Valletta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Valletta (malt. Il-Belt Valletta) – jednostka administracyjna i stolica Malty położona na półwyspie Sciberras pomiędzy dwiema zatokami: Grand Harbour i Marsamxett. Jest najdalej wysuniętą na południe europejską stolicą. Valletta z 320 zabytkami, jest jednym z najbardziej zagęszczonych obszarów zabytkowych na świecie. Znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Niekiedy nazywana „muzeum pod gołym niebem”. Została wybrana Europejską Stolicą Kultury 2018. Valletta jest najbardziej słoneczną miejscowością w Europie.

Giełda papierów wartościowych – rynek, na którym maklerzy dokonują na rachunek klientów transakcji kupna-sprzedaży papierów wartościowych, np. akcji, (obligacji skarbowych i korporacyjnych), warrantów, opcji lub certyfikatów inwestycyjnych.Lascaris War Rooms – podziemny kompleks tuneli i pomieszczeń w Valletcie na Malcie, gdzie mieściła się wojenna kwatera główna, z której kierowano obroną wyspy podczas II wojny światowej. Pomieszczenia używane były później przez NATO, dziś są dostępne dla publiczności jako muzeum. Obiekt jest zabytkiem i został wpisany w rejestr dziedzictwa National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands pod numerem 00048. Kompleks znajduje się głęboko w skale, pod bastionami Saint James Cavalier i Saint John’s Cavalier oraz 150 stóp (45 metrów) pod Upper Barrakka Gardens i Saluting Battery.

Geografia[ | edytuj kod]

Położenie[ | edytuj kod]

Valletta położona na półwyspie Sciberras pomiędzy dwiema zatokami: Grand Harbour i Marsamxett. Jest najdalej wysuniętą na południe europejską stolicą.

Pietro del Monte San Savino, własc. Pietro Guidalotti (ur. 1499 w Monte San Savino, zm. 26 stycznia 1572 w Vallettcie) − 50. Wielki Mistrz Zakonu Kawalerów Maltańskich (joannitów) w latach 1568–1572, Włoch, spowinowacony z papieżem Juliuszem III.Teatr Manoel (ang. Manoel Theatre, mal. It-Teatru Manoel) - teatro-opera w Valletcie na Malcie. Traktowany jako Teatr Narodowy Malty. Jest miejscem koncertów, recitali, orkiestrowych koncertów kameralnych, dramatu i komedii, musicali, opery, wystąpień dla dzieci i festiwali muzycznych. Według CNN Travel zaliczany jest do 15 najbardziej spektakularnych teatrów na świecie.

Klimat[ | edytuj kod]

Valletta, jak i pozostała część Malty znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego typu śródziemnomorskiego, z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi, częściowo gorącymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 23 °C w dzień i 16°C w nocy. Valletta jest uznawana za najsłoneczniejszą miejscowość w Europie.

Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.Michelangelo Buonarroti (Michał Anioł, Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni; ur. 6 marca 1475 w Caprese, prowincji Toskanii we Włoszech, zm. 18 lutego 1564 w Rzymie) – włoski malarz, rzeźbiarz, poeta i architekt epoki Odrodzenia.

Zespół miejski[ | edytuj kod]

Większość mieszkańców Malty mieszka w zespole miejskim Valletty. Bezpośrednio wokół Valletty znajduje się rdzeń zespołu miejskiego. Miejscowości położone dalej, w części zachodniej oraz w części wschodniej wyspy mają powiązania metropolitalne z głównym ścisłym centrum. Zgodnie z danymi Europejskiego Urzędu Statystycznego Eurostat, tzw. wielkie miasto (ang. greater city) Valletta ma 243 083 mieszkańców. Zgodnie z danymi Demographia, w ścisłym obszarze miejskim Valletty mieszka 300 000 mieszkańców na obszarze zaledwie 91 km², przy gęstości zaludnienia wynoszącym 3300 osób/km². Zgodnie z danymi Europejskiej Sieci Obserwacyjnej Rozwoju Terytorialnego i Spójności Terytorialnej, funkcjonalny zespół miejski (ang. Functional Urban Area, FUA) Valletta ma 355 000 mieszkańców. Zgodnie z danymi Europejskiego Urzędu Statystycznego Eurostat, funkcjonalny zespół miejski (ang. Functional Urban Area) i zarazem region metropolitalny Valletta obejmuje całą wyspę i ma 460 171 mieszkańców na powierzchni 246 km², przy gęstości zaludnienia wynoszącej 1617 osób/km².

