Umowa Fajsal-Weizman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Umowa Fajsal-Weizman – została podpisana 3 stycznia 1919 przez emira Fajsala I (syn króla Hidżazu) i Chaima Weizmana (przedstawiciel Światowej Organizacji Syjonistycznej) jako część Konferencji pokojowej w Paryżu. Umowa dotyczyła rozstrzygnięcia sporów na Bliskim Wschodzie powstałych po zakończeniu I wojny światowej. Było to krótkotrwałe porozumienie arabsko-żydowskie w zakresie ustanowienia ojczyzny dla narodu żydowskiego w Palestynie i rozwoju narodu arabskiego na Bliskim Wschodzie.

Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.Deklaracja Balfoura (ang. The Balfour Declaration) była listem wysłanym 2 listopada 1917 przez brytyjskiego ministra spraw zagranicznych Lorda Arthura Jamesa Balfoura do barona Waltera Rothschilda (przywódcy społeczności żydowskiej w Wielkiej Brytanii), w celu przekazania Syjonistycznej Federacji Wielkiej Brytanii i Irlandii.

Tło historyczne[ | edytuj kod]

Podczas I wojny światowej Brytyjczycy starali się za wszelką cenę pozyskać sojuszników do walki z Imperium osmańskim na Bliskim Wschodzie. W korespondencji prowadzonej pomiędzy brytyjskim wysokim komisarzem Egiptu sir Henry McMahonem a szarifem Mekki Husajnem, korona brytyjska zgodziła się „poprzeć arabskie dążenia niepodległościowe” w Imperium osmańskim. McMahon obiecał Husajnowi kontrolę nad większością arabskich ziem na Bliskim Wschodzie, z wyjątkiem „części Syrii leżącej na zachód od dzielnic Damaszku, Hims, Hama i Aleppo”. Leżąca na południe od tych terenów Palestyna nie została przy tym wyraźnie wymieniona, natomiast pas wybrzeża należący do dzisiejszego Libanu miał pozostać pod kontrolą Francji. W zamian Arabowie zgodzili się przyłączyć do wojny przeciwko Turkom. Równocześnie Brytyjczycy i Francuzi zawarli 16 maja 1916 tajną umowę Sykes-Picot, w której podzielili terytorium Bliskiego Wschodu na swoje strefy wpływów. Umowa ta umożliwiała umiędzynarodowienie obszaru Palestyny. Następnie 2 listopada 1917 brytyjski minister spraw zagranicznych Arthur Balfour złożył deklarację Balfoura, w której wyrażał brytyjskie poparcie dla utworzenia w Palestynie „żydowskiej siedziby narodowej”. W ten sposób zaistniały dwie częściowo sprzeczne z sobą brytyjskie obietnice, na podstawie których zarówno Żydzi, jak i Arabowie byli przekonani, że Wielka Brytania obiecała im utworzenie niepodległego państwa w Palestynie.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.Aleppo (arab. حلب Halab, tur. Haleb) – miasto w północno-zachodniej Syrii, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego, na krańcach Pustyni Syryjskiej, w okolicy półpustynnej, o ostrym klimacie. Siedziba władz prowincji Halab. Największe miasto Syrii - 1,4 mln mieszkańców (1990), 1,7 mln mieszkańców (1999), 2,0 mln mieszkańców (dane szacunkowe z 2003). Jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast Bliskiego Wschodu - od co najmniej 1800 p.n.e. Zamieszkane głównie przez Arabów, dość liczni są Turcy i Ormianie, oprócz nich mieszkają w Aleppo Grecy, Kurdowie i Żydzi. Ośrodek przemysłu włókienniczego i spożywczego, ośrodek tkactwa dywanów. Jedno z większych centrów handlowych Bliskiego Wschodu. Węzeł komunikacyjny - skrzyżowanie szlaków kolejowych i drogowych, międzynarodowy port lotniczy, przez miasto przebiega rurociąg z Homsu do Latakii. Ośrodek nauki i kultury - uniwersytet, muzułmańska szkoła teologiczna, szkoła muzyczna.

W wyniku walk toczonych w latach 1917–1918 Brytyjczycy pokonali wojska tureckie i zajęli całość terytorium Palestyny, Syrii i Libanu. Do końca wojny obszar ten pozostawał pod brytyjską administracją wojskową. W grudniu 1917 szarif Said Husajn ibn Ali odwiedził Rosję, gdzie dowiedział się o brytyjsko-francuskiej umowie Sykes-Picot. Został jednak uspokojony nieszczerymi telegramami sir Reginalda Wingate’a, który zapewnił go, że brytyjski rząd wywiąże się ze swoich zobowiązań względem Arabów, a umowa Sykes-Picot jest tylko nieformalnym porozumieniem z Francją. Według historyka Izajasza Friedmana, Husajn nie oburzył się na deklarację Balfoura i 23 marca 1918 w dzienniku „Al-Kibla” wydawanym w Mekce oświadczył, że Palestyna była „świętą i umiłowaną ojczyzną swoich oryginalnych synów, Żydów; ci powracający do ojczyzny wygnańcy okażą się materialną i duchową szkołą dla swoich [arabskich] braci.” Wezwał także arabską ludność w Palestynie, aby powitała Żydów jako braci i współpracowała z nimi dla wspólnego dobra.

