Ulica Karolkowa w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .street-course__cell{background-size:20px;background-repeat:repeat-y}.mw-parser-output .street-course__cell--street{background-image:url("https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Ikona_ulica.svg")}.mw-parser-output .street-course__cell--pedestrain{background-image:url("https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/Deptak.svg")}.mw-parser-output .street-course__cell--grass{background:#73d216}
Zakład dla chorych nieuleczalnych przy ulicy Karolkowej w Warszawie – J. Jarmużyński, 1882
Budynek szkolny przy ul. Karolkowej 64 ok. 1928

Ulica Karolkowa – ulica w dzielnicy Wola w Warszawie, biegnąca od zbiegu ulic Szarych Szeregów i Przyokopowej do ul. Józefa Mireckiego.

Szymon Bogumił Zug (niem. Simon Gottlieb Zug; ur. 20 listopada 1733 w Merseburgu, zm. 11 sierpnia 1807 w Warszawie) – polski architekt i projektant ogrodów saskiego pochodzenia, przedstawiciel klasycyzmu, od 1752 pracował w Saskim Urzędzie Budowy w Dreźnie, od 1756 Saskim Urzędzie Budowlanym w Warszawie, nobilitowany w 1768, wolnomularzUlica Marcina Kasprzaka – jedna z ulic warszawskiej Woli. Ulica Kasprzaka ma długość ok. 2,3 km i do al. Prymasa Tysiąclecia jest fragmentem drogi wojewódzkiej nr 719 Kamion - Żyrardów - Pruszków - Warszawa Praga.

Historia[ | edytuj kod]

Ulica Karolkowa powstała w XVIII wieku, tworząc wraz z dzisiejszą ul. Szczęśliwicką trakt wiodący do Szczęśliwic i Rakowca. Istniejąca w tym miejscu droga rozgraniczała tereny należące do miasta i wsi Wola Wielka. Po roku 1780 grunty po wolskiej, zachodniej stronie zakupił bankier Karol Schultz; uregulował wtedy też odcinek drogi pomiędzy ulicami Przyokopową i Wolską jako granicę swych dóbr, zwanych Karolinem lub Karolową Wolą. Z jego imieniem związana jest pierwotna nazwa ulicy – Karolowa.

Polfa Warszawa SA (Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa SA) – jedna z największych polskich firm farmaceutycznych produkująca m.in. leki OTC, preparaty dostępne na receptę oraz produkty przeznaczone na rynek szpitalny. W portfolio spółki znajduje się ponad 140 różnego rodzaju preparatów, które są dystrybuowane na terenie kraju oraz eksportowane do kilkudziesięciu państw na całym świecie. Najpopularniejsze produkty to stosowany w profilaktyce chorób serca Acard, przeciwalergiczny Allertec WZF, przeciwbiegunkowy Laremid oraz krople na katar Xylometazolin.Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Sam Karol Schultz miał rezydencję w kwartale dzisiejszych ulic Kasprzaka, Karolkowej, Szarych Szeregów i Przyokopowej; składała się ona z pałacyku otoczonego ogrodem, projektowanego prawdopodobnie przez Szymona Bogumiła Zuga. U zbiegu z dzisiejsza ulicą Kasprzaka powstało wtedy sześć wolno stojących domów murowanych, tworzących tzw. Kolonię Schultza; sąsiadowały one z sadem i cegielnią, otoczoną przez folwark.

Rakowiec (niem. Krebsdorf) – część Ochoty (dzielnicy Warszawy). Obejmuje czworokąt pomiędzy ulicami: al.Żwirki i Wigury, ul. Grójecką, Banacha i torami linii radomskiej.Plac Męczenników Warszawskiej Woli – ogrodzony dziedziniec kościoła i klasztoru oo. Redemptorystów przy ul. Karolkowej 49 na warszawskiej Woli (parafia św. Klemensa Hofbauera). Znajdujący się tam krzyż oraz liczne tablice pamiątkowe upamiętniają blisko 50 tys. mieszkańców dzielnicy, zamordowanych przez oddziały SS i policji niemieckiej w pierwszych dniach sierpnia 1944. Plac stanowi obecnie jedno z najważniejszych miejsc pamięci ofiar rzezi Woli.

