To jest dobry artykuł

Wiera Gran

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wiera Gran, właściwie Dwojra Grinberg lub Dwojra Grynberg (ur. 20 kwietnia 1916 przypuszczalnie w Białymstoku, zm. 19 listopada 2007 w Paryżu) – polska piosenkarka, aktorka kabaretowa i filmowa pochodzenia żydowskiego. Używała również pseudonimów Sylvia Green, Wiera Green na płytach firmy Syrena Electro oraz Mariol na płytach Melodja Electro, po wyjeździe do Francji znana była jako Vera Gran.

Jan Brzechwa, właściwie Jan Wiktor Lesman (pseud. Szer-Szeń, Inspicjent Brzeszczot) (ur. 15 sierpnia 1898 w Żmerynce, zm. 2 lipca 1966 w Warszawie) – polski poeta żydowskiego pochodzenia, autor wielu znanych bajek i wierszy dla dzieci, satyrycznych tekstów dla dorosłych, a także tłumacz literatury rosyjskiej.Ida Kamińska, jid. אידה קאַמינסקאַ (ur. 4 września 1899 w Odessie, zm. 21 maja 1980 w Nowym Jorku) – polska aktorka teatralna i filmowa oraz reżyser żydowskiego pochodzenia, jedna z największych aktorek w historii żydowskiej sceny teatralnej. W latach 1949–1953 dyrektor Teatru Żydowskiego w Łodzi, w latach 1953–1955 Teatru Żydowskiego we Wrocławiu i następnie w latach 1955–1968 Teatru Żydowskiego w Warszawie.

Życie i twórczość[ | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[ | edytuj kod]

Zdjęcie wykonane w paryskim mieszkaniu 11 listopada 2003 podczas spotkania Wiery Gran z Jerzym Płaczkiewiczem. Artystka trzyma jeden z plakatów ze swoich występów w Kabarecie Alhambra

Była córką Eliasza Grynberga i jego drugiej żony, Luby z d. Kaplan. Miała dwie starsze siostry: Helenę i Marylę. Początkowo rodzina Wiery Gran mieszkała w Rosji. W domu nawet później mówiło się po rosyjsku. Po zakończeniu I wojny światowej rodzina zamieszkała w Wołominie przy ulicy Pocztowej 11 (obecnie ulica Warszawska 13). We wspomnieniach mówiła o Wołominie Wołomin ... bajka jakaś.... Chodziła do pięcioklasowej szkoły dla dzieci żydowskich numer 3. W 1927 r., po ukończeniu piątej klasy i śmierci ojca, wyjechała z matką i siostrami do Paryża. Po dwóch latach w Paryżu rodzina powróciła do Wołomina. Chodziła wtedy do żeńskiej Szkoły Powszechnej nr 2 w Wołominie. Jako dziewczynka pracowała podnosząc oczka w pończochach. Dostawała wtedy 50 groszy jako manikiurzystka, jedną z jej klientek była Irena Prusicka. W 1931 roku nie otrzymała świadectwa ukończenia szkoły powszechnej, ale miała świadectwo ukończenia szóstej klasy. Pod koniec sierpnia 1931 r. przeprowadziła się do Warszawy i mieszkała przy Elektoralnej 8. Ukończyła szkołę średnią typu humanistycznego. W tym samym czasie uczęszczała bezpłatnie do szkoły tańca Ireny Prusickiej i skończyła ją w wieku 17 lat. Jej koleżankami w szkole były m.in. Franciszka Mann, która zginęła w czasie wojny i Stefania Grodzieńska – najbliższa przyjaciółka. Debiutowała jako piosenkarka 1 lutego 1934 roku.

Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Adam Czerniaków (ur. 30 listopada 1880 w Warszawie, zm. 23 lipca 1942 tamże) – inżynier, działacz gospodarczy, oświatowy i społeczny, senator II Rzeczypospolitej, publicysta, autor wierszy okolicznościowych w języku polskim, podczas okupacji niemieckiej w Polsce prezes Judenratu w getcie warszawskim.

