Tyras

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Część nadbrzeżnych ruin antycznych w pobliżu murów twierdzy
Usytuowanie miasta na północnym wybrzeżu Morza Czarnego (V w. p.n.e.)
Monety Tyry z okresu rzymskiego

Tyras, Tyra (stgr. Τύρας, ros. Ти́ра) − starożytne miasto na prawym brzegu limanu Dniestru w miejscu dzisiejszego Białogrodu na Ukrainie.

Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Aleksandr Nikołajewicz Zograf (ur. 26 lutego 1889 w Moskwie, zm. 17 stycznia 1942 w Leningradzie) – rosyjski (i radziecki) historyk, zasłużony badacz i znawca numizmatyki starożytnej.

Historia[ | edytuj kod]

Kolonia Miletu założona prawdopodobnie w VII-VI w. p.n.e., w odległości ok. 10 km od ujścia Dniestru (gr. Tyras), na obszarze zasiedlonym przez tubylcze plemię Tyragetów (Tyragetae). Miasto o pierwotnej nazwie Ophiussa, przez długi czas (aż do poł. IV w. p.n.e.) pozostawało pod wpływami silniejszej Histrii, zaś cechy typowego greckiego polis zyskało dopiero w V w. p.n.e. (według A.N. Zografa, W.D. Bławatskiego); jego późniejsza nazwa była zapewne pochodzenia trackiego. W różnych okresach władza sprawowana była przez miejscowych królów lub radę miejską. Choć dzieje Tyry znane są jedynie fragmentarycznie, wiadomo, że system administracyjny, rachuba czasu (kalendarz) oraz wierzenia (kulty) były identyczne z milezyjskimi.

Domicjan (ur. 24 października 51, zm. 18 września 96), Domitianus, Titus Flavius Domitianus, Imperator Caesar Domitianus Augustus, urodzony w Rzymie syn Wespazjana i Domitilli Starszej. Brat Tytusa Flawiusza i Domitilli Młodszej. Cesarz rzymski z dynastii Flawiuszy panujący od 14 września 81 roku do 18 września 96 roku n.e. W początkach swojego panowania w roku 82 osobiście poprowadził siłami 9 legionów wyprawę wojenną przeciwko germańskim plemionom Chattów, których pokonał i odepchnął w głąb Germanii, rozszerzając Agri Decumates, odbył z tego tytułu uroczysty triumf i przyjął przydomek Germanicus w roku 85. Także w tym roku Dakowie najechali na prowincję Mezję. Po sprowadzeniu posiłków, w tym jednego legionu z Brytanii, Rzymianie ruszyli do kontrnatarcia zakończonego klęską (zniszczony cały legion V Alaude). Na teren wojny przybył osobiście Domicjan (rok 88), lecz wobec groźby najazdu plemion Jazygów, Markomanów, Kwadów oraz buntu, który wzniecił Saturninus, namiestnik Górnej Germanii, został zmuszony do zawarcia pokoju z władcą Daków w roku 89. Uznał go za króla, obiecał coroczne subsydia pieniężne, specjalistów od fortyfikacji obronnych, licząc na nich jako sojuszników przeciwko innym agresywnym plemionom. Decebal miał zwrócić jeńców wojennych oraz wydać część broni, czego nie uczynił. W roku 92 cesarz przeprowadził wyprawę przeciwko Jazygom, Kwadom i Markomanom. Przeprowadził reformy w administracji państwa, na wysokie stanowiska w kancelariach cesarskich powołując zamiast wyzwoleńców ekwitów, do pobierania podatków wyznaczył państwową służbę z prokuratorami do ich pilnowania (zakończył działalność prywatnych spółek publikanów pobierających podatki). Wyższe stanowiska w armii powierzał również ekwitom, pomijając senatorów. Dokończył budowę Koloseum.Akropol (gr. ἀκρόπολις akrópolis, od ἄκρος akros ‘najwyższy’ i πόλις pólis ‘miasto’) – w starożytnej Grecji osiedle, miasto lub jego część znajdująca się na wysokim wzgórzu, cytadela z pałacami i świątyniami.

Ok. 50 p.n.e. miasto zostało zniszczone przez najazd Daków. Odbudowane przez Rzymian w czasach panowania Nerona, weszło za Domicjana w skład prowincji Dolna Mezja i w rzymskim imperium nosiło nazwę Alba Julia. W II wieku chronione było silnymi umocnieniami i obsadzone załogą pochodzącą z Legio I Italica, Legio V Macedonica i Legio XI Claudia. Zajmując dogodne położenie, odgrywało istotną rolę w wymianie handlowej na północnych obszarach nadczarnomorskich, będąc prawdopodobnie ośrodkiem handlu zbożem, rybami i winem. Mimo dostatecznie poświadczonych więzi handlowych z Atenami w V-IV w. p.n.e., utrzymywano znacznie żywszą wymianę handlową z miejscowymi plemionami tubylczymi oraz innymi miastami pontyjskimi.

