Warszawska Kolej Dojazdowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Warszawska Kolej Dojazdowa (w skrócie WKD) – spółka zarządzająca wydzielonym systemem kolei miejskiej. Wykonuje przewozy pasażerskie na linii kolei normalnotorowej na odcinku Warszawa Śródmieście WKDPodkowa Leśna GłównaGrodzisk Mazowiecki Radońska (linia 47) z odgałęzieniem Podkowa Leśna Główna – Milanówek Grudów (linia 48). Jest to najstarszy działający obecnie w Polsce tego typu system transportu publicznego.

Pesa Mazovia (typ 13WE oznaczony serią EN95) – normalnotorowy czteroczłonowy elektryczny zespół trakcyjny produkcji polskiej wyprodukowany przez zakłady Pesa w Bydgoszczy w 2004 roku dla Warszawskej Kolei Dojazdowej w jednej sztuce.Przewoźnicy kolejowi w Polsce – przedsiębiorstwa, które posiadają licencję na przewozy kolejowe na terenie Polski.

11 grudnia 1927 r. uruchomiona została pierwsza w Polsce normalnotorowa kolej elektryczna pod nazwą Elektryczne Koleje Dojazdowe (EKD). W 1951 nastąpiło przejęcie linii EKD przez Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w Warszawie i zmiana nazwy na Warszawską Kolej Dojazdową. W latach 2000–2008 przedsiębiorstwo funkcjonowało jako PKP Warszawska Kolej Dojazdowa.

Gmina Michałowice (do 1952 gmina Skorosze) – gmina wiejska w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie warszawskim.Milanówek – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, leżące na południowy zachód od Warszawy i wchodzące w skład aglomeracji warszawskiej. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego.

Historia[ | edytuj kod]

Geneza i początki działalności (1918–1939)[ | edytuj kod]

Tory EKD na ul. Szczęśliwickej w Warszawie w 1935 r.

W założeniach dzisiejsza WKD miała być częścią systemu kolei podmiejskich, którego budowę planowano przed pierwszą wojną światową z uwagi na wyższe, niż w innych miastach europejskich, zagęszczenie ludności. Po uruchomieniu w roku 1908 tramwajów elektrycznych w Warszawie wśród właścicieli kolejek wąskotorowych o napędzie parowym, które obsługiwały miasto, powstał pomysł wykorzystania trakcji elektrycznej w nowym systemie kolejek podmiejskich, składającym się z siedmiu linii, w tym jednej prowadzącej przez Raszyn do Grodziska Mazowieckiego. Z uwagi na problemy administracyjne pomysł ten nie doszedł do skutku.

Kolej normalnotorowa – kolej, która używa torów z odległością między wewnętrznymi powierzchniami główek szyn wynoszącą 1435 mm.Grodzisk Mazowiecki Radońska – stacja Warszawskiej Kolei Dojazdowej położona przy ul. Radońskiej w Grodzisku Mazowieckim.

5 grudnia 1918 roku powstała spółka Siła i Światło z wiodącym angielskim kapitałem, które początkowo zajęło się elektryfikacją kraju. Zakupiona przez spółkę elektrownia w Pruszkowie zaopatrywała kolejkę w energię od jej uruchomienia do zniszczenia podczas wojny. W 1922 przedsiębiorstwo powołało spółkę pod nazwą Elektryczne Koleje Dojazdowe, której pierwszym prezesem został Tadeusz Sułowski.

Newag 39WE – normalnotorowy elektryczny zespół trakcyjny zamówiony przez Warszawską Kolej Dojazdową w zakładach Newag.Warszawa Salomea - przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej położony na terenie warszawskich Włoch przy skrzyżowaniu ulic: Salomejskiej, Serwituty oraz Jutrzenki.

W latach 1925–1927 dzięki wsparciu kapitału angielskiego wybudowana została zarządzana przez przewoźnika linia z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego na podstawie koncesji na odcinek z Warszawy do Żyrardowa wydanej dla łódzkich przemysłowców, którzy – zainteresowani projektem – zrzekli się jej na rzecz EKD. Stacja końcowa w Warszawie znajdowała się przy ul. Nowogrodzkiej, między ulicami Poznańską i Marszałkowską.

Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz – polska firma z siedzibą w Bydgoszczy produkująca oraz remontująca pojazdy szynowe dla transportu kolejowego (m.in. lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony) jak i miejskiego (tramwaje).Pafawag 101N i 101Na (seria EN94) – normalnotorowe dwuwagonowe niskoperonowe elektryczne zespoły trakcyjne, wyprodukowane w zakładach Pafawag we Wrocławiu w latach 1968–1972 w liczbie 40 sztuk specjalnie dla Warszawskiej Kolei Dojazdowej. Pojazdy te zastąpiły poprzednio eksploatowane na linii WKD wagony serii EN80.