Kariera przed wojną[ | edytuj kod]

Dzięki Irenie Prusickiej została zatrudniona przez dyrektora Abrama Wachsmachera do lokalu Cafe Paradis gdzie występowała początkowo jako tancerka. Kariera piosenkarska Wiery Gran zaczęła się od wypadku samochodowego. Jadąc z Wilanowa z muzykami Frontem i Fereszko nastąpił wypadek na rogu placu Trzech Krzyży i Książęcej,, w którym Wiera Gran odniosła obrażenia. Dyrektor Wachsmacher zaproponował jej śpiewanie refrenów do piosenek. Ze względu na obrażenia w wypadku samochodowym, piosenkarka śpiewała z oddalenia, ze schodów. Obawiano się, czy występy „niepełnoletniej panienki” nie ściągną na nich administracyjnych kłopotów. Po zdjęciu gipsu z nogi pierwszą piosenką, jaką zaśpiewała publicznie, było „Tango Brazylijskie” (początek refrenu „Gdy nocą pachnie kwiat magnolii, wtórując cichej melancholii”) w Cafe Paradis przy Nowym Świecie 3/5 w Warszawie 1 lutego 1934. Miała wtedy przydomek "Maleńka" i jedna z jej piosenek była pod tym tytułem, śpiewała też piosenkę "Bo to się zawsze tak zaczyna". Zaczęła nagrywać dla firmy Syrena Electro w 1934 (patrz Utwory Wiery Gran). Recenzja prasowa (1936) stwierdzała: „Sympatyczna Wiera Gran, jedna z większych atrakcji Paradisu, nagrała nową płytę, która pod każdym względem stoi o wiele wyżej od poprzednich. Nareszcie znalazła właściwy swój rodzaj; jest to typowa diseuse, która nigdy nie powinna nadużywać swego głosu”. Na jesieni 1936 r. Edward Kurca skomponował dla niej piosenkę pod tytułem „Pamiątka” (później „List”) ze słowami Seweryna Mendelsona (Sewera); był to jeden z jej przebojów. W 1936 r. przeniosła się do mieszkania przy Hożej 40, skąd chodziła do Paradisu pieszo. Śpiewała w Paradisie do 1938 z orkiestrą Juliana Fronta i Stanisława Fereszki. Zrabiała tam mało, około 5-10 złotych za noc. Od 28 marca 1937 r. grała przez miesiąc w teatrze Wielka Rewia w programie Wiosenna parada gwiazd u boku Miry Zimińskiej, Lody Halamy, Kazimierza Krukowskiego, Ludwika Sempolińskiego. Śpiewała tam m.in. piosenkę "Mgla". Została wyrzucona za to, że nie przyszła na przedstawienie. W.g. samej Wiery Gran poszła w tym czasie na recital słynnej piosenkarki francuskiej Lucienne Boyer, która miała w tym samym czasie swój recital w Teatrze Wielkim a obok niej usiadł dyrektor Wielkiej Rewii. Następnego dnia została zwolniona ze względu na ultimatum Miry Zimińskiej. Śpiewała w polskim radio, w kawiarni IPS przy Instytucie Propagandy i Sztuki, w kawiarniach Sztuka i Moda i Bagatela. W 1938 r. została zaproszona do nowo powstałej Café Vogue w domu Palladium przy ulicy Złotej w Warszawie. Gościnnie brała udział w koncertach w Krakowie, Łodzi, Lwowie, Brześciu, Bydgoszczy i Gdyni. W 1939 r. wystąpiła obok Idy Kamińskiej w filmie reżyserowanym przez Aleksandra Martena w języku jidysz Bezdomni (w roli piosenkarki Bessy). W filmie śpiewała kilka piosenek m.in. „Libe Mameniu, Niszt Fajn” (Libe mame, libe mameniu). Miała kontrakt z firmą fonograficzną Syrena Record, która w 1938 wyraziła zgodę na jej nagrania również dla Odeonu w 1938–1939. M.in Śpiewala w duecie z Albertem Harrisem (Caminito, 1938, Odeon).

