Umaszczenie koni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koń kary
Koń kasztanowaty
Gniada klacz i gniade źrebię
Klacz siwa i źrebię
Głowa klaczy siwej w hreczce
Koń srokaty
Kuc tarantowaty

Umaszczenie koni lub maść konia – barwa sierści pokrywającej ciało konia, wraz z barwą grzywy i ogona, uwarunkowana genetycznie. W przeważającej części typ maści wyróżnia się wyłącznie w oparciu o barwę sierści pokrywającej ciało, są też jednak takie maści, gdzie oprócz koloru sierści ważne są również barwa koloru włosów grzywy i ogona. Maść oprócz określonej barwy może też mieć inne cechy, jak np. jabłkowitość charakteryzująca się pojawianiem kół włosów ciemnych na tle jaśniejszych włosów u siwych koni i inne.

Substancje barwiące – substancje nadające barwę innej substancji pozbawionej barwy (przezroczystej, białej lub szarej), lub też zmieniające barwę substancji posiadającej już jakąś barwę. Można je podzielić na pigmenty, laki i barwniki. Pigmenty są nierozpuszczalnymi kryształami wymagającymi procesu dyspersji w celu ich użycia do barwienia substancji. Barwniki są substancjami rozpuszczalnymi. Barwniki są łatwe w użyciu niemniej jednak ich odporności są mniejsze od pigmentów. Barwniki są transparentne, pigmenty są różne - część jest kryjąca, część transparentna.Hodowla – zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych (np. doświadczalnych w nauce).

O swoistym umaszczeniu konia stanowią takie wzajemne zachowania genów jak: recesywność, dominowanie i epistaza. Kolor okrywy włosowej uzależniony jest od występowania pigmentu. Gdy koń ma jasne kopyta, białą sierść na głowie i kończynach, to znaczy, że nie ma pigmentu w tych częściach ciała. Cechy umaszczenia są ważne dla identyfikacji oraz ewidencji hodowlanej.

Albinizm (bielactwo) – brak pigmentu w skórze, tworach skórnych, włosach i tęczówce oka (czerwone oczy lub, rzadziej, niebieskawe). Osobnik posiadający tę cechę nosi miano albinosa.Epistaza – w biologii zjawisko oddziaływania produktów ekspresji jednych genów na inne geny niebędące względem nich allelami. Kilka różnych par alleli warunkuje wówczas pojedynczą cechę. Dzieje się tak w przypadku albinizmu czyli gdy geny warunkują enzymy należące do jednego szlaku metabolicznego.

Podstawowe informacje[ | edytuj kod]

Maść koni determinowana jest przez kilkanaście genów, które dzielą się na grupy według efektu fenotypowego:

Pęcina – część nogi konia, która razem ze znajdującym się nad nią stawem pęcinowym łączy kopyto końskie z dalszą częścią nogi. Kąt nachylenia pęciny do podłoża powinien byc zgodny z kątem nachylenia ściany kopyta. Pęcina umożliwia poruszanie się koniowi poprzez amortyzowanie ciężaru konia i wstrząsów podczas ruchu.Gen (gr. γένος – ród, pochodzenie) – podstawowa jednostka dziedziczności determinująca powstanie jednej cząsteczki białka lub kwasu rybonukleinowego zapisana w sekwencji nukleotydów kwasu deoksyrybonukleinowego.
  • podstawowe: geny z loci Agouti oraz Extension, dające umaszczenie kare, gniade i kasztanowate;
  • rozjaśnione: locus Cream dający umaszczenia kare przydymione, izabelowate, jelenie, kremowe (cremello), perłowe (perlino) i kremowe przydymione. Do tej grupy należą również geny z locus Dun (bułane), Champagne (szampańskie) i Silver (srebrne), oraz niedawno odkryte nowe geny rozjaśniające, które nazwano Pearl, czyli perłowe (recesywne) oraz Mushroom (pieczarkowe);
  • wzory białej sierści: loci i geny warunkujące występowanie białych znaczeń polegające na depigmentacji danych obszarów, które dają albo mieszankę białych (depigmentowanych) i barwnych włosów (locus Roan), tj.: umaszczenie dereszowate, rabicano lub umaszczenie siwe, lub w różny sposób rozmieszczone i różnej wielkości białe i barwne plamy dające maść białą (locus White), srokatą (loci Tobiano, Overo, Dominant White) oraz tarantowatą z loci Leopard spotting complex(ang).
  • Konie charakteryzują się wielką różnorodnością umaszczeń, które w większości przypadków nie jest cechą rasową. Wyjątkami od tej reguły są rasy o stałym umaszczeniu: haflinger (umaszczenie kasztanowate z konopiastą grzywą i ogonem), appaloosa (umaszczenie tarantowate), konik polski (umaszczenie myszate), palomino (umaszczenie izabelowate), koń fiordzki (umaszczenie bułane) oraz koń fryzyjski (umaszczenie kare oraz kasztanowate (te jednak nie są dopuszczane do hodowli), jedyną możliwą odmianą jest mała gwiazdka na czole u wałachów), albino (umaszczenie białe).