Była to pierwsza w Polsce normalnotorowa i zelektryfikowana (o napięciu 650 V) linia kolejowa. Na odcinku między Podkową Leśną a Grodziskiem Mazowieckim ma tylko jeden tor – pomimo rezerwacji miejsca na drugi jego budowa nie doszła do skutku. Na odcinku od granic Warszawy do Podkowy Leśnej zamontowano nowoczesną sygnalizację automatyczną, nie stosowaną dotychczas na polskiej kolei.

Warszawa Reduta Ordona - przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej położony na granicy warszawskich dzielnic Wola i Ochota przy ul. Mszczonowskiej.Alstom Konstal – zakład będący częścią francuskiego koncernu Alstom, zajmujący się produkcją taboru szynowego, głównie wagonów metra i tramwajów oraz podzespołów dla pociągów Pendolino i TGV.

Inauguracja przewozów miała miejsce 11 grudnia 1927, a pierwszy rozkład składał się z sześciu kursów dziennie. W roku 1929 miała zostać dobudowana odnoga kolejki do Nadarzyna, łącząca Komorów pod Pruszkowem z Nadarzynem – miała ona biec wzdłuż obecnej ul. Nadarzyńskiej i Spacerowej w Komorowie. W latach 1932 i 1936 linia została dodatkowo rozbudowana o odnogi do Włoch i Milanówka. W 1939 pociągi przewiozły ponad 4 mln pasażerów. Pod koniec lat 30. rozpoczęto budowę odnogi z Komorowa do Mszczonowa. Wykupiono teren pod przebieg linii i wykonano (rozebrane w 2016 roku podczas modernizacji trasy S8) nasypy i wykopy w miejscowościach Kostowiec, Józefina oraz (zachowane) we wsiach Przeszkoda, Radziejowice i Radziejowice Parcel. Wykonano także, zachowane do dziś, żelbetowe wiązary wiaduktu nad rzeczką Mrowna we wsi Przeszkoda, żelbetowy przepust na rzeczce Wężyk, oraz żelbetowy, o ciekawej formie, wiadukt na rzece Pisia Gągolina w Radziejowicach. Kontynuację budowy przerwał wybuch II wojny światowej.

Grodzisk Mazowiecki (do 1928 Grodzisk) – miasto na Równinie Łowicko-Błońskiej, w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Grodzisk Mazowiecki.Dulag 121 Pruszków (Durchgangslager 121 Pruszków) – niemiecki nazistowski obóz przejściowy, w którym gromadzono cywilną ludność Warszawy i okolicznych miejscowości, wypędzaną z domów w trakcie oraz po zakończeniu powstania warszawskiego.

Okres wojny i odbudowy po niej (1939–1947)[ | edytuj kod]

Działania wojenne we wrześniu 1939 spowodowały zniszczenia infrastruktury i taboru EKD – wagonów używano m.in. do budowy barykad w Warszawie. Pracownicy przedsiębiorstwa pomagali w budowaniu barykad oraz bronili stolicy. Organizowano komórki ruchu oporu, które prowadziły przerzut broni, wywiad i kontrwywiad. Dzięki ich działaniom również w listopadzie 1939 przywrócono ruch EKD na odcinku warszawskim.

Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.Przejazd kolejowy to jednopoziomowe skrzyżowanie toru kolejowego z drogą. Jeśli z torem krzyżuje się chodnik, to takie skrzyżowanie nazywa się przejściem kolejowym. Przejazdy i przejścia umożliwiają bezpieczne przekraczanie linii kolejowych, choć obecnie na ważnych drogach i liniach kolejowych o dużym natężeniu ruchu dąży się do budowy wiaduktów. Przejazd kolejowy musi spełniać warunki techniczne, dotyczące widoczności, oświetlenia, pochylenia drogi przy podjeździe do przejazdu, kąta skrzyżowania drogi z torem i inne.

W czasie okupacji przymusowo wyznaczony został zarządca z kolei niemieckich, ale kierownictwo wykonawcze pozostało w rękach polskich, co pozwoliło m.in. na zatrudnianie ukrywających się osób. Personel EKD liczył wówczas trzy razy więcej osób niż wynikało to z zapotrzebowania, a umundurowanie kolejarskie chroniło przed zatrzymaniami i wywozem. Pracownicy chronili ponadto pasażerów ostrzegając ich przed rewizjami bądź łapankami w pociągach.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Nowy Sącz – miasto na prawach powiatu w województwie małopolskim, siedziba ziemskiego powiatu nowosądeckiego. Trzecie co do liczby mieszkańców i trzecie co do powierzchni miasto w województwie małopolskim. Węzeł komunikacyjny, główny ośrodek turystyczny Sądecczyzny. Jedno z najstarszych miast w Małopolsce – lokowane 8 listopada 1292 roku. Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.

