Trzon grzyba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trzon muchomora z pierścieniem i kieszonkowatą pochwą osłaniającą nasadę

Trzon grzyba – część owocnika, występująca u wszystkich grzybów kapeluszowych oraz u niewielkiej ilości grzybów bezkapeluszowych (o owocnikach typu hubowatego).

Pierścień – u grzybów kapeluszowych część osłony całkowitej znajdująca się na trzonie. Podczas wzrostu owocnika osłona ulega rozerwaniu, a jej resztki pozostają na różnych częściach owocnika (w zależności od gatunku), jako łatki, strzępki czy brodawki na kapeluszu, pierścień na trzonie lub pochwa w nasadzie trzonu. Pierścień może być zwisający, wzniesiony, podwójny lub krynolinowy, może być silnie związany z trzonem, może też mieć postać obrączki łatwo dającej się po trzonie przesuwać. U niektórych gatunków pierścień jest trwały, u niektórych jest nietrwały, tzn. wstępuje tylko na młodych owocnikach, później zanika, u niektórych brak go zupełnie.Występowanie pierścienia, jego morfologia i trwałość mają duże znaczenie przy oznaczaniu wielu gatunków.Zasnówka (łac. cortina) – pozostałości pajęczynowatej osłony całkowitej (velum generale) lub osłony częściowej (velum partiale) na dojrzałych owocnikach niektórych grzybów kapeluszowych. Zasnówka występuje np. u zasłonaków (Cortinarius), strzępiaków i ma postać delikatnych niteczek, dość łatwo znikających. Morfologia i kolor tej zasnówki jest ważny przy rozróżnianiu gatunków.

Cechy budowy[ | edytuj kod]

Sposób osadzenia. Trzon może być osadzony na środku kapelusza (trzon centryczny), przesunięty nieco od środka, lub może wyrastać z boku kapelusza (trzony ekscentryczne).

Kształt. Trzony mogą być walcowate, stożkowate, pękate, maczugowate, lub płynnie przechodzące w kapelusz. Pod względem stosunku grubości trzonu do jego długości wyróżnia się trzony cienkie, grube, krótkie lub długie. Trzony mogą być proste lub wygięte.

Powierzchnia trzonu może być gładka, drobnoziarnista, gruboziarnista, łuskowata, owłosiona, kosmkowata, siateczkowata, rowkowana, żłobiona. Gdy pokryta jest bardzo drobnymi ziarenkami mówi się, że jest oprószona.

Pochwa (łac. volvum, ang. volva) – u grzybów kapeluszowych z rzędu pieczarkowców (Agaricales) część osłony całkowitej otaczająca nasadę trzonu. Podczas wzrostu owocnika osłona ulega rozerwaniu, a jej resztki pozostają na różnych częściach owocnika (w zależności od gatunku), jako łatki, strzępki lub brodawki na kapeluszu, pierścień na trzonie lub pochwa w nasadzie trzonu. Pochwa może być zwisła, postrzępiona lub wałeczkowata. Występowanie pochwy i jej morfologia ma duże znaczenie przy oznaczaniu wielu gatunków, jest np. jedną z ważniejszych cech różniących śmiertelnie trującego muchomora zielonawego (Amanita phalloides) od innych, podobnych gatunków grzybów. Często pochwa grzybów jest częściowo lub całkowicie ukryta pod ziemią, dlatego do identyfikacji potrzebny jest cały owocnik.Muchomor czerwony (Amanita muscaria (L.) Lam.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae).

Wnętrze trzonu. W środku trzon może być pełny, pusty lub komorowaty. Często zmienia się to wraz ze starzeniem grzyba; młode trzony są pełne, stare stają się puste lub komorowate.

Podstawa trzonu (miejsce, gdzie wyrasta z podłoża) może być prosta, lub bulwiasta, jak np. u muchomorów. Czasami jest cała obrośnięta grzybnią. U niektórych grzybów trzon tkwi głęboko w ziemi (jak korzeń palowy u roślin). Jest to tzw. trzon korzeniasty. U podstawy niektórych grzybów występuje kieszonkowata pochwa. Powstaje ona z tzw. osłony całkowitej, jaka otacza cały owocnik młodego grzyba. Gdy owocnik rośnie, osłona ta pęka, a jej resztki pozostają na kapeluszu w postaci łatek (jak np. u muchomora czerwonego) oraz u nasady w postaci pochwy otaczającej trzon.

Grzyb kapeluszowy – potoczna nazwa grzybów podstawkowych (Basidiomycota), u których owocniki zbudowane są z kapelusza i trzonu. Grzyby kapeluszowe wyrastają nad powierzchnią ziemi, a ich hymenofor zawsze znajduje się na spodniej stronie kapelusza. Grzyby kapeluszowe występują głownie w rzędach borowikowce (Boletales), pieczarkowce (Agaricales) i gołąbkowce (Russulales).Ziemia – jednorodne lub skomponowane z wielu składników podłoże, przygotowane specjalnie dla określonych upraw ogrodniczych, np. ziemia kompostowa, ziemia torfowa, ziemia liściowa.

Pierścień. Występuje na trzonach niektórych grzybów. Powstaje on z innego typu osłony owocnika, tzw. osłony częściowej, łączącej trzon z brzegiem kapelusza, która również pęka podczas wzrostu owocnika, a jej resztki tworzą pierścień na trzonie. Pierścień ten może być gładki lub prążkowany, nieruchomy lub ruchomy. Czasami zanika na starszych owocnikach. U zasłonaków resztki osłony częściowej pozostają na trzonie jako pajęczynowata zasnówka.

Cortinarius (Pers.) Gray) (zasłonak) – rodzaj grzybów z rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae). W 2013 r. na terenie Polski opisano występowanie 217 gatunków, nie jest to jednak liczba ostateczna. Ilość występujących w Polsce gatunków zmienia się zarówno w wyniku znajdywania nowych, dotąd nie znanych w Polsce gatunków, jak i w wyniku zmian w nazewnictwie gatunków dokonywanych przez Index Fungorum. Dwie mongrafie o strzępiakach napisał Andrzej Nespiak w 1975 i 1981 r.
Kształty trzonu:
  • cylindryczny

  • pękaty

  • stożkowy

  • korzeniasty

  • bulwiasty

  • przechodzący w kapelusz

  • Struktura powierzchni:
  • gładka

  • łuskowata

  • drobnoziarnista

  • gruboziarnista

  • owłosiona

  • strefowana

  • włóknista

  • rowkowana

  • żłobiona

  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  • Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.




  • Reklama