    Chrapy (l.poj.: chrapa) – część górnej wargi u niektórych ssaków (np. konia, łosia), okalająca nozdrza zewnętrzne, podbudowana zrębem chrzęstno-mięśniowym.Kończyna – część ciała kręgowców. U ryb parzyste płetwy brzuszne (łac. pinna ventralis) i płetwy piersiowe (łac. pinna pectoralis) biorą tylko nieznaczny udział w przemieszczaniu. U kręgowców lądowych nastąpiło w przebiegu filogenezy stopniowe doskonalenie i modyfikacja kończyn piersiowych (przednich, górnych) i miednicznych (tylnych, dolnych). Najwyższy rozwój, zarówno pod względem strukturalnym, jak i czynnościowym, cechuje kończyny piersiowe ptaków (skrzydła) oraz kończyny ssaków, wykazujące wielką różnorodność. Kończyny mają zasadniczy plan budowy wspólny. Można tu wyróżnić:

    Umaszczenia jednolite[ | edytuj kod]

    Umaszczenia podstawowe[ | edytuj kod]

  • Maść kasztanowata (cisawa): żółtaworuda lub rudobrązowa sierść, grzywa i ogon w tym samym odcieniu lub jaśniejsze, kończyny bez czarnego podpalania (np. koń fryderyksborski)
  • maść kara: całkowicie czarna, również czarna grzywa i czarny ogon (np. koń fryzyjski)
  • maść gniada: sierść brązowa od jasnej do brunatnej i prawie czarnej, grzywa, ogon i dolne odcinki kończyn – czarne (np. Cleveland Bay)).
  • Umaszczenia rozjaśnione[ | edytuj kod]

    Kremowe[ | edytuj kod]

  • maść izabelowata: kasztanowata rozjaśniona genem Cream. Barwa sierści od żółtawej przez złotą po czekoladową. Grzywa i ogon jaśniejsze lub w kolorze kłody, bywają też białe. Oczy i skóra rozjaśnione (np Palomino)
  • maść kara przydymiona: kara rozjaśniona genem Cream. Trudna do odróżnienia od karej, charakteryzuje się czekoladowym odcieniem sierści i rudawą grzywą. Oczy i skóra rozjaśnione.
  • maść jelenia: gniada rozjaśniona genem Cream. Sierść od bardzo jasnej, wręcz beżowej (buttermilk buckskin) aż po ciemnobrązową. Podpalania i grzywa ciemnoczekoladowe. Łatwo pomylić ją z bułaną, jednak konie jelenie zwykle nie posiadają pręgowania. Oczy i skóra rozjaśnione.
  • maść cremello: kasztan podwójnie rozjaśniony genem Cream. Sierść kremowa, skóra różowa, oczy najczęściej niebieskie.
  • maść smoky cream: kara z dwoma allelami genu Cream. Sierść szarokremowa, skóra różowa, Oczy niebieskie.
  • maść perlino: podwójnie rozjaśniona gniada. Sierść kremowa, grzywa, ogon i podpalania nieco ciemniejsze, skóra różowa, oczy niebieskie.
  • Bułane[ | edytuj kod]

  • maść czerwonobułana: kłoda i szyja beżoworude, głowa i nogi rude, podobnie jak pręgowanie.
  • maść myszata: kłoda i szyja szare, głowa i nogi ciemniejsze. Pręgowanie również występuje, podobnie jak dwukolorowe włosie w ogonie i grzywie.
  • maść bułana: sierść żółtawa, lub popielatobura, kłoda oraz szyja rozjaśnione do jasnego brązu, głowa i nogi ciemniejsze, również czarne Występuje pręgowanie na nogach oraz grzbiecie, a grzywa i ogon najczęściej są dwukolorowe: czarne i maściste (np. Koń luzytański))).
  • Srebrne[ | edytuj kod]

  • maść kara srebrna: sierść rozjaśniona do czekoladowej, grzywa i ogon białe. Często występuje jabłkowitość, która zanika z wiekiem.
  • maść gniada srebrna: brązowa sierść pozostaje bez zmian, podpalania na nogach rozjaśnione do koloru czekoladowego. Grzywa i ogon białe.
  • Gen srebrny rozjaśnia tylko czarny pigment, więc konie kasztanowate mogą być tylko nosicielami tego genu.