Na przełomie lat 1940 i 1941 rozpoczęto rozbudowę zaplecza technicznego, a w 1942 powołany został nowy okupacyjny zarządca kolei dojazdowych w Warszawie, który zaczął wprowadzać usprawnienia typowe dla niemieckiego systemu gospodarowania. 1 sierpnia 1944, przed rozpoczęciem powstania warszawskiego, EKD przerwały łączność ze stolicą ograniczając przewozy tylko do odcinka z Grodziska do Podkowy Leśnej. Podczas akcji masowego wywożenia mieszkańców Warszawy pociągami EKD ewakuowano do obozu przejściowego w Pruszkowie sporą grupę osób.

Warszawa Aleje Jerozolimskie - przystanek osobowy i posterunek odgałęźny położony na terenie warszawskiej Ochoty, przy Al. Jerozolimskich, na tzw. linii radomskiej.Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna (PKP S.A.) – powstała w wyniku komercjalizacji istniejącego od 1926 przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Ich jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, który reprezentuje obecnie Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Spółka pełni dominującą rolę w Grupie PKP. Do jej podstawowych zadań należą:

Pod koniec 1944 Niemcy rozpoczęli niszczenie mienia EKD. Dzięki sabotażowi pracowników przedsiębiorstwa majątek został wywieziony tylko w niewielkiej części. Ze względu na szybki odwrót wojsk nie zniszczono całej linii. Dzień przed wyzwoleniem Warszawy EKD całkowicie wstrzymały ruch pociągów z uwagi na wysadzenie przez Niemców elektrowni w Pruszkowie.

Warszawa Raków - przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej położony na terenie warszawskich Włoch pod wiaduktem ul. Łopuszańskiej.Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej (PKS) – nazwa polskich przedsiębiorstw usługowych zajmujących się transportem publicznym. W latach 1945–1992 rozwinięcie skrótu PKS brzmiało Państwowa Komunikacja Samochodowa.

W 1944 Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego określił, że wszystkie koleje użytku publicznego będące własnością prywatną zostaną przejęte przez państwo. Pod koniec stycznia 1945 Ministerstwo Komunikacji powołało Tymczasowy Zarząd Państwowy, w którego skład weszli przedstawiciele EKD.

Ze względu na brak energii elektrycznej do zasilania sieci EKD, przewoźnik otrzymał 3 parowozy. 14 lutego 1945 roku dzięki nim wznowiono ruch z Grodziska do Opaczy, natomiast do centrum Warszawy przewozy realizowano furmankami. Od 15 kwietnia 1945 kolej znajdowała się pod przymusowym zarządem państwowym sprawowanym przez Ministerstwo Komunikacji. 19 maja 1945 przywrócono regularny ruch pociągów EKD na całej trasie z wykorzystaniem trakcji elektrycznej. Był to pierwszy po wojnie środek transportu publicznego w Warszawie.

SM04 (typ Ls180 oraz 409Da) - polska lokomotywa manewrowa małej mocy. Jej konstrukcja stanowi rozwinięcie budowy pojazdów serii SM03, produkowanych od roku 1959 w chrzanowskim Fabloku, a później w zakładach Zastal w Zielonej Górze.Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (skrót – sp. z o.o.) – forma prawna przedsiębiorstw tworzona przez jedną lub więcej osób, zwanych wspólnikami, które odpowiadają za zobowiązania przedsiębiorstwa w ograniczonym zakresie. Spotykana w licznych krajach Europy, w tym w Polsce.

Dyrekcja EKD, by sprostać rosnącym po wojnie potrzebom przewozowym, w 1946 roku wypożyczyła od MZK Warszawa 6 tramwajów typu K oraz kolejne 3 tramwaje ze Szczecina. W 1947 w zakładach Konstal zamówiono 12 wagonów doczepnych, które zostały wykonane według dokumentacji angielskiej i nie odbiegały od dotychczas eksploatowanego taboru.

Ulica Szczęśliwicka w Warszawie – jedna z ulic Warszawy, zlokalizowana w dzielnicy Ochota. Biegnie od Al. Jerozolimskich do ul. Dickensa.Ochota – dzielnica Warszawy położona w lewobrzeżnej części miasta. Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy.