Loda Halama, właśc. Leokadia Halama (ur. 20 lipca 1911 w Czerwińsku nad Wisłą, zm. 13 lipca 1996 w Warszawie) – polska tancerka, aktorka, choreograf, primabalerina Teatru Wielkiego w Warszawie; siostra Zizi i Alicji.Władysław Daniłowski, także Władysław Dan-Daniłowski, pseudonim Dan, w USA znany jako Walter Dana (ur. 26 kwietnia 1902 w Warszawie, zm. 4 marca 2000 w Miami Beach w USA) – polski pianista, kompozytor i wokalista.

II wojna światowa[ | edytuj kod]

Na początku wojny jesienią 1939 pracowała we Lwowie, w kawiarni Palace i w teatrach Stylowy i Marysieńka. W 1940 wróciła do Warszawy. Niemcy wyrzucili ją i matkę z mieszkania przy Hożej 40; dom został zburzony w czasie wojny. Pojechała wtedy do Krakowa, gdzie śpiewała w kawiarni Polonia. Wróciła do Warszawy w końcu marca 1941 r. Weszła do warszawskiego getta, żeby połączyć się z rodziną – matką i siostrami. Rozpoczęła pracę w Melody Palace, a od marca 1941 r. do lipca 1942 r. pracowała w kawiarni Café Sztuka w getcie warszawskim przy ulicy Leszno 2; w byłym lokalu Gertnera. Jej akompaniatorem był z początku Adolf Goldfeder, a następnie Janina Pruszycka. Od kwietnia 1942 śpiewała piosenkę Jej pierwszy bal, którą grali w duecie Władysław Szpilman i Adolf Goldfeder. Była tam obok Marysi Ajzensztadt jedną z głównych atrakcji artystycznych. To, że była gwiazdą „Sztuki” znajduje potwierdzenie we fragmencie satyrycznego wiersza „Résumé, Czyli Krakowiaki makabryczne”, w którym Władysław Szlengel napisał: Motyka, piłka, spodnie w rzucik, Przeminęło i nie wróci, A po roku wspomni pan..., Znowu „Sztuka”. Wiera Gran... Podobnie, Antoni Marianowicz pisze, że Kawiarnia Sztuka była popularna, bo śpiewała w niej Wiera Gran.

Krystyna Wolińska-Preyzner (ur. 20 września 1920, zm. 14 września 2016) – polska autorka tekstów piosenek, wykładowca akademicki, profesor Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Łodzi (obecnie Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi).Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.

Jednym z kompozytorów jej piosenek w tym okresie był Kuba Kahn.

Powodzenie Gran przyniósł utwór „Jej pierwszy bal”, utwór skomponowany w kwietniu 1942 przez Władysława Szpilmana, ze słowami Władysława Szlengla, na motywach walca „To dawny mój znajomy” z opery Ludomira Różyckiego „Casanova”. Według Wiery Gran, w pięciopokojowym mieszkaniu założyła ona wzorem Janusza Korczaka wraz z kuzynką Alą Gołąb-Grynberg sierociniec przy ul. Nowolipki 12 nazywany Izba Zatrzymań. W 1941 r. zorganizowała specjalny koncert, z którego dochód był przeznaczony na utrzymanie tego miejsca. W sierocińcu przebywało do setki dzieci. Według Wiery Gran (pisze o tym w swojej książce „Sztafeta oszczerców” (s. 28)) za tę pracę miała dostać puderniczkę od żony Czerniakowa z plakietką Wierze Gran – Dzieci Ulicy z Izb Zatrzymań przy III rejonie S.P. – styczeń 1942.

Irena Prusicka (ur. 23 grudnia 1911, zm. 27 czerwca 2001 w Waszawie) - choreograf, nauczyciel tańca, autorka sztuk teatralnych, poetka.Charles Aznavour, właśc. Szahnur Waghinak Aznawurian, orm. Շահնուր Վաղինակ Ազնավուրյան (ur. 22 maja 1924 w Paryżu) – francuski kompozytor, piosenkarz i aktor filmowy pochodzenia ormiańskiego.