    Recesywność - w genetyce, brak możliwości stwierdzenia poprzez obserwację obecności jednego z pary genów (alleli) występujących u danego osobnika z powodu znacznego wpływu lub dominacji genu (allelu) działającego przeciwnie. Oba allele dotyczą tej samej dziedziczonej cechy, lecz chociaż gen warunkujący cechę recesywną jest obecny w genotypie, to cecha ta nie ujawnia się w fenotypie organizmu. Termin "recesywny" stosowany jest zarówno w odniesieniu do organizmu mającego oba allele, którego efekt może być maskowany przez inny allel tego samego genu.Sierść – okrywa włosowa większości ssaków, zarazem ich cecha charakterystyczna. U poszczególnych gatunków sierść wykształciła się w różny sposób, w zależności od środowiska przyrodniczego w jakim ewoluowały. Pełni funkcję ochronną przed mechanicznymi urazami skóry, termoregulacyjną – zapobiega utracie ciepła lub przegrzaniu (odbija część promieni słonecznych chroniąc przed hipertermią), co pozwala zwierzęciu utrzymywać stałą temperaturę ciała.

    Szampańskie[ | edytuj kod]

    U koni rozjaśnionych genem Champagne skóra jest nakrapiana, a oczy zmieniają kolor z wiekiem – u źrebiąt są niebieskie, by, przechodząc przez zielony, stać się brązowe.

  • maść złotoszampańska: sierść złota, grzywa i ogon jaśniejsze lub w tym samym kolorze.
  • maść klasyczna szampańska: sierść o odcieniu kawowoszarym, grzywa i ogon nieco bardziej rudawe.
  • maść bursztynowoszampańska: sierść złotobrązowa, grzywa, ogon i kończyny ciemniejsze.


  • Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Maść izabelowata (zw. palomino) – maść konia charakteryzująca się sierścią koloru złotawo-kremowego, od ciemnej przez różne odcienie złota do bardzo jasnej, kremowej maści oraz konopiastą lub białą grzywą i ogonem. Z punktu widzenia genetyki, jest umaszczeniem kasztanowatym rozjaśnionym przez gen kremowy C. Heterozygotyczny układ tego genu przynosi rozjaśnienie pigmentu brązowego w sierści, ale nie w skórze ani w oczach. I choć niektóre izabelowate źrebięta rodzą się z niebieskimi oczami i jasną skórą, to z wiekiem ciemnieją. Maść tą można uzyskać z połączenia konia maści kasztanowatej i białej.
    Koń fryzyjski (tzw. fryz) – rasa koni zimnokrwistych pochodząca z historycznej krainy Fryzji (w dzisiejszej Holandii). Charakterystyczną cechą tych koni jest ich zazwyczaj kare (rzadziej skarogniade) umaszczenie, bujna grzywa, ogon i szczotki pęcinowe oraz wysokie i efektowne chody.
    Koń fiordzki, fiording, fiord (ang. Norwegian Fjord Horse, znany w Norwegii jako fjording lub fjordhest) - rasa kuca pochodząca z Norwegii.
    Konik polski – polska rasa konia późno dojrzewającego (3–5 lat) w typie kuca, długowiecznego, odpornego na choroby i trudne warunki utrzymania. Koniki polskie mają twardy róg kopytowy, pozwalający pracować niepodkutym na twardym podłożu.
    Albino – "sztuczna" rasa wierzchowego konia. Można zaliczyć do niej wszystkie konie umaszczenia cremello lub białego. Należą do rzadkich ras, często używanych do cermonii dworskich. W dzisiejszych czasach, Albino są w większości wykasowane z ksiąg hodowlanych, lecz w USA utworzony w 1937 r. związek hodowlany traktuje maść jako rzecz pierwszorzędną.
    Kopyto konia składa się z trzeciej kości palca (kości kopytnej), trzeszczki kopytowej, chrząstek, stawu kopytowego oraz obejmującej całość puszki kopytowej. Kość kopytowa jest otoczona silnie ukrwionym i złożonym z wielu warstw tworzywem kopytowym.
    Rasy konia – względnie jednorodne populacje koni (Equus caballus), w ramach których główne cechy charakterystyczne przekazywane są potomstwu. Nad zachowaniem poszczególnych ras czuwają organizacje hodowlane, wyznaczając określone reguły hodowli. Konie rasowe są zazwyczaj wpisywane w rejestry hodowlane (tzw. księgi stadne).

    Reklama