 lipca 1229 w Modenie) – kanclerz Leszka Białego (1206-1218) i biskup krakowski (od 1218). Wybrany przez kapitułę otrzymał zatwierdzenie papieskie 29 września 1218.
    Wykaz dzieł[ | edytuj kod]

    Dzieła literackie (wszystkie po łacinie)[ | edytuj kod]

  • Vita sancti Stanislai episcopi cracoviensis (tekst zabytku znany jest w 2 redakcjach o spornych datach)
  • red. pierwsza, zwana vita minor (Żywot św. Stanisława): powst. według W. Kętrzyńskiego około roku 1230, według J. Lisowskiego przed kanonizacją 1253, według M. Plezi wkrótce po roku 1242; według P. Davida, B. Kürbisówny, G. Labudy – w latach 1257–1261, według D. Borawskiej w latach 1257–1266; napisany z polecenia biskupa krakowskiego Prandoty w związku z procesem kanonizacyjnym Stanisława ze Szczepanowa; według P. Davida vita minor należała do większego zbioru hagiograficznego, złożonego z przedmowy, żywota, opisu translacji ciała i cudów świętego; autor korzystał z Vita sancti Dominici Piotra Ferranda z lat 1239–1241, kronik Galla Anonima i mistrza Wincentego oraz legendy De sancto Adalberto episcopo; najdawniejszy znany odpis pochodzi z pierwszej połowy XIV wieku
  • red. druga, zwana vita maior (Żywot św. Stanisława): powst. według W. Kętrzyńskiego w latach 1260–1261, według B. Kürbisówny, G. Labudy i M. Plezi – w latach 1257–1261, według P. Davida i D. Borawskiej z końcem XIII w.; stanowi przeróbkę przedmowy i żywota z całości pierwszej redakcji; najdawniejszy znany tekst pochodzi z drugiej połowy XIII wieku
  • wydania Vita minor – wyd.: I. Polkowski pt. Legenda minor de S. Stanislao Martyre et Pontyfice... opere autographico, brak miejsca wydania 1882 (edycja homograficzna w 10 egz. z kodeksu pergaminowego z XIV wieku Biblioteki Kapitulnej w Krakowie); W. Kętrzyński Monumenta Poloniae Historica, t. 4 (1884) i w odbitkach pt. Vitae et miracula sanctorum Poloniae patronorum Adalberti et Stanislai, Lwów 1883; fragmenty ogł. M. Perlbach "Ex sancti Stanislai Cracoviensis vitis et miraculis", 1. Ex Vita... minore, Monumenta Germaniae Historica Scriptores, t. 29 (1892); rękopisy wylicza W. Kętrzyński: Wstęp do wydania Monumenta Poloniae Historica, t. 4 (1884)
  • wydania Vita minor – wyd. W. Kętrzyński Monumenta Poloniae Historica, t. 4 (1884) i w odbitkach pt. Vitae et miracula sanctorum Poloniae patronorum Adalberti et Stanislai, Lwów 1883; fragmenty ogł. M. Perlbach "Ex sancti Stanislai Cracoviensis vitis et miraculis", 1. Ex Vita... maiore, Monumenta Germaniae Historica Scriptores, t. 29 (1892); późniejszą przeróbkę ogł. J. W. Bandtkie, przy wyd.: Chronicon... Galla Anonima, Warszawa 1824; rękopisy wymienia W. Kętrzyński: Wstęp do wydania Monumenta Poloniae Historica, t. 4 (1884)
  • De sancto Stanislao (sekwencja, inc.: Jesu Christe, rex superne...), wyd. krytyczne H. Kowalewicz "Cantica Medii Aevi Polono-latina", t. 1: Sequentiae, Warszawa 1964, Bibl. Latina Medii et Recentioris Aevi, t. 14
  • niezachowana kronika historyczna kontynuująca dzieło Wincentego Kadłubka, tzw. zaginiona kronika dominikańska; mógł z niej korzystać Jan Długosz (historyk), pisząc swoje Roczniki
  • Roczniki kapituły krakowskiej (spisane pod koniec życia).