Okres przedsiębiorstwa państwowego (1947–2000)[ | edytuj kod]

Wagon EKD 17 i autobus EKD nr 3 na ulicach powojennej Warszawy

Między 30 marca 1946 a połową 1948 celem lepszego dojazdu pasażerów do linii WKD istniały linie autobusowe między innymi do Sochaczewa i Mszczonowa.

6 października 1947 Elektryczne Koleje Dojazdowe zostały upaństwowione. Linia została przejęta przez PKP. Wkrótce część kolejowa spółki została włączona do Zarządu Warszawskich Kolei Dojazdowych, który zarządzał kolejami wąskotorowymi, zaś część autobusowa stała się własnością PKS. 15 kwietnia 1951 linię oddzielono od kolei wąskotorowych i podporządkowano ją Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Warszawie. Równocześnie nazwa przedsiębiorstwa została zmieniona na Warszawska Kolej Dojazdowa. W 1966 zlikwidowano odcinek miejski w Grodzisku Mazowieckim, w 1971 odcinek do Włoch, a w 1972 skrócono linię w Milanówku. W 1975 zmieniono trasę z dotychczasowej (Nowogrodzka – Tarczyńska – Niemcewicza – Szczęśliwicka – Drawska) na trasę wzdłuż linii średnicowej. Tym samym zlikwidowano stacje Warszawa Chałubińskiego, Warszawa Plac Zawiszy, Warszawa Grójecka, Warszawa Zachodnia WKD (przesunięcie), Warszawa Szczęśliwicka, Warszawa Opaczewska i Warszawa Szczęśliwice oraz otwarto stacje Warszawa Śródmieście WKD, Warszawa Ochota WKD i Warszawa Aleje Jerozolimskie. Wszystkie zmiany spowodowane były zwiększeniem się natężenia ruchu kołowego.

Szwajcarsko–Polski Program Współpracy (tzw. Fundusz Szwajcarski) – bezzwrotna pomoc finansowa przyznana Polsce przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiej pomocy dla 10 państw członkowskich Unii Europejskiej, które przystąpiły do niej 1 maja 2004 roku. Na mocy umów międzynarodowych, rozdysponowano ponad 1 mld franków szwajcarskich. Dla Polski Szwajcaria przeznaczyła w wyniku umowy z grudnia 2007 roku 489 mln franków. W 2010 roku do Funduszu przystąpiły także Bułgaria i Rumunia.Warszawa Ochota - przystanek kolejowy położony na terenie warszawskiej Ochoty przy pl. Artura Zawiszy, tworzący węzeł przesiadkowy na warszawskiej linii średnicowej.

Na przełomie lat 60. i 70. dokonano wielu remontów na linii WKD – przebudowano perony, zmodernizowano torowisko i zbudowano nowe podstacje trakcyjne. Te wszystkie zmiany miały na celu przygotowanie linii na nowe składy typu 101N, które docierały do Grodziska między 1969 a 1972 i mogły zabierać ponad dwa razy więcej pasażerów od składów EN80.

Grodzisk Mazowiecki Piaskowa - przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej położony przy ul. Piaskowej w Grodzisku Mazowieckim.WM-15 - wózek motorowy, wyprodukowany w latach 1977-1996 w liczbie 555 sztuk przez Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w Stargardzie Szczecińskim. Jest eksploatowany m.in. przez PKP i WKD.

1 lutego 1989 WKD zrezygnowała z obsługi konduktorskiej pociągów na linii, co w parze z niską dbałością o kontrolę biletów spowodowało wyraźny spadek przychodów z tytułu opłat za przejazdy.

W połowie lat 90. XX w. PKP postanowiły wyodrębnić WKD ze swoich struktur i 1 lutego 1994 utworzony został Zakład Eksploatacji Linii WKD w Grodzisku Mazowieckim. W tym czasie dokonano restrukturyzacji zatrudnienia.

Okres spółki (od 2000)[ | edytuj kod]

8 września 2000 na mocy ustawy zdecydowano o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PKP, których zarząd 16 listopada zdecydował o przekształceniu WKD w spółkę-córkę zależną PKP. 22 grudnia 2000 została utworzona spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o nazwie PKP Warszawska Kolej Dojazdowa z własnym zarządem i budżetem, która rozpoczęła działalność 1 lipca 2001. 1 lutego 2002 wprowadzono istniejący do dziś podział na strefy biletowe.

