Vertical Launching System

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Otwarta wyrzutnia Mk 41, z komorami niewypełnionymi pojemnikami transportowo-startowymi
Załadunek pojemnika transportowo-startowego do komory wyrzutni Mk 41
Makieta wyrzutni 3S14
Grafika komputerowa wyrzutni 3S90M
Widok na wyrzutnię 20 pocisków Granit, po prawej stronie widocznego pokładu, Projekt 1144.2, okręt Admirał Nachimow

Wyrzutnia Pionowego Startu (z ang. Vertical Launch System VLS, ros. Установка вертикального пуска УВП, fr. Système de lancement vertical) – rodzaj wyrzutni pocisków rakietowych używany na okrętach nawodnych i podwodnych. Wyrzutnia może być zbudowana jako jeden obiekt lub składająca się z wielokrotnych modułów. Moduły zawierają np. osiem komór mieszczących ustawione w nich pionowo pociski lub pojemniki z pociskami, a niektóre komory mogą mieścić pojemnik z kilkoma pociskami, np. trzema. Tak magazynowane pociski są odpalane pionowo, po czym zakrzywiają tor lotu nad pokładem i kierują się w stronę celu.

Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także potocznie: duży statek.Charles de Gaulle (R 91) - francuski lotniskowiec o napędzie atomowym (jedyna nie-amerykańska jednostka tego rodzaju w służbie na świecie), okręt flagowy francuskiej marynarki wojennej.

Rodzaj i liczbę zamontowanych na okręcie wyrzutni, z różną ilością i rodzajem pocisków dobiera się w zależności od potrzeb i zadań okrętu. Ilość możliwych do zainstalowania wyrzutni jest zależna od wielkości okrętu.

Widok na wyrzutnie Sylver A-43 pocisków Aster 15, okręt Charles de Gaulle

Pociski z wyrzutni mogą być wystrzeliwane metodą gorącego lub zimnego startu. Metoda gorącego startu polega na tym, że pocisk opuszcza komorę wyrzutni lub umieszczony w komorze pojemnik transportowo-startowy dzięki pracy własnego silnika (często startowego silnika rakietowego). Wymaga to wyrzutni odpornej na działanie gorących i wytwarzających ciśnienie gazów spalinowych (ognia) oraz układu ich odprowadzania poza wyrzutnię i kadłub okrętu. Metoda zimnego startu polega na tym, że pocisk jest wyrzucany z komory lub z umieszczonego w komorze pojemnika transportowo-startowego przy pomocy gazogeneratora, i dopiero kilka, kilkanaście metrów ponad wyrzutnią odpala silnik marszowy.
Metoda gorąca jest prostsza, ale wymaga określonej odporności wyrzutni, co ogranicza masę startową odpalanych pocisków. Metoda zimna wymaga dodatkowego systemu wyrzucającego, ale jest bezpieczniejsza – minimalizuje wpływ gazów spalinowych i skutki ewentualnych problemów z pociskiem (np. eksplozja silnika rakietowego) na wyrzutnię i strukturę okrętu. Ponadto w mniejszym stopniu ogranicza masę startową pocisków.
Pociski z zanurzonych okrętów podwodnych wystrzeliwane są metodą zimnego startu ponad lustro wody.

Okręt podwodny – wojskowa jednostka pływająca, konstrukcyjnie przystosowana do prowadzenia działań i operacji zarówno na powierzchni, jak i pod wodą; współcześnie jedna z głównych klas okrętów. Okręty podwodne zdolne są do samodzielnego zanurzenia i wynurzenia oraz kontrolowanego pływania pod wodą, a także do prowadzenia w tym środowisku walki oraz wykonywania zadań transportowych i rozpoznawczych.Cel (ang. military objective) – dozwolony przez prawo międzynarodowe cel, który obejmuje wszystkich kombatantów zdolnych do i prowadzących walkę, urządzenia, budynki i obszary, gdzie siły zbrojne lub jej środki (zasoby) są zlokalizowane oraz inne obiekty, które poprzez swój charakter i przeznaczenie, lokalizację lub użycie wykorzystywane są do prowadzenia działań militarnych, a które całkowite lub częściowe zniszczenie, przechwycenie lub neutralizacja powoduje wymierne korzyści z wojskowego punktu widzenia.
Wystrzelenie pocisku Tomahawk z wyrzutni pionowego startu, okręt USS Farragut