W połowie 1941 r. grała w sali kinoteatru Femina na Lesznie w rewii Jerzego Jurandota Szafa Gra; jej partnerami byli m.in. Michał Znicz, Minowicz, Regro, Stefa Grodzieńska, Franciszka Mann i Diana Blumenfeld. Występowała m.in. w kawiarni artystów rewiowych Bon Apetit, w lokalu Na Siennej w benefisie na Dom Sierot Korczaka, w otwarciu Feminy, w benefisie z dochodem na Izbę Zatrzymań i na pomoc Boruńskiemu.

Stefan Rachoń (ur. 4 stycznia 1906 w Ostrowie Lubelskim, zm. 3 sierpnia 2001 w Olsztynie) – polski dyrygent i skrzypek.Hans-Otto Borgmann (Hanover-Linden, 20 październik 1901 – Berlin, 26 lipca 1977) - niemiecki kompozytor muzyki filmowej i kompozytor film.

Jej ostatnią piosenką w Sztuce przed wyjściem z getta była „Umówmy się”, śpiewana w połowie lipca 1942. Z getta wyszła 2 sierpnia 1942 przez gmach sądów przy pomocy Kazimierza Jezierskiego. Po wyjściu z getta 2 sierpnia 1942 ukrywała się przez 2 miesiące w kilku miejscach, najpierw w Warszawie w szpitalu Świętego Rocha, na Mokotowie w mieszkaniu Mieczysławy i Klemensa Bednarskich. Następnie ukrywała się pod Warszawą w domu dra Kazimierza Jezierskiego w Starych Babicach jako Weronika Gacka i Wanda Czajkowska. Z tego okresu wspomina strach przed denuncjacją. 10 czerwca 1944 urodziła syna – Jerzego Zbigniewa, który umarł po trzech miesiącach. Z Kazimierzem Jezierskim była związana przez 36 lat. Deklaracje Jezierskiego dostępne w Instytucie Pamięci Narodowej wskazują, że wzięli ślub w 1947 albo w 1949 roku (podawał nazwisko żony Weronika Gacka, Weronika Grynberg, lub Weronika Zofia Tomaszewska).

Nikita Władimirowicz Bogosłowski (ros. Ники́та Влади́мирович Богосло́вский; ur. 22 maja 1913 w Petersburgu, zm. 4 kwietnia 2004 w Moskwie) – radziecki kompozytor, dyrygent. Ludowy Artysta ZSRR (1983). Pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie.Witold Elektorowicz (ur. 10 maja 1892 w Stanisławowie, zm. 11 marca 1968 w Warszawie) – polski śpiewak, aktor i kompozytor piosenek.

Po wojnie[ | edytuj kod]

Po wojnie ponownie rozpoczęła koncerty estradowe. Występowała przed mikrofonami Polskiego Radia. Pierwszy powojenny występ nastąpił 9 listopada 1945 w Polskim Radiu z orkiestrą Stefana Rachonia. Na fortepianach akompaniowali Władysław Szpilman i Czesław Aniołkiewicz; śpiewała wtedy „Jej pierwszy bal”. Dała koncert w Łodzi w Teatrze Syrena 15 grudnia 1945 przy akompaniamencie Franciszki Leszczyńskiej na zaproszenie Ludwika Sempolińskiego. Po wojnie postawiono jej zarzuty o współpracę z gestapo w czasie jej pobytu w getcie (patrz osobny rozdział Sprawa kolaboracji). Pomimo wyroków uniewinniających, zarzuty o kolaborację wpłynęły na resztę jej życia.

Marcin Przybylski (ur. 1 lipca 1975 w Warszawie) – polski aktor teatralny, telewizyjny i filmowy. Wykładowca warszawskiej Akademii Teatralnej i wieloletni asystent prof. Mai Komorowskiej na Wydziale Aktorskim Akademii Teatralnej.Ludomir Różycki (ur. 18 września 1883 w Warszawie, zm. 1 stycznia 1953 w Katowicach) − polski kompozytor. Był przedstawicielem Młodej Polski w muzyce. Wraz z Karolem Szymanowskim, Grzegorzem Fitelbergiem oraz Apolinarym Szelutą założył w 1905 roku Spółkę Nakładową Młodych Kompozytorów Polskich, co przyczyniło się do podniesienia poziomu artystycznego muzyki polskiej.

