Wiercanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wiercanie lub Wierzyczanie (łac. Verizane) – plemię słowiańskie wymienione w tzw. Geografie Bawarskim, dokumencie karolińskim z połowy IX wieku. Powyższe źródło przypisuje temu plemieniu 10 civitates (grodów/ okręgów/ opoli).

Bardo (tuż po wojnie Byrdo, niem. Wartha, dial. Woarthe) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bardo, położone w Górach Bardzkich nad Nysą Kłodzką.Janina Kamińska z domu Sokołowska (ur. 21 stycznia 1899 w Jabłonnie, zm. 26 marca 1992 w Warszawie), dr hab., polska archeolog, pedagog, instruktorka Związku Harcerstwa Polskiego. Pracowała na Uniwersytecie Łódzkim i w Muzeum Archeologicznym w Warszawie. Zajmowała się wczesnym średniowieczem środkowej Polski i Gdańska. Napisała pracę: "Grody wczesnośredniowiecznej Polski środkowej na tle osadnictwa".

Identyfikacja i lokalizacja plemienia[ | edytuj kod]

Zarówno odczytanie nazwy plemiennej, jak i umiejscowienie plemienia pozostaje niepewne. W literaturze przedmiotu rywalizują ze sobą cztery rywalizujące opcje:

  • Jedni badacze (np. Stanisław Rospond) odczytują nazwę jako Wiercanie (alternatywny odczyt Wierczanie, który pojawia się w literaturze historycznej, jest całkowicie niepoprawny z językowego punktu widzenia), wiążąc ją z rzeką Wartą i lokalizując samo plemię na górną i środkową Wartą. Badacze (np. Kazimierz Tymieniecki, Zygmunt Wojciechowski) kojarzą plemię z ziemią sieradzką i niekiedy nadają plemieniu sztuczną nazwę "Sieradzan". Krytyczne stanowisko wobec tej opcji zajmuje Stanisław Zajączkowski i zwolennicy tezy drugiej.
  • Inni uczeni (np. Stanisław Zakrzewski, Janina Kamińska, Władysław Łosiński, Leon Jan Łuka, Mikołaj Rudnicki, Zbigniew Stieber, Krzysztof Tomasz Witczak, badacze czescy B. Horak i D. Travniček) proponują odczytanie jako Wierzyczanie i umiejscowiają dane plemię nad rzeką Wierzycą na Pomorzu Gdańskim. Krytycznie wobec tej opcji wypowiadali się Kazimierz Tymieniecki (główny zwolennik opcji pierwszej) i Jan Natanson-Leski.
  • Według trzeciej opcji (najmniej popularnej, proponowanej przez Jerzego Nalepę) nazwę łacińską "Verizane" należy czytać Bierdzanie i umiejscawiać w Ziemi Bardzkiej z Bardem jako centrum osadniczym.
  • Czwarta hipoteza (najsłabiej uzasadniona, ale brana pod uwagę przez niektórych historyków czeskich) zakłada odczyt "Drzewiczanie" i lokalizację plemienia na obszarze Czech.
  • Literatura[ | edytuj kod]

    Andrzej Wędzki, Uerizane, w: Słownik Starożytności Słowiańskich, t. 6, cz. 1, 1977, s. 248-249: "Ostateczna identyfikacja i lokalizacja nazwy U. pozostaje nadal otwarta".

    Kazimierz Tymieniecki (ur. 19 grudnia 1887 w Kielcach, zm. 13 października 1968 w Poznaniu) – polski historyk-mediewista. Ziemia sieradzka (łac. terra Siradiae) – jednostka podziału terytorialnego Korony Królestwa Polskiego na początku XIV wieku. W 1339 z jej zrębów powstało województwo sieradzkie. Wiązana jest z plemieniem Warcian (Wierczan), co pozwalałoby na nazywanie tej części kraju nazwą „Warcja” lub „Wiercza”.