Na północ od cegielni, w miejscu gdzie dziś wznosi się kościół św. Klemensa Hofbauera znajdował się olbrzymi browar, za którym znajdowała się już zabudowa ul. Wolskiej. Karolkowa sięgała wtedy nieco poza jej linię, do murowanego browaru i zabudowań żydowskiego kahału przypisanego numeracji ul. Wolskiej. Przeciwną posesję narożną (Wolska 19) zajmował niewielki budynek, zastąpiony przed rokiem 1850 oficyną, uzupełnioną potem murowany o dom frontowy.

Ulica Szczęśliwicka w Warszawie – jedna z ulic Warszawy, zlokalizowana w dzielnicy Ochota. Biegnie od Al. Jerozolimskich do ul. Dickensa.Warszawska Spółka Akcyjna Budowy Parowozów (WSABP), znana też jako "Parowóz" – polska fabryka budująca i remontująca parowozy. Istniała w latach 1920-1935, następnie do wybuchu II wojny światowej jako filia Zakładów Ostrowieckich. Produkcja obejmowała też silniki spalinowe, walce drogowe i lokomotywy spalinowe.

Pomiędzy ulicami Wolską i Karolkową znajdowała się wtedy obszerna parcela, zabudowana murowanym domem niejakiego Keybsa; przed rokiem 1852 wzniesiono obok niego drewniany dom narożny, oraz murowany budynek, w którym od roku 1856 działała fabryczka Henneberga i Czajkowskiego, produkująca platery i zatrudniająca w roku 1871 20 osób. Zakład znany potem pod marką Bracia Henneberg w kolejnych dekadach znacznie się rozwinął; tuż przed wybuchem I wojny światowej zatrudniał 200 osób. Pozostałą część wschodniej strony Karolkowej zajmowały wtedy nieużytki, ogrody i cegielnie, zlokalizowane po obu stronach ul. Grzybowskiej.

I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.Ulica Kolejowa w Warszawie – jedna z ulic warszawskiej Woli znajdująca się na osiedlu Czyste. Jest przedłużeniem ul. Prądzyńskiego, biegnącym od skrzyżowania z ul. Sławińską do ulicy Towarowej. Obecnie ulica stanowi objazd dla pojazdów osobowych w związku z budową metra i zamknięciem ulicy Kasprzaka

Około roku 1850 budynki Kolonii Schultza zastąpiono nowymi obiektami, już wcześniej w roku 1827 Karolkową wydłużono do linii ul. Gęsiej, obecnej ul. Mordechaja Anielewicza przy murze cmentarza żydowskiego; stała się wtedy drogą łączącą Wolę z „Pracownią Ogniów Wojennych” i prochownią sąsiadującymi z cmentarzem od południa - na tym terenie przebiega dziś ul. E. Gibalskiego.

Cmentarz żydowski w Warszawie – największy cmentarz żydowski w województwie mazowieckim, drugi co do wielkości w Polsce (po nowym cmentarzu w Łodzi) i jeden z największych na świecie. Cmentarz położony na Powązkach w dzielnicy Wola obok cmentarzy innych wyznań. Cmentarz zajmuje powierzchnię ok. 33,3 ha, znajduje się na nim około 200 tysięcy nagrobków (macew) stanowiących jedne z najcenniejszych zabytków małej architektury Warszawy i Polski.Paweł Hoser (ur. 19 grudnia 1825 w Svojeku, zm. 6 kwietnia 1881 w Warszawie) – warszawski ogrodnik i hodowca roślin, współwłaściciel Zakładu Ogrodniczego Braci Hoser w Alejach Jerozolimskich w Warszawie

Po roku 1831 miejsce wytwórni materiałów wybuchowych zajęła Fabryka Machin Rolniczych i Gospodarskich; po przeciwnej stronie Karolkowej znajdował się cmentarz ewangelicko-augsburski działający przy ul. Młynarskiej od roku 1792.

W roku 1878 u zbiegu z ul. Leszno pod nr. 72/76 powstała odlewnia oraz wytwórnia maszyn rolniczych braci Geislerów; kilka lat później zakład zatrudniał już 70 robotników. Od roku 1900 wytwarzano tam także wiertarki i tokarki, wyposażenie fabryk i młynów, a liczba zatrudnionych pracowników wzrosła do 170. W roku 1911 firma otrzymała nazwę Fabryka Maszyn i Zakłady Przemysłowe „Bracia Geisler, Okolski i Patschke” S. A., rozwijała się aż do załamania koniunktury i zmniejszenia zatrudnienia w latach trzydziestych XX wieku. Kolejnym zakładem przemysłowym przy ulicy była założona w roku 1879 Warszawska Fabryka Taśm Gumowych „Paweł Szpigiel i S-ka” działająca pod nr. 22/24; około roku 1900 zakład przejął Adolf Fabian, zaś przed rokiem 1929 ulokowało się tu laboratorium Towarzystwa Przemysłu Chemiczno-Farmaceutycznego, znanego wcześniej pod szyldem „Magister Klawe”. Stara cegielnia po zachodniej, przedmiejskiej stronie Karolkowej działała aż do okresu międzywojennego; jednocześnie powstawały tu kolejne niewielkie zakłady, m.in. „Zjednoczone Towarzystwo Elektryczne” budujące niewielkie elektrownie.