  • Utwory o autorstwie niepewnym[ | edytuj kod]

  • Dies adest celebris... (officium rymowane o św. Stanisławie), powst. prawdopodobnie około roku 1260, wyd.: H. Kętrzyński Monumenta Poloniae Historica, t. 4 (1884), s. 355–362 i w odbitkach pt.Vitae et miracula sanctorum Poloniae patronorum Adalberti et Stanislai, Lwów 1883, s. 155–162 (z rękopisów Cesarskiej Biblioteki Nadwornej w Wiedniu nr 1765 i 1795, z XV w.); G. M. Dreves "Liturgische Reimofficien des Mittelalters", Analecta Hymnica Medii Aevi, t. 5 (1889), s. 223–226 (z rękopisu Biblioteki Kapitulnej w Krakowie nr 21 z końca XIV w.); W. Schenk "Kult liturgiczny św. Stanisława biskupa na Śląsku w świetle średniowiecznych rękopisów liturgicznych", Lublin 1959, KUL Rozprawy Doktorskie, Magisterskie i Seminaryjne. Wydział Teologiczny, t. 9; inne źródła: rękopis Biblioteki Kapitulnej w Krakowie nr 84 z XIV lub początku XV w.; rękopis Biblioteki Jagiellońskiej nr 1258 z XV w., (Wincentego z Kielc jako autora podał J. Długosz)
  • Laeta mundus... (sekwencja o św. Stanisławie), powstała prawdopodobnie jednocześnie z Dies adest celebris..., wyd. G. M. Dreves "Liturgische Reimofficien des Mittelalters", Analecta Hymnica Medii Aevi, t. 5 (1889), s. 223; wyd. krytyczne H. Kowalewicz "Cantica Medii Aevi Polono-latina", t. 1: Sequentiae, Warszawa 1964, Bibl. Latina Medii et Recentioris Aevi, t. 14; przekł. polski ogł. M. Plezia "Najstarsza poezja polsko-łacińska (do połowy XVI wieku)", Wrocław 1952, Biblioteka Narodowa, seria I, nr 141; najdawniejsze rękopisy wymienia B. Gładysz "Łacińskie sekwencje mszalne z polskich źródeł średniowiecznych", Ateneum Kapłańskie, t. 33 (1934) i odb. Włocławek 1934 (na okładce: 1937), s. 12; H. Kowalewicz "Cantica Medii Aevi Polono-latina", t. 1: Sequentiae, Warszawa 1964, Bibl. Latina Medii et Recentioris Aevi, t. 14.
  • Kompozycje[ | edytuj kod]

  • Oficjum rymowane Historia Gloriosissimi Stanislai, a z tego najbardziej znane: hymn nieszporny Gaude Mater Polonia oraz antyfony Dies adest celebris i Ortus de Polonia
  • Sekwencja Laeta, mundus (Raduj się, świecie; ok. 1255) – być może Wincenty napisał tylko tekst do istniejącej już melodii
  • Sekwencja Iesu Christe, Rex superne (Jezu Chryste, królu na wysokości) (Autorstwo Wincentego z Kielczy nie zostało w pełni udowodnione, chociaż utwór pochodzi prawdopodobnie z XIII wieku. Melodia nie jest oryginalna, lecz jest adaptacją sekwencji Martyris eregii o św. Wincentym. [por. Musica antiqua polonica, średniowiecze – noty, red. J. Morawski, PWM, s. 11-12])
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Literatura polska: przewodnik encyklopedyczny. Julian Krzyżanowski (przewodn. kom. red.). T. 2: N–Ż. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1985, s. 608. ISBN 83-01-05369-0.
    2. Morawski 2012 ↓, s. 203-204.
    3. Chodkowski 1995 ↓, s. 958.
    4. Wśród ksiąg. Z profesorem Gerardem Labudą rozmawia Tomasz Agatowski [w:] Aere perennius. Profesorowi Gerardowi Labudzie dnia 28 XII w hołdzie, Poznań 2001, s. 341-358.
