Ute

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wojownik Ute z synem

Ute (nazwa własna Yuti, ang. Ute lub Utah) – plemię Indian Ameryki Północnej blisko spokrewnione z Pajutami i Banokami. Ute prowadzili koczowniczy tryb życia na środkowych obszarach dzisiejszych stanów Kolorado, wschodniego Utah i północnego Nowego Meksyku.

Dolar (dollar) to waluta wielu krajów świata. Dzieli się na 100 centów. Nazwa dolara - podobnie jak nazwa waluty Słowenii sprzed 1 stycznia 2007 - tolar, pochodzi od dawnej srebrnej monety – talara. Dolar został oficjalną jednostką monetarną USA w 1785 roku. Jednak zarówno samo słowo angielskie, jak i pieniądze o takiej nazwie istniały już wcześniej.Skalp, trofeum wojenne znane wśród niektórych plemion Indian Ameryki Północnej i (według Herodota) u Scytów. Zwykle skrawek skóry głowy z włosami zerwany - poprzez nacięcie - z głowy pokonanego wroga. Zdobycie skalpu miało często znaczenie kultowe i magiczne, ale często też (po pojawieniu się w Ameryce białych najeźdźców) czysto praktyczne.

Wcześnie okiełznali konia i stali się narodem wojowników. Przez białych uważani byli za nadzwyczaj niebezpiecznych, jako że napadali także na sąsiednie plemiona indiańskie i osady meksykańskie. Mieli w zwyczaju, że wzięte w niewolę kobiety nieprzyjaciół oddawali – celem poddania wymyślnym torturom – swoim własnym kobietom, co prawie zawsze kończyło się dla ofiar śmiercią. Tymczasem wzięci do niewoli wojownicy, zwłaszcza zachowujący godność i odwagę, bywali puszczani wolno. Podobnie jak Apacze nie brali skalpów.

Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.Sąd apelacyjny (skr. "SA") – organ wymiaru sprawiedliwości powołany do rozstrzygania w II instancji spraw z zakresu:

Pomiędzy rokiem 1863 a 1868 władze federalne wyznaczyły im trzy rezerwaty na Terytorium Utah, Terytorium Nowego Meksyku i Terytorium Kolorado. W 1879 r. około setka Ute opuściła rezerwat już w stanie Kolorado i rozpoczęła wędrówkę w kierunku Terytorium Wyoming, ale po zabiciu kilku osadników zostali otoczeni i zagnani z powrotem do rezerwatu. Ostatni raz „przysporzyli kłopotów” władzom w roku 1906, gdy grupa około czterystu Ute postanowiła opuścić już stan Utah i osiedlić się w rezerwacie Pine Ridge w stanie Dakota Południowa. Ścigani przez policję i wojsko w końcu poddali się i zostali (na ich "własną prośbę") odesłani tam, skąd uciekli.

Hrabstwo Utah (ang. Utah County) – hrabstwo w stanie Utah w Stanach Zjednoczonych. Siedzibą hrabstwa (a zarazem jego największym miastem) jest Provo.Rezerwat Pine Ridge (lak. Oglala Oyanke) – rezerwat Indian w południowo-zachodniej części stanu Dakota Południowa w Stanach Zjednoczonych, zamieszkany głównie przez Indian (tubylczych Amerykanów) z plemienia Lakotów Oglala.

W latach 50. XX wieku Sąd Apelacyjny przyznał Ute 31 milionów 700 tysięcy dolarów odszkodowania za utracone przez nich 60 700 km² terytoriów plemiennych, gdzie w latach 70. XIX wieku znalezione zostało złoto. Później, w jednym z ich rezerwatów znaleziono złoża ropy naftowej i gazu, z których to przyczyn konta Ute do dzisiaj zasilają doroczne dywidendy.

Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

Ute dali nazwę stanowi Utah, jak również hrabstwu i jezioru tej nazwy. Istnieje miejscowość Utahville w Pensylwanii i Ute Park w Nowym Meksyku.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. B. Hlebowicz, Algonkini, Kikapowie, Ute i inni. O nazywaniu grup tubylczych Ameryki Północnej w polskojęzycznej literaturze naukowej i popularnonaukowej, „Lud” 99 (2015), s. 300–301.
  2. Indian Captives – Legends of America, www.legendsofamerica.com [dostęp 2021-03-12].

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Barry M. Pritzkert: A Native American Encyclopedia: History, Culture, and Peoples. Oxford: Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0-19-513877-1.
  • Terytorium Kolorado – historyczna jednostka administracyjna USA, terytorium zorganizowane, która istniała od 28 lutego 1861 do 1 sierpnia 1876. Jej granice stanowią także granice obecnego stanu Kolorado. Terytorium został zorganizowane po nastaniu gorączki złota w okolicach szczytu Pikes Peak w latach 1858-1861, kiedy to pierwsze osadnictwo Europejczyków zawitało na te ziemie. Akt prawny ustanawiający Terytorium Kolorado został podpisany przez prezydenta USA Jamesa Buchanana 28 lutego 1861 podczas secesji południowych stanów, jeszcze przed wybuchem wojny secesyjnej. Utworzenie tego terytorium scaliło efektywnie kontrolę Unii nad bogatym w surowce obszarem Gór Skalistych. Już wtedy perspektywa rychłego wcielenia terytorium do Unii jako stanu była brana pod uwagę, lecz ambicje stanowe zostały zablokowane w 1865 wetem prezydenta USA Andrew Johnsona.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wielka Encyklopedia Rosyjska (ros. Большая российская энциклопедия, БРЭ) – jedna z największych encyklopedii uniwersalnych w języku rosyjskim, wydana w 36 tomach w latach 2004–2017. Wydana przez spółkę wydawniczą o tej samej nazwie, pod auspicjami Rosyjskiej Akademii Nauk, na mocy dekretu prezydenckiego Władimira Putina nr 1156 z 2002 roku
    Banokowie ( ang. Bannock) – plemię Indian Ameryki Północnej, w przeszłości mówiący jednym z szoszońskich języków z grupy uto-azteckiej, blisko spokrewniony z Pajutami.
    Grupa etniczna (inaczej: etnos), w znaczeniach antropologicznym i społecznym – zbiorowość, która postrzega siebie samą lub postrzegana jest przez otaczające ją zbiorowości jako odrębną i specyficzną ze względu na jedną lub więcej cech takich jak:
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Indianie Ameryki Północnej – Indianami nazywa się niemal całą (z wyłączeniem Aleutów i Inuitów) autochtoniczną (tubylczą, rdzenną) ludność obu Ameryk o złożonej etnogenezie. Znaleziska archeologiczne i antropologiczne sugerują, że Ameryka Północna została zaludniona przez przybyszy z Azji co najmniej 12 tysięcy lat temu. Podczas ostatniej epoki lodowcowej ludzie przedostali się do niej przez Cieśninę Beringa. Późniejsze zróżnicowanie antropologiczne Indian jest wynikiem działania takich czynników jak dryf genetyczny i dobór naturalny, a także możliwego asymilowania jednostek czy małych grup z Oceanii i Australii (być może nawet z Europy).

    Reklama