Uskok

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Parametry uskoku.png

Uskok – struktura tektoniczna powstała w wyniku rozerwania mas skalnych i przemieszczenia ich wzdłuż powstałej powierzchni (lub wąskiej strefy zniszczenia), zwanej powierzchnią uskoku (lub strefą uskokową). Uskokom mogą towarzyszyć inne struktury tektoniczne (przyuskokowe podgięcia warstw, fałdy, fleksury).

Uskok transformacyjny (uskok transformujący) – granica tektoniczna między dwiema płytami litosfery, które przemieszczają się poziomo względem siebie i równocześnie rozchodzą się. Przecina grzbiet oceaniczny i strefę spreadingu. Na odcinku pomiędzy dwoma oddalającymi się od siebie fragmentami grzbietu oceanicznego obie płyty poruszają się w przeciwnych kierunkach (odwrotnie niż przy uskokach przesuwczych), co wywołuje wiele płytkich trzęsień ziemi. Na odcinkach poza fragmentami grzbietu oba fragmenty płyty przemieszczają się zgodnie w poziomie (może wystąpić niewielki ruch w pionie), a pęknięcie utworzone przez uskok transformujący "zabliźnia się". Ślad uskoku transformującego w obrębie płyty może być widoczny przez setki, a nawet tysiące kilometrów od grzbietu śródoceanicznego, tworząc oceaniczną strefę spękań (od ang. fracture zone).Zapadlisko – fragment skorupy ziemskiej obniżony wzdłuż uskoków. Zapadliska powstają często na przedpolu gór o budowie płaszczowinowej. Wyróżnia się zapadliska przedgórskie (np. Zapadlisko przedkarpackie) lub na obszarze orogenu zapadlisko śródgórskie (np. Zapadlisko Saary, Zapadlisko Zakarpackie).

Z uskokami związane jest powstawanie zrębów i zapadlisk (np. rowów tektonicznych).

Podział skrzydeł uskoku[ | edytuj kod]

  • Skrzydło zrzucone – masy skalne przemieszczone wzdłuż powierzchni uskoku w dół
  • Skrzydło wiszące – masy skalne przemieszczone w górę
  • Skrzydło spągowe – skrzydło znajdujące się pod powierzchnią uskokową
  • Skrzydło stropowe – skrzydło znajdujące się nad powierzchnią uskokową
  • Ekspansja dna oceanicznego (spreading) w geologii – proces rozrastania się dna oceanicznego w rejonie grzbietu śródoceanicznego.Uskok przesuwczy (uskok listwowy) – uskok, na którym przemieszczenie zachodzi równolegle do rozciągłości powierzchni uskokowej, w odróżnieniu od uskoków zrzutowych – normalnych i odwróconych. Zuskokowane bloki przesuwają się równolegle do uskoku, nie odsuwając się od siebie. Uskoków przesuwczych nie należy mylić z uskokami transformacyjnymi, związanymi ze zjawiskiem spreadingu (rozrostu) dna oceanicznego.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Uskok kłodnicki – uskok tektoniczny w województwie śląskim przebiegający przez Gliwice, Zabrze, Rudę Śląską i południowe Katowice.
    Grzbiet śródoceaniczny – silnie wydłużona wypukła forma dna oceanicznego, o stromych stokach, położona zazwyczaj pośrodku oceanów, oddzielająca od siebie dwa baseny oceaniczne.
    Rów tektoniczny (graben) - rodzaj obniżenia geologicznego, obejmujący wąski i podłużny fragment skorupy ziemskiej, który zapadł się wzdłuż równoległych do siebie uskoków normalnych. Natomiast część skorupy, która została wypiętrzona i znajduje się ponad rowem nosi nazwę zrębu lub horstu.
    Sieć regmatyczna - hipotetyczna sieć trwałych uskoków w płytach litosfery Ziemi, wykazujących pewne stałe kierunki względem osi obrotu Ziemi i istniejących być może od pierwszych momentów istnienia skorupy ziemskiej w obecnym kształcie.
    Uskok brzeżny sudecki – strefa nieciągłości oddzielająca Sudety od Przedgórza Sudeckiego i Niziny Śląskiej, a pod względem geologicznym Sudety od bloku przedsudeckiego. Biegnie w kierunku ESE–WNW. Ciągnie się od okolic Vidnavy (Czechy) do Złotoryi. Dalszy przebieg uskoku na wschód i na zachód jest hipotetyczny. W czasie orogenezy alpejskiej, wzdłuż płaszczyzny uskoku, nastąpiło podniesienie Sudetów w stosunku do przedpola, jednak jego historia jest prawdopodobnie dużo starsza.
    Uskok środkowej Odry, dyslokacja środkowej Odry, strefa uskokowa środkowej Odry – walna strefa nieciągłości oddzielająca blok dolnośląski, a dokładniej blok przedsudecki i peryklinę Żar od monokliny przedsudeckiej.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Reklama