Kościół Matki Bożej z Pilar w Valletcie (malt. Knisja tal-Madonna tal-Pilar’ San Ġiljan, ang. Church of Our Lady of Pilar) – barokowy kościół położony w stolicy Malty Valletta, zbudowany przez joannitów stacjonujących w sąsiadującym z nim Zajeździe Aragońskim, miejscem zamieszkania rycerzy zakonnych z tzw. langues (grupy językowej) z Aragonii.Port Marsamxett (wym. marsamszet, ang. Marsamxett Harbour), w historii nazywany też Marsamuscetto, to zatoka na Morzu Śródziemnym i naturalny port na wyspie Malta w Republice Malty. Znajduje się on na północ od większego Grand Harbour. Jest bardziej przystosowany do użytkowania rekreacyjnego, niż Grand Harbour.

Historia[ | edytuj kod]

Joannici po przybyciu w 1530 na Maltę obrali na swoją siedzibę Birgu położone nad zatoką Wielki Port. Choć miasto to posiadało zamek (Castle Sant Angelo), nie było w przypadku ataku z lądu dogodnym miejscem do obrony. Górujące nad nim półwyspy Sciberras i Isola stanowiły doskonałe miejsce do prowadzenia ostrzału artyleryjskiego. Jednak joannici, myśląc o Malcie tylko jako o tymczasowej bazie, początkowo ograniczyli prace fortyfikacyjne do umocnienia i rozbudowania zamku w Birgu oraz wzmocnienia murów dotychczasowej stolicy wyspy Mdiny. Dalsze prace, mające uniemożliwić zajęcie półwyspów Sciberras i Isola, rozpoczął dopiero wielki mistrz Juan de Homedes budując tam w 1552 dwa forty – na Sciberras Fort św. Elma, a na Isola Fort św. Michała.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Futsal (dawniej używana w Polsce oficjalna nazwa piłka nożna halowa pięcioosobowa lub potocznie halówka) – zespołowa gra sportowa, odmiana piłki nożnej rozgrywana w hali. Jej nazwa pochodzi od portugalskiego futebol de salão i hiszpańskiego fútbol sala lub fútbol de salón, co można przetłumaczyć jako halowa piłka nożna.

W 1557 roku Jean Parisot de la Valette po objęciu urzędu wielkiego mistrza postanowił wzmocnić obronę na Sciberras, wznosząc umocnienia wokół całego półwyspu i budując na nim miasto. Jednak ze względu na brak funduszy i atak wojsk tureckich w 1565 (Wielkie oblężenie), prace te rozpoczęto dopiero w 1566. Kamień węgielny pod budowę miasta, nazwanego na cześć jego założyciela Valletta, został położony 28 marca 1566.

Olimpiada szachowa 1980 (zarówno w konkurencji kobiet, jak i mężczyzn) rozegrana została w Valetcie w dniach 20 listopada - 6 grudnia 1980 r.Suwerenny Rycerski Zakon Szpitalników Św. Jana, z Jerozolimy, z Rodos i z Malty (pot. szpitalnicy, joannici, kawalerowie maltańscy) – katolicki zakon rycerski.

Projekt miasta stworzył, przysłany przez papieża Piusa IV, włoski architekt, uczeń Michała Anioła, Francesco Laparelli. Układ ulic został oparty na planie hippodamejskim, ulice przecinają się ze sobą pod kątem prostym. Całe miasto zostało otoczone szeregiem umocnień, oraz dodatkowo od strony lądu fosą. Ze względu na wysokie koszty i brak czasu (obawiano się ponownego ataku Turków) nie zniwelowano półwyspu, w związku z czym część ulic została zastąpiona schodami. Miały one jednak niskie i długie stopnie, co umożliwiało poruszanie się po nich rycerzom konno, bądź w ciężkich zbrojach.

Sacra Infermeria (malt. Sagra Infermerija, ang. Sacra Infermeria, pol. Święty Szpital) – dawny szpital zakonny z najdłuższym oddziałem na świecie, obecnie Mediterranean Conference Centre.Klimat śródziemnomorski – rodzaj klimatu podzwrotnikowego, występujący nad Morzem Śródziemnym (stąd jego nazwa), w Kalifornii, RPA, na południu Australii oraz u wybrzeży Chile w Ameryce Południowej. Jego charakterystyczną cechą są ciepłe i suche lata powyżej 20°C oraz łagodne zimy powyżej 0°C, a także fakt, że występuje głównie bezpośrednio nad morzem lub oceanem, zazwyczaj na zachodnim wybrzeżu, a bardzo rzadko w głębi lądu. Klimat ten sprzyja rolnictwu i turystyce masowej.