Pracowała w 1946 w Krakowie na występach w kawiarni Casanowa. W 1946 dokonała nagrań w Poznaniu dla firmy Odeon. W 1947 występowała z Mieczysławem Foggiem w Łodzi przy ulicy Narutowicza 20 w klubie pracowniczym (dawniej Tabarin). Występowała w kabarecie Kukułka, koncertowała z orkiestrą Stefana Rachonia – piosenka „Nasza ulica” (muz. Olgierd Straszyński, słowa Janusz Odrowąż, 1946) i nagrała ją dla Odeonu w Poznaniu. W lipcu 1950 wzięła udział w teatrze radiowym Eterek w programie Dancing Widmo Jeremiego Przybory jako Lola van Szezlong.

Leon Boruński (ur. 22 października 1909 w Petersburgu, zm. w lipcu 1942 w Otwocku) – polski pianista i kompozytor żydowskiego pochodzenia.Fridrich Schröder – niemiecki kompozytor operetkowy i filmowy, autor wielu przebojów. Jego piosenkę Wir tańca nas porwał wykonywała Wiera Gran a także Mieczysław Fogg (oryginalny tytuł Ich tanze mit dir in den Himmel hinein, film Sieben Ohrfeigen, wykonawcy Lilian Harvey i Willy Fritsch).

W listopadzie 1950 wyemigrowała z Polski najpierw do Izraela aby „znaleźć swój dom”. Odebrano jej wtedy polskie obywatelstwo. Pomimo tego, uważała się za Polkę. Wiele lat później w wywiadzie z Jerzy Płaczkiewiczem w sierpniu 1991 powiedziała: to nie jest tylko pana kraj, to jest mój też. Ja jestem Polką. W Izraelu została oskarżona ponownie o współpracę z Niemcami w czasie II wojny światowej m.in. przez Adolfa Bermana, była nadal bojkotowana. 6 lipca 1952 wyjechała z Izraela do Francji, gdzie zaczęła występować w hotelu „Comodor” i w kabarecie „Dinarzade”. Wspominała wówczas, że król Jordanii przez cały tydzień przychodził do Dinarzade słuchać jak śpiewam rosyjskie piosenki. 14 sierpnia 1953 wyjechała do Wenezueli, gdzie dawała koncerty. Według Grzeli Zaszczuta przez Niemców, Polaków i Żydów uciekała z kraju do kraju, aż w końcu osiedliła się w Paryżu. W połowie lat 1950 stała się gwiazdą piosenki francuskiej przy pełnym uznaniu krytyki i aplauzie publiczności. Śpiewała w teatrze Alhambra Maurice’a Chevaliera, współpracowała z Charles’em Aznavourem i Jacquesem Brelem, nagrywała francuski repertuar. W kwietniu 1956 została zaproszona na występy do Izraela.

Franciszka Mann (Rosenberg-Manheimer, z domu Manheimer, Man, Mannówna, ur. 4 lutego 1917, zm. prawdopodobnie 23 października 1943 w Oświęcimiu) – polska tancerka wymieniana w kontekście bohaterskiej postawy w Oświęcimiu.Aleksander Zelwerowicz (ur. 14 sierpnia 1877 w Lublinie, zm. 18 czerwca 1955 w Warszawie) – polski aktor, reżyser, dyrektor teatru, pedagog, mąż reżyserki Krystyny Severin-Zelwerowicz.

W Londynie grała gościnnie w teatrze polonijnym Mariana Hemara i Feliksa Konarskiego (Ref-Ren); nagrała wtedy piosenki dla Radia Wolna Europa.

Wystąpiła w Szwecji, Kanadzie, USA, Hiszpanii, Szwajcarii, Belgii, Meksyku, w polskiej sekcji radia francuskiego. Pojawiła się w filmie dokumentalnym o getcie warszawskim pt. Le temps du ghetto (1961) w reżyserii francuskiego reżysera Frederica Rossifa.