    5. Twórca hymnu.
    6. Teresa Michałowska: Literatura polskiego średniowiecza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 889-890. ISBN 978-83-01-16675-5.
    7. IBH Recenzje – b/d: Gerard Labuda, Mieszko II król Polski (1025–134).
    8. Ks. Zenon Kołodziejczak, Wkład Polski w twórczość chorałową do Soboru Trydenckiego, s. 30.
    9. „Gaude Mater Polonia”.
    10. Ks. Zenon Kołodziejczak, Wkład Polski w twórczość chorałową do Soboru Trydenckiego, s. 32-33.
    Mieszko II Lambert (ur. 990, zm. 10 lub 11 maja 1034) – król Polski w latach 1025–1031, książę Polski 1032–1034 z dynastii Piastów, drugi syn Bolesława I Chrobrego, a pierwszy z małżeństwa z Emnildą, księżniczką słowiańską. Przejął władzę po śmierci ojca i prawdopodobnie wypędził z kraju swoich dwóch braci. Zorganizował dwa niszczycielskie najazdy na Saksonię w 1028 i 1030. Następnie prowadził wojny obronne przeciw Niemcom, Czechom i książętom Rusi Kijowskiej. Opuścił kraj w 1031 w wyniku kolejnej wyprawy Konrada II na ziemie polskie, oraz po ataku książąt ruskich Jarosława Mądrego i Mścisława, którzy pomogli na polskim tronie osadzić jego brata Bezpryma. Następnie uszedł do Czech, gdzie został uwięziony przez księcia Udalryka. Odzyskał władzę w 1032 jako książę jednej z trzech dzielnic. Zjednoczył państwo, ale nie udało mu się odtworzyć stabilnych struktur władzy. Za jego czasów od Polski odpadły nabytki terytorialne Bolesława Chrobrego: Milsko, Łużyce, Grody Czerwieńskie, Morawy i Słowacja.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kanonizacja – (łac. canonizatio ogłoszenie świętym) to oficjalne uznanie przez Stolicę Apostolską świętości lub przez zatwierdzenie przez Święty Synod w Kościele prawosławnym danej zmarłej osoby z racji osiągnięcia przez nią doskonałości moralnej w stopniu heroicznym lub uznanie jej za męczennika. Poprzez akt kanonizacji, papież uznaje ją za osobę godną kultu publicznego w Kościele powszechnym i wpisania jej do katalogu świętych. Akt ten poprzedzony jest procesem kanonizacyjnym.
    Antyfona (gr. "przeciwgłos", "naprzemienna odpowiedź") – w liturgii chrześcijańskiej werset rozpoczynający i kończący modlitwę – najczęściej psalm lub kantyk (pieśń), często zaczerpnięty z Psalmów lub innych ksiąg Pisma Świętego.
    Przeor (łac. prior - przedni, naczelny) – przełożony domu zakonnego lub wyższy duchowny, niebędący biskupem. Odpowiednikiem w zakonach i zgromadzeniach zakonnych żeńskich jest przeorysza.
    Żywot św. Stanisława (łac. Vita s. Stanislai, Vita maior) – średniowieczny łaciński utwór hagiograficzny, przedstawiający życie św. Stanisława, autorstwa Wincentego z Kielczy, napisany prawdopodobnie między rokiem 1257 a 1261.
    Kielce (łac. Civitas Kielcensis, lit. Kielcai, łot. Kelce, ros. Ке́льце) – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy,naukowy,turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Pod koniec 2011 roku miasto liczyło 201 815 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się pięć rezerwatów przyrody, w tym cztery geologiczne.
    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
    Stanisław ze Szczepanowa (ur. ok. 1030 w Szczepanowie, zm. 11 kwietnia 1079 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, biskup krakowski, męczennik, święty Kościoła katolickiego, jeden z głównych patronów Polski.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.