Wielka Pustynia Piaszczysta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wielka Pustynia Piaszczysta (ang. Great Sandy Desert) – piaszczysta pustynia w północno-zachodniej części Australii Zachodniej na południe od wyżyny Kimberley, granicząca od południa z Pustynią Gibsona, w 2009 roku wpisana na listę rezerwatów biosfery UNESCO. Obszar jej wynosi ok. 360 000 km².

UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.Ostaniec – wzniesienie powstałe w wyniku procesów wietrzenia i erozji (a także denudacji terenów przyległych, co powoduje odsłonięcie i pozostawienie ostańca). Ostańce występują jako wyizolowane formy terenu, często o stromych, skalistych stokach, stanowiące pozostałość większego masywu skalnego. Niekiedy ostańcami są całe wzniesienia, jak np. Szczeliniec w Górach Stołowych.

Przez pustynię biegnie ciągnąca się w kierunku północno-wschodnim droga Canning Stock Route o długości około 1600 km.

Warunki naturalne[ | edytuj kod]

Pustynia obejmuje około 360 tys. km² (wg innych szacunków 395,25 tys. km²). Ulokowana jest w środkowo-północnej części Australii zachodniej oraz południowym Terytorium Północnym, między Wyżyną Kimberley a Pustynią Gibsona. To wielki płaski równinny prawie niezamieszkany obszar, położony na wysokości od 300 m n.p.m. na południu do 700 m n.p.m. na północy; w środkowej części kamienisty. Krajobraz cechują połacie czerwonego piachu, wydmy i rozmieszczone gdzieniegdzie ostańce.

Sokół siwy (Falco hypoleucos) – gatunek rzadko spotykanego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych (Falconidae). To jeden z zagadkowych tajemniczych ptaków Australii, którego jedynie przypadkiem udaje się zobaczyć.Pustynia Gibsona (ang. Gibson Desert) – żwirowa pustynia w Australii Zachodniej, pomiędzy Wielką Pustynią Piaszczystą na północy a Wielką Pustynią Wiktorii na południu. Obszar jej wynosi 155 900 km², a roczna suma opadów 125-250 mm.

Klimat zwrotnikowy wybitnie suchy. Średnie temperatury w lipcu osiągają 15–18 °C, w styczniu – 30–33 °C Temperatura może przewyższać 40 °C. Suma opadów na południu wynosi około 200 mm, na północy – 500 mm.

Flora i fauna[ | edytuj kod]

Pustynię porasta bardzo skąpa szata roślinna (m.in. Parkinsonia aculeata), aczkolwiek po opadach deszczów rozwijają się na krótko rośliny jednoroczne. W zasolonych bagnistych obniżeniach występują również skupiska słonolubnych halofitów.

W obrębie Wielkiej Pustyni Piaszczystej znajduje się rezerwat Newhaven Wildlife Sanctuary o powierzchni 261 610 hektarów. Odnotowano w nim 27 gatunków ssaków, w tym skałoskakuna gruboogonowego (Zyzomys pedunculatus), krótkonosa złocistego (Isoodon obesulus) oraz obecnie nie występującego już tutaj filandra kosmatego (Lagorchestes hirsutus). W rezerwacie stwierdzono również ponad 175 gatunków ptaków; należą do nich szczeciogonek rdzawogłowy (Stipiturus ruficeps), białoczółka obrożna (Aphelocephala nigricincta), zielak skalny (Amytornis purnelli) i wąsaty (A. striatus). W okolicy Newhaven widziano również rzadką papużkę żółtobrzuchą (Pezoporus occidentalis), księżniczkę wspaniałą (Polytelis alexandrae) i sokoła siwego (Falco hypoleucos).

Księżniczka wspaniała (Polytelis alexandrae) – gatunek średniego ptaka z rodziny papugowatych (Psittacidae). Zamieszkuje Australię. Prowadzi wędrowny tryb życia.Kimberley (ang. Kimberley Plateau) - wyżyna w północnej Australii, część Wyżyny Zachodnioaustralijskiej, jeden z dziewięciu regionów Australii Zachodniej. Od południa graniczy z Wielką Pustynią Piaszczystą, a od wschodu z pustynią Tanami. Od zachodu i północy otoczona Oceanem Indyjskim Zbudowana jest górnoproterozoicznych i paleozoicznych skał okruchowych i weglanowych. Rzeźba charakteryzuje się silnie zdenudowanymi grzbietami (najwyższy Mount Ord, 936 m n.p.m. w Górach Króla Leopolda), płaskowyżami i pojedynczymi wzgórzami twardzielcowymi. Wyżyna porozcinana jest dolinami rzek, również okresowych, tworzących promienisty układ sieci.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Powszechna PWN. T. 4. R-Z. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 636.
  2. Great Sandy Desert. Encyclopaedia Britannica Online. [dostęp 1 lutego 2016].
  3. Great Sandy Desert bioregion. Austalian Government. Department of the Environment. [dostęp 1 lutego 2016].
  4. Newhaven. Overwiev. Australian Wildlife Conservacy. [dostęp 1 lutego 2016].
  5. Birdwatching at Newhaven. BirdLife Australia. [dostęp 1 lutego 2016].
Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.Papużka żółtobrzucha (Pezoporus occidentalis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papug wschodnich. Występuje endemicznie w Australii, zasięg i biologia gatunku słabo poznane. Zagrożony wyginięciem.




Warto wiedzieć że... beta

Australia Zachodnia – największy stan Australii, jego powierzchnia pokrywa prawie jedną trzecią powierzchni kontynentu australijskiego. Graniczy z Australia Południową i Terytorium Północnym.
Skrót n.p.m.nad poziomem morza – używany jest przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Wielkość ta wyrażona jest najczęściej w metrach (m  n.p.m.) i określa wysokość nad punktem odniesienia, którym jest średni poziom morza (p.m.).
Halofity, słonorośla, rośliny solniskowe, słonolubne – rośliny przystosowane do życia na silnie zasolonym podłożu (obecność łatwo rozpuszczalnych soli: chlorków, węglanów, siarczanów sodu i magnezu). Dostosowanie to polega m.in. na wytwarzaniu wysokiego ciśnienia osmotycznego soku komórkowego, wytwarzaniu grubych, mięsistych tkanek, zdolności wydalania nadmiaru soli przy pomocy gruczołów wydzielniczych na liściach i łodygach i in.

Reklama