W 1965 przyjechała do Polski na trzy miesiące na koncerty i prezentowała swoje piosenki w Teatrzyku na pięterku, wzięła udział w programie sylwestrowym Telewizji Polskiej i nagrała płytę długogrającą z zespołem Jerzego Abratowskiego (dla Polskich Nagrań). Według Haliny Szpilman Wiera Gran odwiedziła Szpilmana w jego domu na warszawskim Mokotowie. Występowała powtórnie w USA w 1969. Osiemnastego czerwca 1969 dała recital w Carnegie Recital Hall (154 West 57th Street, New York), a w 1970 wystąpiła z recitalem w Salle Pleyel w Paryżu. W 1971 pojechała do Izraela, jednak odmówiono jej tam występów ze względu na planowane protesty (patrz sekcja Sprawa kolaboracji). Starała się wtedy spotkać ze swoim oskarżycielem Jonasem Turkowem. Wytoczyła też innym swoim oskarżycielom proces o zniesławienie. Przestała śpiewać w 1971 roku. Wyjechała do Paryża 7 maja 1973, gdzie zaczęła pracę nad książką Sztafeta oszczerców, którą pisała w „obronie swojej godności”. Książka ukazała się w 1980. Po powrocie z Izraela nie wróciła już na estradę. W latach 1970 wracała do Izraela na kilka rozpraw sądowych, które były odkładane ze względów proceduralnych.

Marian Hemar, urodzony jako Jan Marian Hescheles, pseud. Jan Mariański, Marian Wallenrod, Harryman i inne (ur. 6 kwietnia 1901 we Lwowie, zm. 11 lutego 1972 w Dorking) – polski poeta, satyryk, komediopisarz, dramaturg, tłumacz poezji, autor tekstów piosenek.Jerzy Petersburski (ur. 20 kwietnia 1895 w Warszawie, zm. 7 października 1979 tamże) - kompozytor muzyki popularnej, także do wielu znanych przebojów, takich jak To ostatnia niedziela czy Tango milonga (Oh Donna Clara).

Starość i śmierć[ | edytuj kod]

Trumna z ciałem Wiery Gran na jej pogrzebie 26 listopada 2007

Pod koniec życia: Jej błyskotliwy intelekt i sprawny umysł z czasem coraz bardziej pozostawał w niewoli lęków, uprzedzeń i nieufności: nierzeczywistość stawała się rzeczywistością, a złe duchy przeszłości, mieszając się z nieliczną już garstką bliskich i życzliwych, zaczęły pukać nocą do drzwi i okien zagraconego mieszkanka przy Chardon Lagache 61, grożąc i przypominając o sobie. W dniu śmierci Wiery Gran Marcin Przybylski czytał w radiu ostatni odcinek inspirowanej jej historią książki Bądź moim Bogiem. Po lekturze radio podało informację o śmierci artystki.

Stanisław Fereszko (ur. 26 lutego 1914 w Łucku, zm. 30 lipca 1990 w Miami Beach) - polski pianista i kompozytor żydowskiego pochodzenia. Znany był także jako Shmuel Fershko.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Pod koniec 2006 była pensjonariuszką w domu emeryta w Lailly-en-Val.

