Ulica Nalewki w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .street-course__cell{background-size:20px;background-repeat:repeat-y}.mw-parser-output .street-course__cell--street{background-image:url("https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Ikona_ulica.svg")}.mw-parser-output .street-course__cell--pedestrain{background-image:url("https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/Deptak.svg")}.mw-parser-output .street-course__cell--grass{background:#73d216}
Wylot Nalewek przy Arsenale, 1775, obraz Canaletta
Nalewki na pocztówce z początku XX wieku, po lewej gmach Arsenału, po prawej Pasaż Simonsa

Ulica Nalewki – nieistniejąca obecnie ulica Warszawy, która przed II wojną światową stanowiła jeden z głównych traktów miasta. Nalewki stanowiły główną ulicę żydowskiej Dzielnicy północnej, zwanej też dzielnicą nalewkowsko-muranowską. W czasie wojny zabudowa ulicy została zniszczona, po wojnie nie została odbudowana. Ulica w szczątkowym stopniu zachowała się w postaci dzisiejszej ul. Stare Nalewki (do 2019 ul. Bohaterów Getta).

Bełcząca - rzeczka w Warszawie, lewy dopływ rzeki Wisły, obecnie całkowicie skanalizowana. Wypływała ze źródła w pobliżu ulicy Bagno i płynęła dalej ulicą Nalewki (na tym odcinku zwana również Nalewką), dalej ulicą Wójtowską do Wisły. W XIV wieku na Nalewce utworzono ujęcie wody dla Nowego Miasta.Ulica Bielańska w Warszawie – jedna z ulic warszawskiego Śródmieścia, biegnąca od ulicy Senatorskiej do ul. Długiej.

Współcześnie nazwę Nalewki nosi niewielka ulica znajdująca się 100 metrów na zachód od historycznych Nalewek, pomiędzy ulicami: Ludwika Zamenhofa i Stanisława Dubois. Przebiega ona w miejscu, w którym przed wojną biegła ulica Gęsia.

Historia[ | edytuj kod]

Historyczna nazwa – Nalewki – pochodziła od płynącej tędy rzeczki Bełczącej, zwanej też Nalewką, z racji zaopatrywania w wodę okolicznych mieszkańców. Najstarszymi obiektami przy ulicy były zbudowane około roku 1662 budynki klasztoru Brygidek wraz z kościołem św. Trójcy dobudowanym w latach 1652–1658, oraz przyporządkowany numeracji ul. Długiej Arsenał. W roku 1769 rozpoczęła się budowa Magazynu Karowego. Pod koniec XVIII wieku u wylotu ulicy powstał plac Muranowski. Na początku XIX wieku zabudowę Nalewek stanowiły drewniane dworki, otoczone ogrodami warzywnymi i owocowymi, a jezdnia ulicy nie była wybrukowana.

Policja Polska Generalnego Gubernatorstwa (niem. Polnische Polizei im Generalgouvernement), znana lepiej jako Granatowa Policja (niem. Blaue Polizei) – policja komunalna, finansowana przez polskie samorządy (szczątkowe struktury samorządowe, pozostające pod nadzorem niemieckiej administracji cywilnej), podporządkowana lokalnym komendantom niemieckiej policji porządkowej – Ordnungspolizei; najwyższym szczeblem struktury Policji Polskiej było stanowisko komendanta miejskiego lub powiatowego. Nazwa policji pochodzi od granatowego koloru noszonych mundurów. Analogiczne policje istniały we wszystkich okupowanych krajach.Ferdinand von Sammern-Frankenegg (ur. 17 marca 1897, zm. 20 września 1944) – SS-Oberführer, poseł do Reichstagu, dowódca SS i Policji w dystrykcie warszawskim od lipca 1942 do 23 kwietnia 1943 roku, dowódca niemieckich sił w pierwszym dniu powstania w getcie warszawskim. Po fiasku ofensywy został zastąpiony w akcji likwidacji getta przez Jürgena Stroopa i wysłany do Chorwacji, gdzie zginął.

Gwałtowny rozwój ulicy nastąpił w latach 20. XIX wieku i był związany z osiedleniem się tu warszawskich Żydów; Nalewki stały się główną ulicą handlową w utworzonej w okolicy dzielnicy żydowskiej.

Wieczorem 29 listopada 1830 powstańcy listopadowi, przy znacznym udziale ludności cywilnej, zdobyli Arsenał, co pozwoliło przechylić szalę zwycięstwa na stronę Polaków podczas walk nocy listopadowej.

Po roku 1835 na terenie dawnego Magazynu Karowego działał IV Oddział Warszawskiej Straży Ogniowej, zaś zabudowania położone bliżej Arsenału zajęły Koszary Artylerii. Około roku 1900 na miejscu rozebranych zabudowań Brygidek wystawiono gigantyczny handlowy Pasaż Simonsa, który przeszedł rozbudowę w roku 1904. Towarzyszyło jej powstanie nowej drogi dojazdowej do Pasażu – ulicy Wyjazd.

Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

Nalewki stały się jedną z najważniejszych ulic handlowych Warszawy i jedną z głównych ulic warszawskiej dzielnicy żydowskiej, ruchliwym traktem komunikacyjnym. Znajdowały się tu warsztaty rzemieślnicze, domy handlowe, punkty usługowe i księgarnie. W 1913 przy ulicy działało 329 placówek handlowych różnych branż. Przy Nalewkach znajdowały się największe kamienice wielopodwórkowe w Warszawie, co wynikało z wydłużonego kształtu parcel od strony ul. Dzikiej. Były one nazywane babilonami.

Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830-1831 – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).Polona – polska biblioteka cyfrowa, w której udostępniane są zdigitalizowane książki, czasopisma, grafiki, mapy, muzykalia, druki ulotne oraz rękopisy pochodzące ze zbiorów Biblioteki Narodowej oraz instytucji współpracujących.

Bombardowania w 1939 przyniosły pierwsze zniszczenia w zabudowie ulicy. W listopadzie 1939 Niemcy, w odwecie za zastrzelenie na tej posesji przez Pinkusa Zylberrynga polskiego policjanta, zamordowali 53 mężczyzn z kamienicy pod nr 9. W listopadzie 1940 północna i środkowa część ulicy znalazła się w granicach getta. Na Nalewkach znajdowała się jedna z głównych bram do dzielnicy zamkniętej.

Tablice pamiątkowe Tchorka w Warszawie – tablice o wspólnym wzorze, stworzone na podstawie projektu Karola Tchorka z 1949 roku, upamiętniające znajdujące się w Warszawie miejsca walk i męczeństwa z czasów II wojny światowej.Dzielnica północna, także dzielnica nalewkowsko-muranowska lub Nalewki – zwyczajowa nazwa dawnej żydowskiej dzielnicy Warszawy, położonej na północny zachód od Starego Miasta.

26 marca 1943 u zbiegu ulic Bielańskiej, Długiej i Nalewek miała miejsce akcja pod Arsenałem.

19 kwietnia 1943 o świcie przez bramę przy Nalewkach na teren getta wkroczyły oddziały niemieckie oraz kolaborujące z nimi oddziały łotewskie i ukraińskie pod dowództwem Ferdinanda von Sammern-Frankenegga, napotykając zbrojny opór powstańców żydowskich. To wydarzenie było początkiem powstania w getcie warszawskim. Po upadku powstania północna część ulicy należąca do getta została całkowicie zburzona przez Niemców.

Bernardo Bellotto (zw. Canaletto lub Canaletto młodszym, ur. 30 stycznia 1721 w Wenecji, zm. 17 listopada 1780 w Warszawie) ojciec: Lorenzo Antonio, matka Fiorenza Domenica ur. Canal – przedstawiciel weneckiego malarstwa wedutowego.Ulica Świętojerska w Warszawie – jedna z głównych ulic Nowego Miasta, biegnąca od ul. Freta do ulicy gen. Władysława Andersa.

Róg Nalewek i Długiej stanowił miejsce intensywnych walk powstania warszawskiego. 31 sierpnia 1944 lotnictwo niemieckie zniszczyło redutę powstańczą w Pasażu Simonsa bronioną przez żołnierzy batalionu AK „Chrobry I”, grzebiąc w jego piwnicach ok. 300 osób.

Kościół i klasztor Brygidek w Warszawie – nieistniejący klasztor Brygidek i kościół Świętej Trójcy, które znajdowały się w Warszawie na Muranowie, u zbiegu ulic Długiej i Nalewki przy wylocie ul. Bielańskiej, w jurydyce Nowolipie.Ulica gen. Władysława Andersa – ulica w Warszawie w dzielnicy Śródmieście, która przez Muranów łączy Śródmieście z Żoliborzem, przechodząc w ul. Adama Mickiewicza przy dworcu PKP Warszawa Gdańska.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Bruk – nawierzchnia ulicy, placu lub chodnika utwardzona za pomocą układania na niej warstwy przylegających do siebie ściśle kamieni, kostek kamiennych, betonowych lub ceramicznych. Nawierzchnię układa się na odpowiednio przygotowanej podbudowie z tłucznia i piasku, które służą wyrównaniu podłoża i drenażowi wody opadowej. Bruk jest trwały, łatwy do demontażu i naprawy. Początkowo termin bruk dotyczył głównie nawierzchni z kamienia polnego, lub nieregularnych ciosów kamiennych, z czasem zaczął być używany także dla nawierzcni z kostek kamiennych lub betonowych.
Pomniki granic getta w Warszawie – zespół 22 tablic pamiątkowych i betonowych płyt pokazujących przebieg murów warszawskiego getta na Woli i w Śródmieściu.
Brygidki, Zakon Świętej Brygidy, Zakon Najświętszego Zbawiciela (łac. Ordo Sanctissimi Salvatoris Sanctae Brigittae, skrót O.SS.S), zakon początkowo kontemplacyjny, następnie apostolsko-kontemplacyjny, założony w Vadstena w Szwecji przez św. Brygidę w 1350 r.
Ulica Ludwika Zamenhofa – długa na ok. 600 metrów ulica na osiedlu Muranów łącząca Nowolipki ze skrzyżowaniem ulic Dubois i Miłej.
Batalion Chrobry I – batalion Armii Krajowej utworzony z oddziału powstałego w ramach Polskiej Organizacji Zbrojnej. Od 1942, włączonego w skład Armii Krajowej i przekształconego w batalion „Chrobry”. Wchodził w skład 4 Rejonu Obwodu Śródmieście AK jako IX Zgrupowanie. Oddziały batalionu walczyły w Postaniu warszawskim na Woli, Śródmieściu i Starym Mieście. W trakcie walk zginęło ponad 300 żołnierzy batalionu.
Getto warszawskie – getto dla ludności żydowskiej w Warszawie utworzone przez okupacyjne władze hitlerowskie w czasach II wojny światowej.
Pasaż Simonsa – nieistniejący żelbetowy sześciopiętrowy obiekt handlowy i budynek czynszowy, który w latach 1903–1944 znajdował się u zbiegu ulic Długiej i Nalewek w Warszawie.

Reklama