Pierwszymi morskimi wyrzutniami pionowego startu były wyrzutnie pocisków balistycznych na okrętach podwodnych. W ZSRR wprowadzono do służby pionowe wyrzutnie rakiet p-lot Fort, wyrzutnie rewolwerowe Kinżał. W 1986 roku wszedł do służby amerykański krążownik USS „Bunker Hill” (CG-52) typu Ticonderoga, będący pierwszym okrętem wyposażonym w wyrzutnię Mk 41. Obecnie najbardziej rozpowszechniony system na świecie, używany w różnych wersjach na pokładach okrętów wielu państw.

P-700 Granit (ros. П-700 "Гранит", 3M45, Kod NATO:SS-N-19 Shipwreck) - pocisk manewrujący woda-woda, jeden z podstawowych pocisków w Radzieckiej Marynarce Wojennej, a później także w Rosyjskiej Marynarce Wojennej, zaprojektowany pierwotnie jako przeciwokrętowy pocisk manewrujący.Pocisk manewrujący – bezpilotowy autonomiczny aparat latający jednorazowego użytku, wykorzystujący aerodynamiczną siłę nośną do utrzymania się w powietrzu oraz napędzany przez jeden bądź więcej silników przelotowych i wyposażony w układ kontroli lotu, przeznaczony do dostarczenia głowicy bojowej (ew. ćwiczebnej) do założonego celu. Podstawowymi cechami charakterystycznymi tego rodzaju pocisku jest lot z wykorzystaniem aerodynamicznej siły nośnej oraz napędu silnikowego na całej trasie lotu. W odróżnieniu bowiem od pocisków balistycznych które napędzane są przez silniki jedynie na początkowym etapie lotu, silniki pocisku manewrującego napędzają go od startu aż do momentu osiągnięcia przez pocisk celu.

Główną zaletą wyrzutni pionowego startu na okrętach nawodnych jest możliwość odpalania pocisków w różnych kierunkach, w krótkich odstępach czasu, co odróżnia je od systemów prowadnicowych, które mogą odpalić tylko pociski umieszczone w danym momencie na prowadnicach, a następnie muszą być załadowane nowymi pociskami dosłanymi z magazynu i ponownie skierowane w stronę celu. Gotowe do odpalenia pociski w pojemnikach transportowo-startowych są do momentu startu zabezpieczone przed wpływem środowiska i uszkodzeniami mechanicznymi (komory wyrzutni chronione są pancernymi klapami). Taka konstrukcja umożliwia także łatwiejsze i szybsze przeładowywanie pocisków, także w morzu, nawet przy gorszej pogodzie. Ponadto brak wystających ponad pokład elementów wyrzutni powoduje redukcję skutecznej powierzchni odbicia radiolokacyjnego okrętu.
Niektóre systemy (np. amerykańskie Mk 41 i Mk 57, rosyjskie 3S14 [UKSK] różnych odmian) umożliwiają odpalanie z tej samej wyrzutni pocisków różnego typu i przeznaczenia, np. przeciwlotniczych, przeciwpodwodnych, manewrujących. Umożliwia to dowolną konfigurację przenoszonego przez okręt uzbrojenia rakietowego i jego łatwą zmianę w zależności od przewidywanej misji.

Wyrzutnia rakietowa – zespół urządzeń przeznaczony do wystrzeliwania pocisków rakietowych, nadający im początkowy kierunek lotu. Krążowniki rakietowe projektu 1144 (oryginalna nazwa: Orłan, w kodzie NATO Kirow) – typ radzieckich krążowników rakietowych o napędzie atomowym przeznaczonych do zwalczania żeglugi nawodnej i podwodnej nieprzyjaciela. W latach 1974–1989 zbudowano cztery jednostki tego typu.

