Vazimba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Vazimba – według popularnej tradycji pierwsi mieszkańcy Madagaskaru, starożytni autochtoni, zaginieni przodkowie, których duchy opiekują się ziemią i nawiedzają źródła i skały.

Pochrzyn, jams, ignam (Dioscorea L.) – rodzaj wieloletnich pnączy z bulwiastymi kłączami. Należy do niego ponad 600 gatunków pochodzących głównie z obszarów tropikalnych. Najwięcej pochrzynów rośnie w naturze i uprawia się w Afryce Zachodniej, szczególnie w Ghanie, Nigerii oraz w Azji południowo-wschodniej, w Ameryce Południowej i na Karaibach.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Tradycja[ | edytuj kod]

Vazimba występują w wielu legendach malgaskich. Według popularnej tradycji Vazimba byli pierwszymi mieszkańcami Madagaskaru, nie byli ludem malgaskim a najprawdopodobniej afrykańskim. Dowodem na to mają być tzw. groby Vazimba, które przetrwały na wyżynie, a do których nie przyznaje się żadna ze społeczności malgaskich. Badania archeologiczne nie dostarczyły dowodów na afrykańskie pochodzenie grobów. Groby są zaniedbane, zapadnięte i zarośnięte trawą – według lokalnych wierzeń wejście na grób Vazimba, nawet nieświadome, może ściągnąć gniew przodków, którzy mogą ukarać intruza chorobą, a nawet niepłodnością. Groby Vazimba są miejscami kultu, gdzie składane są ofiary w intencji uzdrowienia i dobrobytu. Określenie Vazimba stosowane jest również dla wszystkich zmarłych bezpotomnie, dawnych ludów jak i władców. Vazimba mieli stawać się również zmarli tragicznie, których ciał nie odnaleziono. Według lokalnych wierzeń duchy Vazimba – duchy przodków – opiekują się ziemią i nawiedzają źródła i skały. Wiele strumieni i jezior jest z tego powodu otoczonych kultem.

Hova (malg. „wolni ludzie”, także Merina) - jedna z trzech podstawowych kast w przedkolonialnym społeczeństwie Madagaskaru, obok andrianów (arystokracji) i andevo (niewolników). Termin hova najprawdopodobniej początkowo oznaczał członków jednego z klanów ludu Zafiraminia, który około XIV wieku przybyli na centralne wyżyny Madagaskaru i zaczęli wypierać osiadły tam lud Vazimba. Twórca Królestwa Merina Andriamanelo (1540-1575) wyodrębnił spośród swojego ludu arystokrację, na której oparł swoje rządy. Z czasem Hova stali się malgaską klasą średnią, która w wyniku zamachu stanu w 1863 roku przejęła władzę na wyspie z rąk arystokracji.Legenda (łac. legenda – to co powinno być przeczytane) – gatunek literacki będący opowieścią posługującą się elementami niezwykłości oraz cudowności, w szczególności o życiu świętych i męczenników. Często osnuta na wątkach ludowych i apokryficznych; rozpowszechniona w średniowieczu. Pierwotnie przekazywana ustnie, następnie zapisywana. Przykładem jest Legenda o świętym Aleksym czy legendy arturiańskie.

Według innej teorii lud Vazimba przybył prawdopodobnie z Borneo pomiędzy 200 rokiem p.n.e. a 300 rokiem naszej ery. Vazimba przypłynęli pirogami i zasiedlili gęste lasy tropikalne w głębi lądu, jednak do XV wieku na ich tereny wkroczył lud Hova, wypierając ich.

Historia[ | edytuj kod]

Chociaż nazwa Vazimba sugerowałaby afrykańskie pochodzenie, to język Vazimba był malgaski i przyjmuje się, że Vazimba byli pierwszymi osadnikami przybyłymi na wyspę z Indonezji, którzy wymieszali się z ludnością pochodzenia afrykańskiego. Potomkowie Vazimba przetrwali w zachodniej części wyspy.

Madagaskar (malg. Madagasikara, fr. Madagascar), oficjalnie Republika Madagaskaru (malg. Repoblikan’I Madagasikara, fr. République de Madagascar) – państwo wyspiarskie położone na Madagaskarze w zachodniej części Oceanu Indyjskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Afryki. Madagaskar jest czwartą co do wielkości wyspą na świecie i pierwszą w Afryce. Po rozpadzie superkontynentu Gondwana około 88 mln lat temu Madagaskar oddzielił się od subkontynentu indyjskiego, co pozwoliło rodzimej faunie i florze ewoluować we względnej izolacji. W związku z tym Madagaskar ma bardzo bogaty ekosystem; ponad 90% malgaskiej dzikiej przyrody nie występuje w żadnym innym miejscu na Ziemi. Lokalna przyroda jest jednak zagrożona przez dynamicznie wzrastającą populację ludzi, rozwijającą się infrastrukturę i przemysł oraz przez zmiany klimatu. Piroga to niewielka, płaskodenna łódź, napędzana wiosłem o jednym piórze (pagajem). Jej budowa umożliwia pływanie po bardzo płytkiej wodzie i łatwe wyciąganie łodzi na brzeg. Nie jest przeznaczona do pływania na otwartych wodach.