Powstanie arabskie (rewolta arabska) 1916–1918 (arab. الثورة العربية, As-Saura al-arabijja) – powstanie wywołane w trakcie I wojny światowej przez szarifa Mekki, Husajna ibn Alego, w celu uniezależnienia się od Imperium Osmańskiego i utworzenia jednolitego państwa arabskiego, które miało obejmować tereny od Aleppo w Syrii po Aden w Jemenie. Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.

Cała ta sytuacja spowodowała, że 4 czerwca 1918 syn szarifa Husajna, emir Fajsal I spotkał się po raz pierwszy z przedstawicielem Światowej Organizacji Syjonistycznej, Chaimem Weizmanem. Do spotkania doszło w Akabie. Jego celem było nawiązanie współpracy w celu wsparcia żydowskiego osadnictwa w Palestynie w zamian za poparcie koncepcji utworzenia zjednoczonego państwa arabskiego. Weizman zapewnił przy tym Fajsala, że „Żydzi nie zaproponują utworzenia własnego rządu, ale chcą pracować pod brytyjską ochroną na rzecz kolonizacji i rozwoju Palestyny, bez naruszania wszelkich uzasadnionych interesów”. Pragnienia niepodległościowe palestyńskich Arabów miały być ignorowane, a nawet obaj politycy wydawali się traktować ich z pewną pogardą. Weizman nazwał ich „zdradliwymi”, „aroganckimi”, „niewykształconymi” i „chciwymi”, oraz poskarżył się, że Brytyjczycy „nie wzięli pod uwagę faktu, że istnieje zasadnicza jakościowa różnica pomiędzy Żydem i Arabem”. Po spotkaniu, Weizman powiedział, że emir Fajsal był „pogardliwy wobec palestyńskich Arabów, których nawet nie uznawał za Arabów”.

Konflikt izraelsko-arabski (arab. الصراع العربي الإسرائيلي, hebr. הסכסוך הישראלי ערבי) – obejmuje okres ponad pół wieku politycznych napięć i jawnych niechęci pomiędzy Arabami a Żydami na Bliskim Wschodzie. Swoimi przyczynami wybiega on na dużo wcześniej przed powstaniem państwa Izrael (14 maja 1948) do czasu utworzenia ruchu syjonistycznego, którego celem działania było stworzenie państwa żydowskiego w tak zwanej Ziemi Izraela.Mandat międzynarodowy – w prawie międzynarodowym termin mandat oznacza stan, w którym państwo ma obowiązek wykonywania wszystkich poleceń organizacji międzynarodowej. Organizacja ta ma mandat i może w dowolny sposób kierować polityką tego państwa. Po I wojnie światowej kolonie niemieckie i niektóre części Imperium Osmańskiego zostały objęte mandatami Ligi Narodów. Miało to zapobiec rozszerzaniu na tych terytoriach kolonializmu. Liga Narodów, nie mając jednak żadnej władzy wykonawczej, powierzała mandaty swoim członkom (głównie Francji i Wielkiej Brytanii), co różniło się od poprzedniej, przedwojennej sytuacji jedynie zmianą nazwy stosunku zależności. Porównaj: protektorat.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).
Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط; hebr. המזרח התיכון; per. خاورمیانه, Xâvar-e Miyâne; przestarzałe Lewant) – region geograficzny leżący na styku Azji, Europy i Afryki.
Sajd Husajn bin Ali (ur. 1854 - zm. 4 czerwca 1931) - szarif Mekki oraz emir Mekki od roku 1908 do roku 1917, następnie król Hidżazu - państwa będącego kontynuacją emiratu Mekki. Przyjęcie tytułu królewskiego zostało uznane przez społeczność międzynarodową. Kawaler brytyjskiego Orderu Łaźni. W roku 1924 ogłosił się kalifem wszystkich muzułmanów. Husajn bin Ali panował w Hidżazie do roku 1924, gdy jego kraj został najechany przez Abdula Aziza al Sauda. Husajn bin Ali przekazał wówczas koronę i inne tytuły świeckie swojemu synowi, Alemu.
Mekka (pełna nazwa: Makkat ul-Mukarramah, znana również jako Makka; ar. مكة) – święte miasto islamu, miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, stolica prowincji Al-Hidżaz, położona u podnóża masywu górskiego (277 m n.p.m.) Dżabal al-Karnajt, w wąskiej i piaszczystej Dolinie Abrahama. Zamieszkuje ją ok. 1,7 mln ludzi. Trzecie co do wielkości miasto kraju.
Królestwo Wielkiej Syrii – historyczne państwo na Bliskim Wschodzie, pierwsze nowoczesne państwo arabskie. Jego powstanie zostało proklamowane 8 marca 1920. Utworzenie Wielkiej Syrii nie zostało uznane przez mocarstwa, zaś kres jego istnieniu położyło wkroczenie wojsk francuskich do Damaszku 24 lipca 1920 i ustanowienie mandatu francuskiego zgodnie z postanowieniami konferencji w San Remo opartych z kolei na wcześniejszych ustaleniach umowy Sykes-Picot.
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, Federacja Rosyjska, RFSRR (ros. Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика, РСФСР) - największa powierzchniowo i ludnościowo z 15 republik dawnego Związku Radzieckiego.
Hidżaz (także Hedżaz, arab. الحجاز = Al-Hidżaz) - region historyczny w Arabii. Stolicą regionu jest Dżudda, jednak rolę głównego miasta pełni Mekka. Jest to ziemia święta dla muzułmanów, gdyż znajdują się tutaj Mekka i Medyna.

Reklama