    1. hipoteza "sieradzka"

  • Kazimierz Tymieniecki, Kim byli Uerizane Geografa Bawarskiego?, "Slavia Antiqua" 5, 1954-1956, s. 84-102.
  • Stanisław Rospond, "Wiercanie" Geografa Bawarskiego a Polanie = Wielkopolanie, "Slavia Occidentalis" 41, 1984, s. 54-56.
  • 2. hipoteza "pomorska"

  • Janina Kamińska, Gdańsk wczesnośredniowieczny w świetle siedmiu lat archeologicznych prac badawczych, „Rocznik Gdański” 14, 1955, s. 29-65, zwł. 41.
  • 3. hipoteza "śląska"

    Wierzyca (też Wierzysza, Werysa, łac. Verissa, kaszb. Wierzësa, niem. Ferse) – rzeka w północnej Polsce, lewy dopływ dolnej Wisły. Długość rzeki wynosi 151,4 km, a powierzchnia dorzecza 1603 km². Ma źródła na Pojezierzu Kaszubskim, na południowy wschód od Wieżycy. Płynie w kierunku południowo-wschodnim, miejscami przebieg meandrowaty. Stanowi szlak kajakowy. W jej biegu są liczne elektrownie wodne. Uchodzi do Wisły w okolicach miasta Gniew. Nazwa rzeki Wierzyca bywa mylona z nazwą kilku szczytów o nazwie Wieżyca. Tymczasem nazwa pochodzi od słowa ver - wilgoć i przyrostka issa - typowego dla języka Wenedów przybyłych na te tereny w II w. p.n.e. Po raz pierwszy nazwa rzeki Verissa pojawiła sie w dokumentach w XII wieku.Pomorze Gdańskie, Pomorze Nadwiślańskie, Pomorze Wschodnie, Pomerelia (kasz. Pòrénkòwô Pòmòrskô, niem. Pommerellen) – historyczna dzielnica Polski nad dolną Wisłą nad Morzem Bałtyckim w przybliżeniu obejmująca swym obszarem szeroki pas na zachód od dolnej Wisły, tj. wschodnią część województwa pomorskiego oraz północno-zachodnią część województwa kujawsko-pomorskiego. Historycznie Pomorze Gdańskie obejmowało także od zachodu Ziemię Sławieńską, która sąsiadowała z Pomorzem Zachodnim, zaś od Wschodu Pomorze Gdańskie sąsiadowało z Pomezanią i Prusami.
  • Jerzy Nalepa, Z zagadnień Polski plemiennej: Uerizane Geografa Bawarskiego - śląscy Bierdzanie?, "Sprakliga Bidrag" 4, (Lund) 1961, s. 113-142.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Geograf Bawarski – mnich znany ze sporządzenia spisu grodów zwanego "Zapiską karolińską", nota Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii (po. Opis grodów i ziem z północnej strony Dunaju) spisana około roku 845 w Ratyzbonie dla Ludwika Niemca, odkryta w bibliotece elektora bawarskiego, w księdze z XII w., przez hrabiego de Buat, ministra pełnomocnego Ludwika XV, który ogłosił ją drukiem w 1772. Zawiera informacje o ludach i plemionach (zwłaszcza plemionach zachodniosłowiańskich), żyjących na wschód od Łaby i na północ od Dunaju, określając ilość grodów każdego z plemion.
    Mikołaj Rudnicki (ur. 6 grudnia 1881 w Sokołowie Podlaskim, zm. 28 czerwca 1978 w Puszczykowie koło Poznania) – polski językoznawca.
    Krzysztof Tomasz Witczak (ur. 6 października 1960, Granica) – filolog klasyczny, językoznawca, z zamiłowania historyk-regionalista, nauczyciel akademicki, profesor zwyczajny, autor licznych publikacji naukowych.
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.
    Leon Jan Łuka (ur. 1 kwietnia 1918 w Obrzycach koło Międzyrzecza, zm. 3 sierpnia 1983 r. w Gdyni) – polski archeolog, twórca i wieloletni dyrektor Muzeum Archeologicznego w Gdańsku.
    Jerzy Nalepa (ur. 29 lipca 1926 r. w Kraszewicach) – polski historyk, językoznawca, badacz dziejów osadnictwa w Polsce, profesor Uniwersytetu w Lund (Szwecja), członek Polskiej Akademii Umiejętności, od 2007 r. profesor zwyczajny.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Reklama