Ugoda zborowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ugoda zborowska została zawarta 17 sierpnia 1649, po stoczeniu bitwy pod Zborowem, gdy wojskom koronnym nie udało się przyjść z odsieczą oblężonemu przez Kozaków i Tatarom Zbarażowi w czasie powstania Chmielnickiego na Ukrainie.

Ugoda w Białej Cerkwi – traktat między Rzecząpospolitą a Kozaczyzną, wymuszony na obu stronach powstaniem Chmielnickiego i bitwą pod Beresteczkiem. Polacy nie mieli możliwości całkowitego zduszenia powstania, Kozacy zaś potrzebowali miesięcy spokoju dla odbudowy sił.17 sierpnia jest 229. (w latach przestępnych 230.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 136 dni.

Na mocy zawartego porozumienia z Rzecząpospolitą

  • zwiększono rejestr kozacki z 6 do 40 tysięcy żołnierzy,
  • w 3 województwach kozackich: kijowskim, bracławskim i czernihowskim urzędy miała pełnić tylko szlachta prawosławna,
  • wojska koronne oraz Żydzi nie miały mieć wstępu do miast, gdzie stacjonowały kozackie pułki rejestrowe,
  • Hetmanem wojska zaporoskiego został Bohdan Chmielnicki,
  • zgodzono się przyznać miejsce w Senacie prawosławnemu metropolicie kijowskiemu,
  • Czehryń zostało przypisany do Buławy Wojska Zaporoskiego, którą otrzymał Starszy Wojska Zaporoskiego Bohdan Chmielnicki,
  • zabroniono powrotu duchowieństwa unickiego na ziemie Hetmanatu (województwa czernihowskie, kijowskie, bracławskie),
  • pozwolono Tatarom na splądrowanie Podola i Bracławszczyzny w drodze powrotnej na Krym,
  • Rzeczpospolita zgodziła się na zapłatę 200 tysięcy talarów okupu chanowi krymskiemu Islamowi III Girejowi,
  • jezuici oraz Żydzi mieli zostać usunięci z województw: bracławskiego, kijowskiego i czernihowskiego,
  • ogłoszono amnestię dla powstańców.
  • W listopadzie 1649 sejm ratyfikował tę ugodę, jednak niezaakceptowana przez polskich senatorów duchownych, magnatów, a także poruszoną powstaniem ludność ruską, nigdy nie weszła w życie.

    Chanat Krymski (Qırım Hanlığı) – historyczne państwo feudalne na Półwyspie Krymskim, istniejące od XV do XVIII wieku, pod panowaniem tatarskich chanów.Ugoda żwaniecka – ugoda polsko-kozacka podpisana w 1653 roku podczas powstania Chmielnickiego po bitwie pod Batohem i po obronie wojsk koronnych w warownym obozie pod Żwańcem. Warunki zostały wymuszone przez armię polską, która zatrzymała się pod zamkiem w Żwańcu. Zdziesiątkowana przez głód, zimno i choroby, powróciła do domów, zawierając wcześniej porozumienie z Tatarami, które w sprawie kozackiej przywracało warunki ugody zborowskiej. Zagrożeni spodziewanym sojuszem kozacko-rosyjskim Tatarzy zdecydowali się zawrzeć z Rzecząpospolitą przymierze.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Adam Tatomir, Tysiąc lat dziejów Polski, Warszawa 1962, s.133.
    2. Volumina legum t.4 s.130 "Aprobacja deklaracji łaski naszej Wojsku Zaporoskiemu danej"

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Ludwik Kubala, Szkice historyczne seria 1, wyd.3 Kraków 1896; Jerzy Ossoliński wyd. 2 Warszawa 1924 (zwłaszcza rozdział 21 s. 344 - 363)
  • Wawrzyniec Jan Rudawski, Historja Polska od śmierci Władysława IV aż do pokoju Oliwskiego, czyli dzieje panowania Jana Kazimierza t. 1 Petersburg Mohylew 1855, s. 92n.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Ugoda w Białej Cerkwi
  • Ugoda żwaniecka
  • Unia hadziacka




  • Warto wiedzieć że... beta

    Sejmy walne (łac. comitia generalia) – nazwa parlamentu Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Było to zgromadzenie decydujące o polityce całej I Rzeczypospolitej, istniejące w okresie od XIV do XVIII wieku. W tym czasie znacząco zmieniał się jego skład i charakter.
    Bohdan Zenobi Chmielnicki (ukr. Богдан Теодор Зиновій Хмельницький, ur. 1595 najprawdopodobniej w Czehryniu koło Kijowa, zm. 6 sierpnia 1657 w Czehryniu, pochowany w Subotowie) – hetman zaporoski, przywódca powstania kozackiego przeciwko Rzeczypospolitej w latach 1648-1654, bohater narodowy Ukrainy.
    Prawosławna metropolia kijowska - prowincja administracyjna Kościoła prawosławnego z siedzibą w Kijowie. Metropolia została założona między 976 a 998 rokiem. Jej metropolici uznawali zwierzchność patriarchy konstantynopolitańskiego. Organizacja wewnętrzna była wzorowana na kościele w Cesarstwie Bizantyjskim.
    Województwo czernihowskie – województwo Korony Rzeczypospolitej, część prowincji małopolskiej, leżało w północnej części kresów wschodnich Korony. Należało razem z województwem kijowskim i bracławskim do terytorium nazywanego od XVI w. Ukrainą. Stolicą i głównym miastem województwa był Czernihów. Do Rzeczypospolitej ziemie te należały ok. 50 lat w XVII w., z tego jako województwo 33 lata.
    Unia hadziacka – zawarta 16 września 1658 roku w Hadziaczu umowa między Rzecząpospolitą Obojga Narodów a Kozackim Wojskiem Zaporoskim, reprezentowanym przez hetmana kozackiego Iwana Wyhowskiego.
    Armia Koronna – formacja wojskowa Korony Królestwa Polskiego w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w latach 1717-1795.
    Unia brzeska – połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dokonane w Brześciu Litewskim w 1596 roku. Część duchownych prawosławnych i wyznawców prawosławia uznała papieża za głowę Kościoła i przyjęła dogmaty katolickie, zachowując bizantyjski ryt liturgiczny. Następstwem unii brzeskiej był podział społeczności prawosławnej na zwolenników unii – unitów i przeciwników – dyzunitów.

    Reklama