Pesa 33WE (seria EN97) – normalnotorowy niskoperonowy elektryczny zespół trakcyjny, wyprodukowany przez Pesę Bydgoszcz w liczbie 14 sztuk dla Warszawskiej Kolei Dojazdowej. Mają one zastąpić wysłużone składy EN94.Urząd marszałkowski – wojewódzka jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, będąca jednocześnie jednostką budżetową samorządu województwa. Organ pomocniczy marszałka województwa. Został powołany do życia na mocy ustawy z 18 sierpnia 1998 roku.

W 2004, chcąc wzmocnić pozycję samorządów w prowadzonych negocjacjach dotyczących przejęcia WKD od PKP przez podmiot zewnętrzny Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego przekazał kolejce skład serii EN95.

27 września 2007 udziały spółki WKD zostały podzielone między samorząd województwa mazowieckiego i 6 gmin, przez których teren przebiega linia zarządzana przez przewoźnika. 13 sierpnia 2008 roku nazwa przedsiębiorstwa została zmieniona na Warszawska Kolej Dojazdowa.

28 maja 2016 po wcześniejszych pracach przygotowawczych zmieniono napięcie w sieci trakcyjnej z „tramwajowego” 600 V na „kolejowe” 3000 V. Wymusiło to wycofanie taboru serii EN94.

Bilet (franc. billet) – dokument potwierdzający uprawnienie do skorzystania z określonej usługi (np. wejścia na mecz, przejazdu autobusem), za którą uiściło się opłatę przy jego nabyciu.Fablok 401D (typ fabryczny Ls350E, planowana seria SM26, ostatecznie początkowo seria SM31, następnie SM32) – manewrowa lokomotywa spalinowa wyprodukowana w latach 1966–1979 w liczbie 501 sztuk przez zakłady Fablok z Chrzanowa.

W latach 2010–2016 park taborowy, złożony dotychczas z serii EN94 i jednego składu EN95, wymieniono na jednostki serii EN97 i EN100

W 2016 zakupiono 6 nowych elektrycznych zespołów trakcyjnych, zainstalowano system informacji pasażerskiej i monitoringu oraz urządzenia samoczynnej sygnalizacji przejazdowej, dokonano napraw torowiska, zamontowano urządzenia do przeglądu i obsługi zespołów trakcyjnych w hali naprawczej oraz zmodernizowano obiekty małej infrastruktury przestankowej na wszystkich 45 obiektach peronowych. Koszt inwestycji wyniósł 146 mln zł, z czego ponad 76 mln zł pochodziło ze środków Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy.

Kazimierówka - przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej, położony przy ul. Kazimierzowskiej we wsi Owczarnia w gminie Brwinów, tuż przy granicy administracyjnej z miastem Milanówek.Milanówek Grudów - przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej położona przy ul. Królewskiej i Grudowskiej w Milanówku.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Opacz – przystanek Warszawskiej Kolei Dojazdowej położony przy ul. Ryżowej w Opaczy Kolonii. Najbliższy administracyjnej granicy Warszawy.
Warszawa Śródmieście WKD – stacja Warszawskiej Kolei Dojazdowej położona na terenie warszawskiego Śródmieścia po północno-zachodniej stronie skrzyżowania al. Jerozolimskich z ul. Chałubińskiego i al. Jana Pawła II.
Linia kolejowa nr 48 - linia kolejowa o długości 2,896 km, łącząca stację Podkowa Leśna Główna ze stacją Milanówek Grudów.
Aglomeracja warszawska – silnie zurbanizowany obszar, w skład którego wchodzi Warszawa oraz liczne miasta i wsie województwa mazowieckiego. Jest to typowy przykład aglomeracji monocentrycznej z dominującą rolą ośrodka centralnego (Warszawa). Bardzo często pojęcie to jest błędnie utożsamiane wyłącznie z Warszawą w jej granicach administracyjnych.
EN80 – seria normalnotorowych elektrycznych wagonów silnikowych i doczepnych, eksploatowana przez Warszawską Kolej Dojazdową (wcześniej Elektryczną Kolej Dojazdową) w latach 1927-1972. Tabor wyprodukowany przez English Electric w liczbie 20 wagonów silnikowych i 20 doczep został po II wojnie światowej odbudowany i uzupełniony o 12 doczep przez Konstal Chorzów. Przestarzałe wagony konstrukcji drewnianej po 45 latach pracy zostały zastąpione przez składy EN94. Do dziś zachował się jeden wagon silnikowy o numerze 16, będący czynnym eksponatem muzealnym.
Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo, znajdujące się w środkowej i wschodniej części Polski. Obejmuje obszar o powierzchni 35 558,47 km². Według danych z 2011 r. miało 5,29 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.
Nadarzyn – wieś gminna w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim, w gminie Nadarzyn, 22 km od centrum Warszawy.

Reklama