Zakłady Wytwórcze Lamp Elektrycznych im. Róży Luksemburg to nieistniejący już zakład przemysłowy w Warszawie w dzielnicy Wola, specjalizujący się w różnego typu lampach i żarówkach.Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.

Do Karolkowej sięgały także ogromne hale produkcyjne Warszawskiej Spółki Akcyjnej Budowy Parowozów, znanej po 1935 r. jako Wytwórnia Parowozów Spółki Akcyjnej Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich, z ul. Kolejowej; zakład utworzony w roku 1920 po dziesięciu latach działalności zatrudniał 1187 osób. Po roku 1930 część terenów wytwórni parowozów sprzedano, przeznaczając działki przy Karolkowej pod zabudowę mieszkalną.

Szczęśliwice – dawna wieś, obecnie osiedle w Warszawie, w zachodniej części dzielnicy Ochota. W systemie TERYT ma status części miasta o identyfikatorze 0918778.Royal Philips Electronics (Koninklijke Philips Electronics N.V.), szerzej znany jako Philips – jest jednym z największych producentów elektroniki użytkowej na świecie. W 2003 przedsiębiorstwo zatrudniało 164 000 pracowników w ponad 60 krajach, a jego obroty wyniosły 29 miliardów €. Spółka publiczna, notowana na giełdach w Amsterdamie (na platformie EURONEXT; skrót PHIA) oraz nowojorskiej (tzw. "Wall Street"; (NYSE: PHG)). W obrębie koncernu działają spółki: Philips Consumer Lifestyle, Philips Lighting, Philips Healthcare.

W 1923 na działce pomiędzy ulicami: Karolkową, Grzybowską i Przyokopową Polsko-Holenderska Fabryka Lampek Elektrycznych należąca do koncernu Philips rozpoczęła produkcję m.in. żarówek. W kolejnych latach zakład został rozbudowany.

Liczne przy Karolkowej były także instytucje dobroczynne: u zbiegu z ul. Wolską mieścił się przytułek dla starozakonnych, z oddziałami dla starców i sierot. Jeszcze przed rokiem 1914 rozpoczęto budowę domu parafialnego i kaplicy Kościoła Mariawitów pod nr. 45; w roku 1926 zabudowania te przejął magistrat, by umieścić w nich potem „Schronisko dla Chroników” – obliczone na 200 łóżek przytulisko dla kalek i starców. Działalność charytatywną prowadziła także parafia ewangelicko – augsburska, dysponująca przy Karolkowej rozległym placem, ciągnącym się od ul. Żytniej do muru cmentarza ewangelicko-augsburskiego; w roku 1882 powstały tam Dom Starców i Dom Sierot. W późniejszym okresie obok powstały przedszkole i żłobek, a w latach 1910-11 - gmach Zakładu Umysłowo Niedorozwiniętych i Upośledzonych. W komitecie budowy tego ostatniego zasiedli m.in. architekci Paweł Hoser i Franciszek Lilpop – także zapewne twórcy jego projektu architektonicznego.

Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.Redemptoryści, Congregatio Sanctissimi Redemptoris, Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela – zgromadzenie zakonne założone przez świętego Alfonsa Liguori w 1732. Główny cel redemptorystów to niesienie pomocy religijnej ludziom ubogim duchowo i materialnie, m.in. przez misje ludowe i zagraniczne oraz rekolekcje. Skrót nazwy zakonu, z języka łacińskiego, to CSsR (Congregatio Sanctissimi Redemptoris). Obecnie redemptoryści posługują w 77 krajach świata.