Lud Merina miał dzielić własną historię na trzy okresy: fony vazimba ny tany – okres panowania Vazimby, fanjakana hova – okres rządów Hova i królestwo Meriny. Mianem Vazimby określani byli autochtoni zamieszkujący tereny królestwa Meriny – zwanej Imerina. Według jednych tekstów lud Vazimba zamieszkiwał lasy, trudniąc się łowiectwem i zbieractwem, według innych Vazimba byli rybakami, pasterzami i rolnikami uprawiającymi jam. Hova, którzy w XIV wieku zaczęli zajmować wyżyny centralne, mieszali się z ludem Vazimba poprzez małżeństwa, ale też wypierali ich siłą z tych terenów. Vazimba nie byli ani dobrze zorganizowani – nie mieli przywódców, ani nie dysponowali bronią z żelaza.

Indonezja – wyspiarskie państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej oraz w Oceanii, którego stolicą jest Dżakarta z 8,4 mln mieszkańców.DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Hilary Bradt, Daniel Austin: Madagascar. Bradt Travel Guides, 2014, s. 27. ISBN 978-1-84162-498-3. [dostęp 2014-12-25].
  2. Peter Tyson: Madagascar - The Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World. Bradt Travel Guides, 2013, s. 262. ISBN 978-1-84162-441-9. [dostęp 2014-12-25].
  3. Peter Tyson: Madagascar - The Eighth Continent: Life, Death and Discovery in a Lost World. Bradt Travel Guides, 2013, s. 263. ISBN 978-1-84162-441-9. [dostęp 2014-12-25].
  4. Maurice Bloch: From Blessing to Violence: History and Ideology in the Circumcision Ritual of the Merina. Cambridge University Press, 1986, s. 42. ISBN 978-0-521-31404-6. [dostęp 2014-12-25].
  5. Karen Middleton: Ancestors, Power, and History in Madagascar. BRILL, 1990, s. 330. ISBN 978-90-04-11289-6. [dostęp 2014-12-25].
  6. Maurice Bloch: From Blessing to Violence: History and Ideology in the Circumcision Ritual of the Merina. Cambridge University Press, 1986, s. 43. ISBN 978-0-521-31404-6. [dostęp 2014-12-25].
  7. B.E. Crowley. A refined chronology of prehistoric Madagascar and the demise of the megafauna. „Quaternary Science Reviews”. 29 (19–20), s. 2591–2603, 2010. DOI: 10.1016/j.quascirev.2010.06.030. Bibcode2010QSRv...29.2591C (ang.). 
  8. Otto Dahl: Migration from Kalimantan to Madagascar. Oslo: Norwegian University Press, 1991, s. 72. ISBN 978-82-00-21140-2. (ang.)
  9. Gwyn Campbell. The Structure of Trade in Madagascar, 1750–1810. „The International Journal of African Historical Studies”. 26 (1), s. 111–148, 1993. DOI: 10.2307/219188 (ang.). 
  10. J. D. Fage, Roland Anthony Oliver: The Cambridge History of Africa, Volume 3. Cambridge University Press, 1977, s. 222. ISBN 978-0-521-20981-6. [dostęp 2014-12-25].
  11. Ian Hodder: Symbolic and Structural Archaeology. Cambridge University Press, 2007, s. 56. ISBN 978-0-521-03550-7. [dostęp 2014-12-24].
Królestwo Merina (także Imerina, Królestwo Madagaskaru) – historyczne królestwo na terenie Madagaskaru istniejące między XVI a XIX wiekiem. Państwo ludu Merina założyli po 1540 spadkobiercy Andriamanelo, wodza miasta Alasora na wyżynie Imerina położonej w centrum wyspy. Za rządów Andrianampoinimeriny (ok. 1745 – ok. 1810) państwo podporządkowało sobie niemal wszystkie pozostałe królestwa na wyspie. W takiej formie dotrwało do czasów francuskiej inwazji w 1883, zakończonej aneksją wyspy 13 lat później. Ostatnią władczynią była Ranavalona III. Duchową stolicą państwa była Ambohimanga zaś polityczną położone nieopodal Antananarivo, dziś stolica Republiki Madagaskaru.Bibcode – identyfikator używany w wielu astronomicznych systemach danych do oznaczania publikacji wymienianych w bibliografii.




Reklama