Pierwszym budynkiem Valletty był kościół Matki Bożej Zwycięskiej, w którym w 1568 pochowany został Jean Parisot de Valette (później grób przeniesiono do konkatedry św Jana). W 1569 Laparelli po opracowaniu planów dalszej rozbudowy miasta opuścił wyspę, zaś dalszymi pracami zajął się Maltańczyk Girolamo Cassar.

Biblioteka Narodowa (ang. National Library of Malta) - narodowa biblioteka Malty zlokalizowana w Valletcie, w bezpośrednim sąsiedztwie Pałacu Wielkiego Mistrza (Old Treasury Street 36).Heidelberg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, w regionie Rhein-Neckar, nad Neckarem. Siedziba powiatu Rhein-Neckar, jednak do niego nie należy. Liczba mieszkańców wynosi 147 312 (31 grudnia 2010), a powierzchnia miasta 108,83 km².

W 1571, choć auberges (siedziby rycerzy poszczególnych prowincji zakonu) nie były jeszcze ukończone, wielki mistrz Pietro del Monte oficjalnie przeniósł siedzibę zakonu z Birgu do Valletty. W ciągu następnych lat Valletta z placu budowy zaczęła przeradzać się w prawdziwe miasto, skończono budowę siedmiu auberges (do dnia dzisiejszego zachowało się tylko pięć), wzniesiono Pałac Wielkich Mistrzów, konkatedrę św. Jana oraz szereg innych budynków. Nie udało się jednak wprowadzić, zaleconego przez papieża, podziału miasta na dwie części, z których jedną mieli zamieszkiwać wyłącznie członkowie zakonu.

Światowa Federacja Giełd - organizacja skupiająca najbardziej rozwinięte giełdy świata. Do federacji należeć mogą jedynie giełdy spełniające ściśle określone standardy dotyczące między innymi organizacji rynku, zasad obrotu i infrastruktury technicznej. Od 1994 roku jednym z członków tej organizacji jest Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie.10. Igrzyska Małych Państw Europy - jubileuszowa dziesiąta edycja igrzysk małych krajów została zorganizowana na Malcie. Impreza odbyła się między 2, a 7 czerwca 2003 roku. W igrzyskach wystartowało 765 sportowców. Otwarcia zawodów dokonał ówczesny prezydent Malty Guido de Marco. Były to drugie w historii zawody tej rangi, które odbyły się na Malcie.

W 1575 otwarty został szpital Sacra Infermeria, którego główna sala, o długości 56 m pozostaje jedną z największych w Europie. Dziś w odbudowanym po zniszczeniach, jakich doznał podczas II wojny światowej, budynku szpitala znajduje się centrum konferencyjne oraz Teatr Republiki.

W 1731 wielki mistrz Antonio Manoel de Vilhena wybudował Teatr Manoela (dziś trzeci najstarszy teatr na świecie).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Fosa (łac. fossa - rów, kanał), wł. rów forteczny – w fortyfikacji zapora w postaci rowu otaczającego całość lub część umocnienia. Rowy (fosy) mogły być wypełnione wodą (mokre), bądź nie (suche).

W 1796 powstała Biblioteka Narodowa, w której zbiorach umieszczone zostało m.in. kilkadziesiąt tysięcy tomów będących własnością zakonu. Z powodu ataku i zajęcia Malty przez wojska francuskie w 1798 biblioteka otwarta została dopiero w 1812 roku.

Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.
Nowa Synagoga w Valletcie – synagoga znajdująca się w Valletcie, stolicy Malty. Jest głównym i jedynym domem modlitwy Gminy Żydowskiej na Malcie.
Fort Saint Elmo (malt. Forti Sant’Iermu) jest fortem gwiaździstym w Valletcie na Malcie. Stoi na brzegu morza na półwyspie Sciberras, rozdzielającym port Marsamxett od Grand Harbour, i zawiaduje, na równi z fortem Tigné i fortem Ricasoli, wejściem do obu portów. Fort jest najbardziej znany ze swojej roli podczas Wielkiego Oblężenia Malty w 1565 roku.
Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
Maltański to język z grupy semickiej rodziny afroazjatyckiej. Maltański jest używany m.in. przez około 350 tys. osób na Malcie, gdzie jest językiem urzędowym.
Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Europejski Urząd Statystyczny (ang. European Statistical Office), Eurostat – urząd Komisji Europejskiej z siedzibą w Luksemburgu, powstał w 1972 roku.

Reklama