• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wersyfikacja

    Przeczytaj także...
    Jan Nepomucen Łoś (ur. 14 maja 1860 w Kielcach, zm. 10 listopada 1928 w Krakowie) – językoznawca i slawista; profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, rektor w latach 1923-1924.Jan Mukařovský (ur. 11 listopada 1891 w Písku, zm. 8 lutego 1975 w Pradze) – czeski teoretyk literatury i estetyki, czołowy przedstawiciel Praskiej Szkoły Strukturalnej.
    Wers (fr. vers, z łac. versus – wiersz) – podstawowa jednostka wersyfikacyjna, niemal zawsze wyodrębniona jako pojedyncza linijka tekstu. Wers można także zdefiniować jako odcinek mowy wierszowanej między dwiema pauzami wersyfikacyjnymi.

    Wersyfikacja (fr. versification, łac. versificatio) jest to termin z zakresu teorii literatury mający dwa znaczenia. 1. Dział poetyki zajmujący się badaniem budowy wiersza, czyli jego formą, metryką wersów a także kompozycją wiersza, m.in. podziałem na strofy (strofika). 2. Zbiór reguł i technik tworzenia wierszy charakterystyczny dla danego artysty, nurtu literackiego lub epoki. W tym sensie używa się sformułowań rodzaju: wersyfikacja Leśmiana, wersyfikacja futurystów czy klasyczna wersyfikacja.

    Wersyfikacja określa system wersyfikacyjny utworu.

    Aleksandra Alodia Okopień-Sławińska (ur. 22 października 1932), uczona polska, teoretyk literatury, profesor Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.Jurij Michajłowicz Łotman (ros. Ю́рий Миха́йлович Ло́тман, ur. 28 lutego 1922 w Petersburgu, zm. 28 października 1993 w Tartu) – rosyjski teoretyk, historyk, semiotyk kultury, estetyk.

    Wersyfikacja w pierwszym znaczeniu, rozszerzona o aspekt ewolucyjny i komparatystyczny związany z drugim znaczeniem, jest nazywana również wersologią.

    W Polsce nauka o wierszu stoi na wysokim poziomie z uwagi na liczbę piszących autorów i publikowanych prac, w tym pozycji książkowych. Do grona najwybitniejszych polskich wersologów należą Kazimierz Wóycicki, Jan Łoś, Maria Dłuska, Maria Renata Mayenowa, Kazimierz Nitsch, Stanisław Furmanik, Karol Wiktor Zawodziński, Julian Krzyżanowski, Kazimierz Budzyk, Zbigniew Siatkowski Edward Stankiewicz, Edward Balcerzan, Zdzisława Kopczyńska, Teresa Dobrzyńska, Aleksandra Okopień-Sławińska, Maria Grzędzielska, Lucylla Pszczołowska, Dorota Urbańska, Adam Kulawik, Cecylia Galilej i Arkadiusz Sylwester Mastalski. Metryką obcą zajmowali się Jerzy Kuryłowicz, Monika Opalińska, Jerzy Danielewicz, Katarzyna Lesiak, Paweł Siwiec (orientalista), Stanisław Balbus, Jacek Baluch, Robert Stiller i Stanisław Barańczak. Wersyfikacją porównawczą polsko-słoweńską zajmował się Tone Pretnar.

    Miroslav Červenka (5 XI 1932 Praga – 19 XI 2005 tamże) – czeski literaturoznawca, krytyk literacki, poeta i tłumacz, specjalista w dziedzinie wersologii.Wiersz (także: mowa wiązana, oratio vincta) – sposób organizacji tekstu, polegający na powtarzaniu się w nim odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych; przeciwieństwo prozy; utwór o swoistej językowej kompozycji, w której wers (linijka wiersza wyodrębniona intonacyjnie i graficznie) pełni funkcję wierszotwórczą, wykorzystuje środki stylistyczne w funkcji poetyckiej, impresywnej lub ekspresywnej.

    Duży wkład do światowej wersologii wnieśli uczeni rosyjscy (formaliści): Wiktor Żyrmuński, Borys Tomaszewski, Osip Brik, Jurij Łotman i Roman Jakobson, jak również badacze czescy Josef Král, Jan Mukařovský, Josef Hrabák, Miroslav Červenka, Květa Sgallová i Lukáš Neumann.