Redemptoryści, przybyli do Warszawy w roku 1917, użytkowali kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika przy ul. Bema; ich starania o budowę własnej świątyni zakończyły się podarowaniem przez siostry Biernackie parceli przy ul. Karolkowej. W okresie 1924-26 wzniesiono tam klasztor zaprojektowany przez Stefana Szyllera; do roku 1933 wybudowano według projektu Stanisława Marzyńskiego kościół św. Klemensa Hofbauera. Prace wykończeniowe przeciągały się z braku środków; klasztor powstał w formie skromniejszej niż planowana, a kościoła nie zdołano otynkować do wybuchu wojny. Mimo to, pozostaje on z racji swych strukturalno - żelbetowych form wnętrza (bliskich stylistyce konstruktywizmu francuskiego) najbardziej nowatorskim obiektem sakralnym wybudowanym w okresie dwudziestolecia międzywojennego w Warszawie.

Stefan Szyller (ur. 4 września 1857 w Warszawie, zm. 22 czerwca 1933 w Kutnie) – polski architekt i konserwator zabytków, przedstawiciel historyzmu.ZRK (Zakłady Radiowe im. Marcina Kasprzaka w Warszawie) – nieistniejące obecnie zakłady przemysłowe produkcji elektrotechnicznej w Warszawie w dzielnicy Wola.

Równocześnie powstawały w okolicy obiekty mniej nowoczesne, budowane jeszcze w duchu historyzmu: w okresie 1924-25 pod nr. 56 powstał gmach miejskiej szkoły powszechnej projektowany przez Konstantego Jakimowicza i Tadeusza Szaniora, znanego z wielu realizacji gmachów tego typu; kolejna szkoła, tym razem już modernistyczna, powstała w okresie 1936-37 u zbiegu z dzisiejszą ul. Kasprzaka, na terenie dawnej posiadłości Karola Schultza.

Stanisław Leon Marzyński (ur. 18 maja 1904 w Łodzi, zm. 5 lutego 1992 w Warszawie) – polski architekt, profesor Politechniki Warszawskiej.Towarzystwo Opieki nad Zabytkami (TOnZ) – organizacja pozarządowa z siedzibą w Warszawie, towarzystwo naukowe założone w 1974, organizacja pożytku publicznego; członek założyciel Patria Polonorum.

Mimo sporej liczby istotnych obiektów, fabryk, szkół i kościoła, przy Karolkowej było wyjątkowo mało sklepów; zabudowa mieszkaniowa do roku 1928 składała się z luźnych obiektów, wystawianych zazwyczaj przy skrzyżowaniach. Kilka kamienic czynszowych powstało w latach 1928-38; od roku 1935 zabudowywano kamienicami rozparcelowane grunty należące niegdyś do Pawła Hosera – powstały wtedy kamienice o numeracji 78-84.

Wola – dzielnica Warszawy położona w lewobrzeżnej części miasta. Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy. Cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie – cmentarz położony na Woli w Warszawie przy ulicy Młynarskiej 54/56/58.

Ocalała w roku 1939 Karolkowa miała mniej szczęścia w dniach powstania warszawskiego: Niemcy wymordowali mieszkańców ulicy i spalili całą zabudowę. Śmierć poniosło również 24 ojców redemptorystów; spłonął też dach kościoła i skrzydło klasztoru, pozostające w stanie ruiny do roku 1969. Tragiczne wydarzenia upamiętniają pamiątkowe tablice znajdujące się na przylegającym do kościoła Placu Męczenników Warszawskiej Woli (poświęconym w 2000 roku).

Po powstaniu Niemcy wywieźli sprzęt z fabryki Philipsa, a zabudowania wysadzili w powietrze. Po wojnie w miejscu zniszczonej fabryki wzniesiono nowe hale z przeznaczeniem dla państwowych Zakładów Wytwórczych Lamp Elektrycznych im. Róży Luksemburg.

Po wojnie zabudowania redemptorystów odbudowano, podobnie niektóre zakłady przemysłowe – Polskie Zakłady Philips, „Magister Klawe” oraz Fabryki Maszyn i Zakłady Przemysłowe „Bracia Geisler, Okolski i Patschke” S. A. W latach 1949–1951 między ulicami: Marcina Kasprzaka, Karolkową i Skierniewicką zbudowano kompleks Zakładów Radiowych im. Marcina Kasprzaka.Do strat okresu powojennego należy zaliczyć wyburzenie w roku 1969 kamienicy nr. 59 u zbiegu z ul. Wolską – była ona wówczas w niemal idealnym stanie, i co najważniejsze – jako wzniesiona w roku 1844 była najstarszym spośród ocalałych z wojny budynkiem na Woli – liczyła 130 lat.

Podstrony: 1 [2] [3]




Reklama