Tunezja Francuska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tunezja Francuska (Protektorat francuski Tunezji, fr. Protectorat français de Tunisie) − francuski protektorat w północnej Afryce, nad brzegiem Morza Śródziemnego, na terenie obecnej Tunezji, istniejący w latach 1881−1956.

Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 64 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.Bizerta (łac. Hippo Diarrhytus, arab. بنزرت Benzert, fr. Bizerte) – miasto w północnej Tunezji, ośrodek administracyjny gubernatorstwa Bizerta, port nad Morzem Śródziemnym, przy ujściu kanału łączącego jezioro Bizerta z morzem. Około 126 tys. mieszkańców, położone 65 km od Tunisu.

Przed przejęciem władzy przez Francję Tunezja była częścią Imperium Osmańskiego. Władze tunezyjskie podjęły proces modernizacji i reform, ale utrudniały to trudności finansowe. W 1869 roku Tunezja ogłosiła bankructwo, z tego powodu powstała międzynarodowa komisja finansowa, która przejęła rządy nad tunezyjską gospodarką, finansując dalsze reformy i rozbudowę infrastruktury.

Państwa Osi – kraje należące do jednego obozu działań wojennych, walczące przeciw aliantom podczas II wojny światowej. Nazwa "oś" pochodzi od zwyczajowej nazwy nadanej sojuszowi III Rzeszy, Włoch oraz Japonii. W okresie ich największego panowania terytoria państw Osi obejmowały duże części Europy, Azji, Afryki i wysp Oceanu Spokojnego. Mimo tego II wojna światowa zakończyła się całkowitą klęską państw Osi. Podobnie jak u aliantów, liczba państw Osi w czasie wojny zmieniała się – pod koniec wojny znaczna część członków przeszła na stronę sprzymierzonych.Cypr – azjatycka wyspa we wschodniej części Morza Śródziemnego, często traktowana jako część Bliskiego Wschodu, czasami jednak zaliczana do Europy, historycznie, kulturowo i politycznie stanowiąca część Europy. Trzecia pod względem wielkości wyspa na Morzu Śródziemnym po Sycylii i Sardynii.

Początkowo najbardziej zainteresowane i zdeterminowane do objęcia władzy nad Tunezją były Włochy, które wykazywały na bliskość geograficzną i ekonomiczną opłacalność tego przejęcia. Wielka Brytania była jednak przeciwna, obawiając się blokowania Cieśniny Sycylijskiej. Ostatecznie, w zamian za zapewnienie przez Francję brytyjskiej dominacji na Cyprze, poparła francuską władzę w Tunezji.

Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

W 1881 roku w Tunezji wylądowało 36 tys. francuskich żołnierzy, którzy szybko zdobyli Tunis i zmusili beja do podpisania traktatu w Bardo, który dał Francji władzę nad Tunezją. Włosi, pomimo protestów, nie interweniowali, nie chcąc ryzykować wojny z Francją.

W okresie panowania francuskiego wzrosła ilość Francuzów w Tunezji, od 34 tys. w 1906 roku do 144 tys. w 1945. Francuscy mieszkańcy posiadali również ok. 20% ziemi uprawnej.

{{Państwo infobox}} Nieznane pola: "gęstość_miejsce", "język_używany" oraz "religia_dominujaca". Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

Już w latach 90. XIX wieku pojawiły się arabskojęzyczne gazety, powstały partie polityczne i zaczął rosnąć w siłę ruch niepodległościowy. Organizacje te zyskały duże znaczenie dopiero po I wojnie światowej.

Jednym z przywódców ruchu niepodległościowego był Habib Burgiba, późniejszy prezydent niepodległej Tunezji. Bourguiba był za rządów francuskich więziony, jednak w 1942 roku Benito Mussolini doprowadził do zwolnienia go przez władze Francji Vichy. Było to Mussoliniemu na rękę, gdyż destabilizowało francuską władzę nad Tunezją. Burgiba działał w Tunezji na rzecz aliantów.

Protektorat (z łac. protectio – osłona) – jedna z form zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora). Protektorat zachowuje jako kraj niektóre swoje instytucje, rząd i administrację, ale znajduje się pod kontrolą obcego państwa, które prowadzi jego sprawy zewnętrzne np. politykę zagraniczną i gospodarczą.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

Również Tunezyjscy Włosi byli przeciwni panowaniu francuskiemu, większość z nich popierało włoskich faszystów i działało na rzecz przejęcia Tunezji przez Włochy.

W 1942 roku, w ramach operacji Torch Brytyjczycy i Amerykanie wylądowali w kilku miejscach wybrzeża afrykańskiego. Wojska alianckie wyzwoliły terytorium Tunezji, 7 maja 1943 roku oddziały brytyjskie zdobyły Tunis, amerykańskie siły osiągnęły Bizertę, a 13 maja siły państw Osi w Tunezji poddały się. Następnie alianci używali Tunezji jako zaplecza do inwazji na Sycylię.

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Ma 30,37 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.Francuskie imperium kolonialne – Francja wkroczyła na arenę wielkich imperiów kolonialnych na początku XVII wieku. Od tego czasu zdobywała posiadłości kolonialne w różnych częściach świata, stając się drugim (po Wielkiej Brytanii) państwem-posiadaczem kolonii. W czasie największego jego rozkwitu zajmowało ono powierzchnię 13 mln km², a zamieszkiwało je (poza Francją metropolitarną) 110 mln mieszkańców (1914). Proces dekolonizacji w 2. połowie XX w. znacznie uszczuplił francuskie posiadanie na świecie do zaledwie kilkuset tysięcy kilometrów kwadratowych słabo zaludnionych terytoriów.

W 1945 roku pomimo wsparcia udzielonego aliantom Burgiba musiał uciekać z Tunezji by uniknąć aresztowania. W 1950 Francja podjęła negocjacje z Bourgibą i w 1955 roku wrócił on do Tunezji, w 1956 roku został premierem rządu niepodległej Tunezji, a w 1957 roku prezydentem.

 Osobny artykuł: Historia Tunezji.
Francja (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), Republika Francuska (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej. Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.




Warto wiedzieć że... beta

Morze Śródziemne – morze międzykontynentalne leżące pomiędzy Europą, Afryką i Azją, o powierzchni około 2,5 mln km². Zasolenie wód Morza Śródziemnego wynosi 33–39‰.
Benito Amilcare Andrea Mussolini (wym. [beˈni:to mus:oˈli:ni]; ur. 29 lipca 1883 w Dovia di Predappio, zm. 28 kwietnia 1945 w Giulino di Mezzegra) – włoski polityk i dziennikarz początkowo socjalistyczny, główny założyciel i przywódca ruchu faszystowskiego; premier Włoch w latach 1922–1943, później do 1945 dyktator Włoskiej Republiki Socjalnej.
Cieśnina Sycylijska (ar. Madik Sikillijja; wł. Canale di Sicilia) - cieśnina na Morzu Śródziemnym leżąca pomiędzy Sycylią a tunezyjskim przylądkiem Ar-Ras at-Tajjib (Cap Bon). Najmniejsza szerokość 148 km, głębokość do 1200 m. W środkowej części cieśniny znajduje się włoska wyspa Pantelleria.
Francja Vichy (fr. La France de Vichy), oficjalna nazwa Państwo Francuskie (fr. L’État français) – potoczne określenie państwa francuskiego, istniejącego w latach 1940–1944 (faktycznie do listopada 1942 – do momentu pełnej okupacji wojskowej) ze stolicą (od 1 lipca 1940) w Vichy (ob. w regionie Owernia, w departamencie Allier).

Reklama