Zmarła w Domu Świętego Kazimierza przy 119 rue Chevaleret w Paryżu. Była pod opieką polskich sióstr zakonnych. Według Remigiusza Grzeli była ubezwłasnowolniona. Siostra zakonna zaprowadziła mnie do jej pokoju. Stojąc w progu, najpierw usłyszałem niski głos „W końcu ktoś o mnie napisał!”... Nie była w dobrej formie... W czasie tego spotkania dużo mówiła po rosyjsku, czasami wtrącała jakieś słowa francuskie i angielskie... Pytała o Danutę Szaflarską, Irenę Kwiatkowską i o najbliższą przyjaciółkę, Stefanię Grodzieńską. Zmarła 19 listopada 2007 roku. Została pochowana 26 listopada w żydowskiej kwaterze na cmentarzu w podparyskim Pantin. Na uroczystości obecnych było 13 osób, w tym 4 zakonnice, 2 rabinów oraz mistrz ceremonii. W 2007 jej grób nie był oznaczony, a teren, gdzie spoczęła, był wykupiony na 10 lat. Zaprzyjaźniony z nią w ostatnich latach Aaron Halberstram próbował rozmawiać z polskimi władzami na temat sprowadzenia ciała artystki do Polski, ale bez skutku. Teresa Czekaj przygotowała oprawę muzyczną i Wierę Gran żegnał „Kadisz” Ravela i jej własne piosenki „Warszawa mego dzieciństwa”, „Błogosławiony niech będzie Paryż” i „Tango Notturno”. Obecnie jej oznaczonym grobem opiekuje się Towarzystwo Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji. W 2017 dzięki dotacji Senatu RP oraz darowiźnie Jej krewnego Andrew Greena, została wykupiona koncesja wieczysta na grób i wykonano granitowy nagrobek. Lokalizacja grobu to: cmentarz Pantin (stacja metra Aubervilliers - Quatre chemins lub Fort d'Aubervilliers), kwatera 122, rz. 20, g. 24.

Tel Awiw-Jafa (hebr. תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ, trl. Tel Aviv-Yafo, trb. Tel Awiw-Jafo; arab. تل ابيب-يافا trl. Til Abīb-Yāfū, trb. Til Abib-Jafu), zwyczajowo nazywane Tel Awiw, jest drugim pod względem wielkości miastem Izraela. Miasto jest położone w Dystrykcie Tel Awiwu na nadmorskiej równinie Szaron leżącej nad Morzem Śródziemnym. Tel Awiw zajmuje powierzchnię 51,8 km², będąc największym i najludniejszym miastem obszaru metropolitalnego Gusz Dan. Miasto jest zarządzane przez władze miejskie Tel Awiwu-Jafy, na czele których stoi burmistrz Ron Huldai.Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.

Była odznaczona medalem Gloria Artis.

Nie była religijna; ceniła pamięć swojej matki, która była Żydówką. Uważała się za polską artystkę, była osobą, która swoje życie widziała przez pryzmat Polski; po polsku mówiła w sposób doskonały i pielęgnowała język.

Julian Front (ur. 12 listopada 1897 w Warszawie, zm. 1964 w Tel Awiwie) – polski kompozytor, skrzypek i dyrygent żydowskiego pochodzenia. Aleksander Marten, właściwie Marek Tennenbaum (ur. 13 listopada 1898 w Łodzi, zm. 1942) – polski aktor i reżyser żydowskiego pochodzenia, który zasłynął głównie z przedwojennych żydowskich filmów i sztuk teatralnych w języku jidysz.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
Jerzy Płaczkiewicz (ur. 18 kwietnia 1946, Katowice) – historyk tanga w Polsce. Kolekcjoner płyt, nut, wydawnictw i zdjęć dotyczących tanga i muzyki przedwojennej. Autor muzycznych audycji radiowych i telewizyjnych oraz artykułów poświęconych w większości muzyce okresu przedwojennego. Autor tekstów.
Adolf Abraham Berman (ur. 17 października 1906 w Warszawie, zm. 3 lutego 1978 w Tel Awiwie) – polityk polski i izraelski, o poglądach komunistycznych, sekretarz Żegoty, brat Jakuba Bermana.
Antoni Marianowicz, właściwie Kazimierz Jerzy Berman (ur. 4 stycznia 1924 w Warszawie, zm. 3 czerwca 2003 tamże) – polski poeta, prozaik, dramaturg, tłumacz i satyryk.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Jonas Turkow lub Yonas Turkov (jidysz יאנאס טורקאוו; ur. 15 lutego 1898 w Warszawie, zm. 1 grudnia 1988 w Tel Awiwie) – polski aktor i reżyser, a także dokumentalista pochodzenia żydowskiego, który zasłynął głównie z ról w przedwojennych filmach i sztukach teatralnych w języku jidysz.

Reklama