    Edward Stankiewicz (ur. 17 listopada 1920 w Warszawie, zm. 31 stycznia 2013 w New Haven) – językoznawca, literaturoznawca i slawista, profesor Uniwersytetu Yale’a. Teresa Janina Dobrzyńska-Janusz (ur. 1943) polski językoznawca i teoretyk literatury, specjalistka w zakresie lingwistyki tekstu, stylistyki oraz teorii metafory. Kierownik Pracowni Poetyki Teoretycznej w Instytucie Badań Literackich PAN, wykładowca na Wydziale Reżyserii i Wydziale Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej w Warszawie.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Piotr Gierowski, Struktury historii: O czeskim projekcie dziejów literatury na tle recepcji praskiego strukturalizmu w Polsce, Kraków 2013, s. 152.
    2. Zobacz Kazimierz Wóycicki, Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego, Warszawa 1960.
    3. Zbigniew Siatkowski. Wersyfikacja Tadeusza Różewicza wśród współczesnych metod kształtowania wiersza. Pamiętnik Literacki, 3/1958.
    Stopa (od łac. pes) to najmniejsza jednostka miary wierszowej. W antycznej wersyfikacji iloczasowej (w literaturze greckiej i łacińskiej) stopami były powtarzające się układy sylab długich i krótkich. W nowożytnej wersyfikacji - dla potrzeb literatury tworzonej w językach pozbawionych zjawiska iloczasu - pojęcie stopy zmodyfikowano, określając nim powtarzające się układy sylab akcentowanych i nieakcentowanych.Edward Balcerzan (ur. 13 października 1937 w Wołczańsku koło Charkowa) – teoretyk literatury, krytyk literacki, tłumacz, poeta, prozaik.




    Warto wiedzieć że... beta

    Jacek Baluch (ur. 17 marca 1940 w Krakowie) – literaturoznawca i tłumacz literatury czeskiej, profesor nauk humanistycznych (UJ, UO), działacz "Solidarności" internowany w stanie wojennym, w latach 1990–1995 ambasador RP w Czechosłowacji i Czechach.
    Stanisław Balbus (ur. 8 maja 1942 w Sieradzu) – polski teoretyk literatury, badacz języka artystycznego; profesor zwyczajny Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego; wykładowca teorii literatury na kierunkach filologii obcych (1969 – 1977) oraz na polonistyce UJ (1978 – 2002). W latach 1994 – 1996 p. o. kierownika Zakładu Teorii Literatury, 1996 – 2003 kierownik Katedry Teorii Literatury. Wykładał na Uniwersytecie w Göteborgu w 1988 r. Tutor Akademii Artes Liberales. Krytyk literacki (w latach 1967 – 1993). Od 2002 członek komitetu redakcyjnego półrocznika „Przestrzenie Teorii” (Wyd. Naukowe UAM, Poznań).
    Tone Pretnar (nazwisko właściwe: Anton Janez Pretnar) (ur. 9 sierpnia 1945 r. w Lublanie; zm. 16 listopada 1992 r. w Katowicach), słoweński historyk literatury, tłumacz.
    Futuryzm (łac. futurus – przyszły) – awangardowy kierunek w kulturze (zwłaszcza w literaturze), który narodził się we Włoszech na początku XX wieku. Założeniem futuryzmu było „patrzenie w przyszłość”, odrzucanie przeszłości i tradycji. Futuryzm w swoim żywiołowym manifeście proponował unicestwienie akademii, bibliotek i muzeów, winnych jego zdaniem utrzymywania i utrwalania kultury przestarzałej i niedołężnej, a przez to szkodliwej i niebezpiecznej. Futuryści zawładnęli w pełni sferą estetyki. Wierzyli w profetyczną rolę artysty, którego uznawali za prawdziwego przewodnika duchowego i demiurga nowego społeczeństwa.
    Stanisław Barańczak (ur. 13 listopada 1946 w Poznaniu) – polski poeta, krytyk literacki, tłumacz poezji, jeden z najważniejszych twórców Nowej Fali, działacz Komitetu Obrony Robotników. Używał pseudonimów (m.in.) Barbara Stawiczak oraz Szczęsny Dzierżankiewicz i Feliks Trzymałko.
    Roman Osipowicz Jakobson (ur.11 (kalendarz juliański)/ 23(kalendarz gregoriański) października 1896 w Moskwie, zm. 18 lipca 1982 w Bostonie) – rosyjski językoznawca, teoretyk literatury, slawista oraz teoretyk języka. Współtwórca metody strukturalnej, w swojej pracy łączył kompetencje literaturoznawcy i językoznawcy.
    Poetyka – dziedzina nauki o literaturze, a ściślej teorii literatury, rozpatrująca przede wszystkim sposób istnienia dzieła literackiego jako tworu językowego o swoistym charakterze, określanym przez potrzeby funkcji estetycznej. Przedmiotem zainteresowania poetyki są ogólne reguły organizacji tekstu literackiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.703 sek.