Dakowie (zwani także Getami, Dako-Getami lub Geto-Dakami) – starożytny lud pochodzenia trackiego zajmujący Dację - tereny lewobrzeżnego Dunaju, na obszarze mniej więcej obecnego państwa rumuńskiego i częściowo węgierskiego, znany starożytnym Grekom już od VI w. p.n.e.. Pierwszym greckim autorem, który wymienił Getów był Hekatajos z Miletu, a jego informacje w całej rozciągłości potwierdził w swoich "Dziejach" Herodot w drugiej poł. V w. p.n.e. Według Strabona Dakowie nazywali siebie Dáoi. Jak wynika z badań archeologicznych Dakowie (lub też ich bezpośredni przodkowie) pojawili się na tych terenach już ok. 1700 r. p.n.e. i zamieszkiwali je aż do schyłku starożytności, ale już w nieco zmienionym składzie etnicznym, z domieszką innych nacji, najpierw po wojnach z Rzymianami na przeł. I i II w. n.e. (zakończonych podbiciem tych terenów przez Rzym w roku 106 n.e.) i kolonizacji rzymskiej, a następnie w wyniku tzw. "Wędrówki ludów", który to ruch migracyjny spowodował perturbacje etniczne w niemal całej Europie kontynentalnej. Stopniowo resztki Daków rozpłynęły się w napływowej ludności gockiej, germańskiej i później słowiańskiej.Emisja pieniądza – polega na wprowadzaniu i wycofywaniu z obiegu pieniądza gotówkowego a także bezgotówkowego przede wszystkim przez banki centralne i komercyjne.

Ostatecznie zniszczone zostało przez wtargnięcie Gotów ok. 240 n.e., choć świadectwa archeologiczne wskazują, że zasiedlenie tego miejsca przez Rzymian trwało aż do końca IV wieku.

Mennictwo[ | edytuj kod]

Potwierdzeniem długotrwałej handlowej roli Tyry na tym obszarze są emisje własnych monet – miedzianych oraz srebrnych (drachmy) – wypuszczanych od połowy IV w. p.n.e. do końca tego stulecia. W okresie upadku świetności (początek II w. p.n.e. – poł. I w. n.e.) miasto stojące po stronie Mitrydatesa w jego konflikcie z Rzymem, wypuszczało naśladownictwa jego monety miedzianej (dichalkon): ok. połowy I wieku p.n.e. w ogóle zaprzestano bicia monet i wznowiono je dopiero w połowie I stulecia n.e. w postaci rozmiennej monety miedzianej (włącznie z przebijaniem monet rzymskich i trackich).

Histria (Istros) - miasto greckie nad Morzem Czarnym w pobliżu ujścia Dunaju, założone jako kolonia Miletu , którego pozostałości znajdują się niedaleko obecnego rumuńskiego miasteczka Istria.Demeter (także Demetra; gr. Δημήτηρ Dēmḗtēr, Δήμητρα Dḗmētra, łac. Ceres) – w mitologii greckiej bogini płodności ziemi, urodzaju, ziemi uprawnej, zbóż, rolnictwa. Jej córką była Kora.

Pod koniec I wieku miasto, które utraciło samodzielność i zostało podporządkowane Rzymowi, zaczęło wypuszczać miedziane monety rozmienne, lecz już z imionami i wizerunkami cesarzy: od czasów Domicjana aż do panowania Aleksandra Sewera. Ich rewersy, oprócz powtarzających się wyobrażeń określonych bóstw greckich (Herakles, Dionizos, Atena, Demeter, Hermes, Nike), noszą najczęściej podobiznę miejskiej Tyche stojącej lub tronującej. Po roku 230 n.e. z nieznanych przyczyn ustają emisje monet – możliwe, iż wskutek ogólnego kryzysu w cesarstwie lub też działań wojennych spowodowanych napadami Gotów i Hunów.

Liman – płytka zatoka, która powstała z zalanego, ujściowego odcinka głębokiej doliny rzecznej (jaru). Część limanów ma połączenie z pełnym morzem (np. Zatoka Jahorłycka), a inne są częściowo odcięte piaszczystym wałem, który jest zwany kosą (np. liman Dniestru).Jonia – kraina w starożytności położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander. Zasiedlona przez Greków, głównie Jonów z Attyki i Peloponezu. Od północy graniczyła z Eolią, od wschodu z Lidią, od południa z Karią. Do Jonii zaliczano również przybrzeżne wyspy, z największymi miastami Chios i Samos.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
Herakles (gr. Ἡρακλῆς Hēraklēs, Ἡρακλές Hēraklés, łac. Heracles, Hercules, Alkajos, Palajmon) – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.
Białogród nad Dniestrem (ukr. Білгород-Дністровський, Biłhorod-Dnistrowśkyj, rum./mołd. Cetatea Albă, hist. do 1944 Akerman) − miasto w południowo-zachodniej Ukrainie, na Nizinie Czarnomorskiej, nad Limanem Dniestru, 18 km od Morza Czarnego, w obwodzie odeskim.
Mezja (łac. Moesia) – prowincja rzymska istniejąca w latach 12-86 n.e., położona na południe od dolnego odcinka rzeki Dunaj, na terenie współczesnych państw Bułgarii i Serbii; północno-wschodni fragment Mezji (Delta Dunaju) znajduje się na terytorium Rumunii.
Pont – kraina historyczna w północno-wschodniej Azji Mniejszej, nadmorska część Kapadocji, w starożytności niezależne królestwo, a następnie prowincja rzymska.
Nikonion − antyczne miasto greckie założone w drugiej połowie VI wieku p.n.e. przez osadników z Histrii lub Miletu na wschodnim brzegu rzeki Dniestr, kilkanaście kilometrów od jej ujścia do Morza Czarnego. Pozostałości miasta znajdują się na północnej rubieży współczesnej ukraińskiej miejscowości Roksolany. Od 1957 r. są tam prowadzone badania archeologiczne, kierowane przez pracowników Muzeum Archeologicznego w Odessie. Od roku 1995 w badaniach uczestniczy również ekspedycja z Zakładu Archeologii Antycznej UMK w Toruniu.

Reklama