Najnowszym rosyjskim okrętowym systemem przeciwlotniczym używającym wyrzutni pionowego startu jest Redut oparty na pociskach używanych przez S-400. Najnowszym rosyjskim korzystającym z tychże wyrzutni (3S14) systemem Woda-Ląd, Woda-Woda, Woda-Głębina Wodna jest system Kalibr.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • TEL
  • Mark 41 Vertical Launching System (Mk 41 VLS) jest stałym pionowym, wielopociskowym systemem ogniowym, wyrzutnią i magazynem pocisków należącym do aktualnego światowego standardu pionowych rakietowych wyrzutni okrętowych o takiej samej nazwie (Vertical Launching System), od 1982 roku jest jednocześnie prekursorem i wyznacznikiem tego standardu. Wyrzutnie tego typu zainstalowane są obecnie na amerykańskich niszczycielach rakietowych typu Arleigh Burke oraz krążownikach typu Ticonderoga, a także zostały wybrane dla swoich okretów m.in. przez Kanadę, Japonię, Turcję, Niemcy, Hiszpanię, Holandię, Australię i Nową ZelandięOgień – suma obserwowalnych zjawisk towarzyszących na ogół fizykochemicznemu procesowi spalania, a przede wszystkim:




    Warto wiedzieć że... beta

    S-300P – rakietowy system przeciwlotniczy produkcji radzieckiej i rosyjskiej klasy ziemia-powietrze i woda-powietrze. W wersji S-300PMU1 oraz S-300PMU2 zdolny jest do zwalczania taktycznych rakietowych pocisków balistycznych.
    9K330 Tor - (w kodzie NATO SA-15 Gauntlet) system kierowanych rakiet ziemia-powietrze opracowanych w ZSRR na początku lat 80.. Następca systemu 9K33 Osa (w kodzie NATO SA-8 Gecko). System 9K330 Tor przeznaczony jest do zwalczania celów na małych i średnich odległościach. Dzięki nowemu radarowi i wysokiemu stopniowi automatyzacji system jest w stanie zwalczać cele takie jak samoloty, śmigłowce, pociski manewrujące, bomby i pociski kierowane.
    Rakietowy pocisk balistyczny – pocisk rakietowy, którego najistotniejszymi cechami są lot po parabolicznej krzywej balistycznej z napędem silnikowym jedynie w części trasy oraz wyposażenie w układ naprowadzania. Na etapie wznoszenia, lot odbywa się dzięki napędowi za pomocą jednego bądź więcej silników rakietowych, dalsze zaś etapy lotu odbywają się dzięki wykorzystaniu energii nadanej pociskowi w fazie silnikowej oraz sile grawitacji ziemskiej. Zastosowanie pocisków balistycznych opiera się na przenoszeniu do celu głowicy bojowej o charakterze konwencjonalnym bądź masowego rażenia.
    Rakietotorpeda – system uzbrojenia okrętów służący do zwalczania okrętów podwodnych. W jego skład wchodzi rakieta przenosząca torpedę.
    Transporter-Erector-Launcher (TEL) – typ mobilnej wyrzutni służącej do transportu, podnoszenia i odpalania pocisków rakietowych, zdolnej do samodzielnego podnoszenia znajdującego się w kontenerze startowym pocisku z marszowej pozycji poziomej, do startowej pozycji pionowej oraz odpalenia go.
    Wybuch – w mowie potocznej – gwałtowne wydzielenie w jednym miejscu dużych ilości energii. Wybuchowi towarzyszy zwykle nagły wzrost temperatury i wzrost ciśnienia. Wybuch powoduje powstanie fali uderzeniowej. W zależności od prędkości rozchodzenia się tej fali oraz mechanizmu wybuchu rozróżnia się deflagrację (zwaną inaczej wybuchem właściwym), eksplozję i detonację.
    Rakieta przeciwlotnicza - pocisk wystrzeliwany z powietrza, ziemi lub wody (ze statku lub okrętu podwodnego), którego zadaniem jest zwalczenie środków napadu powietrznego - statków powietrznych samolotów i śmigłowców przeciwnika, operujących bezpośrednio nad polem walki lub do doraźnej ochrony przed nimi ważnych obiektów, w tym często przemieszczających się.

    Reklama