Trzecia szyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Trzecia szyna – w kolejnictwie forma zasilania dolnego pociągów elektrycznych. Stanowi ją dodatkowa szyna umieszczona wzdłuż toru kolejowego i znajdująca się pod napięciem. Zazwyczaj używa się jej w szybkich kolejach miejskich prowadzonych we własnych korytarzach, całkowicie lub prawie całkowicie wydzielonych od przestrzeni zewnętrznej.

Metro Kijowskie (ukr. Київський Метрополітен, ros. Киевский Метрополитен) – system kolei miejskiej, głównie podziemnej, zlokalizowany w Kijowie i będący pierwszym tego typu środkiem transportu na Ukrainie oraz historycznie trzecim w byłym ZSRR. Stacja Arsenalna (ukr. Арсенальна; ros. Арсенальная), znajdująca się na linii Sviatoshynsko-Brovarskiej, jest najgłębiej położonym pod powierzchnią gruntu tego typu obiektem na świecie - 105 metrów.Bury – miasto w północno-zachodniej Anglii, położone w północnej części obszaru metropolitalnego Wielkiego Manchesteru, pomiędzy Rochdale a Bolton, nad rzeką Irwell. Liczba mieszkańców: ok. 61 tys (2001).

Inna, bardziej ogólna nazwa trzeciej szyny, to szyna prądowa. W kolejnictwie przyjęło się, że określenie „trzecia szyna” nie dotyczy szyny prądowej umieszczonej wysoko nad pociągiem (to jedna z form zasilania górnego).

Trzecia szyna w kolejnictwie może też być w splocie, jako szyna jezdna w torach przeznaczonych dla pociągów o dwóch rozstawach kół. Niniejsze hasło tego znaczenia nie dotyczy.

Eksperymentalna lokomotywa elektryczna Ampère z 1883 r., zbudowana przez Leo Dafta dla kolei Saratoga, Mount McGregor and Lake George RR w Saratoga Springs (stan Nowy Jork, USA). Widoczna „trzecia szyna” zasilająca.

Historia[ | edytuj kod]

EZT typu 442 sieci krajowej Południowej Anglii na trasie zasilanej trzecią szyną z odbiorem górnym, bez górnej osłony.
Osaka – stacja Higashi Umeda na linii metra Tanimachi. Trzecia szyna z odbiorem górnym, osłonięta. Japończycy przejęli, jak widać, wzorzec amerykański.
Hamburg. S-Bahn na wschodnim podejściu do HH Hbf. Elektryfikacja trzecią szyną z odbiorem bocznym.
Londyn, stacja Liverpool Street na sieci metra płytkiego. Rozjazd na torze z „czwartą szyną”. Szyny prądowe bez żadnych osłon. Ze względu na rozjazd, na krótkim odcinku szyna prądowa znajduje się – wbrew zasadom – tuż pod krawędzią peronu.
Metro paryskie. Szyny prowadzące linii na oponach są zarazem szynami prądowymi. Odbierak prądu umieszczony jest pomiędzy parą kół gumowych.
Metro w Sapporo, linia Namboku. Boczne szyny prądowe na linii kolei ogumionej z centralną szyną prowadzącą
Tuluza, torowisko VAL. Dwie szyny prowadzące po bokach, dwie „półki”, po których toczą się koła na oponach oraz trzecia „półka” – odpowiednik szyny „powrotnej”.
Bordeaux. Tramwaj na torowisku z zasilaniem z „trzeciej szyny” przy przystanku Gaviniès, który jest miejscem przejścia z zasilania dolnego na górne (stąd obecność słupa trakcyjnego).

Zasilanie za pomocą „trzeciej szyny” jest najstarszą formą przekazywania energii na kolejach elektrycznych dysponujących własnymi korytarzami, zwłaszcza szybkich kolejach miejskich (SKM). Zasilanie górne początkowo było prawie wyłącznie stosowane na kolejach typu tramwajowego, chociaż pojawiało się ono także bardzo powoli na liniach kolei sieci krajowej. Tak kształtował się ogólny trend rozwojowy: ograniczonej skali pionierskie rozwiązania mogły być wyjątkami od reguły.

Paryskie metro – metro obsługujące Paryż i jego aglomerację, którego pierwsza linia została otwarta w 1900 r. z okazji Wystawy Światowej. Jego pełna nazwa to Chemin de Fer Métropolitain (pl. Metropolitalna kolej żelazna), w praktyce jednak używa się skrótu Métro. Sieć paryskiego metra ma długość 221,6 km, posiada 380 stacji (w tym 87 przesiadkowych). W 2004 roku przewiozło 1,336 miliarda pasażerów.Tor – dwie szyny podtrzymujące i prowadzące koła pojazdów szynowych, ułożone na podkładach lub wlane w specjalną płytę betonową służą jako droga kolejowa, tramwajowa lub metro, w określonej odległości od siebie. Ułożony jest na podtorzu.

Pierwsza, eksperymentalna kolej elektryczna została zbudowana przez Wernera von Siemensa i jego firmę Siemens & Halske na Berlińską Wystawę Przemysłową z 1879 r. Kolejka używała dodatkowej („trzeciej”) szyny prądowej, umieszczonej między szynami jezdnymi. Eksperymentowano też w USA: lokomotywy Leo Dafta (na kolei Saratoga, Mount McGregor & Lake George – 1883, albo na fragmencie nowojorskich „els” – 1885), czy też Thomasa Edisona (na części jego eksperymentalnych linii kolejowych) – wykorzystywały „trzecią szynę”, umieszczoną centralnie.

Brighton – miasto w Anglii, w hrabstwie ceremonialnym East Sussex, w jednolitej jednostce administracyjnej (unitary authority) Brighton and Hove, położone nad kanałem La Manche. Zamieszkuje je obecnie 155 919 osób. Jest to ważny ośrodek przemysłowy (elektronika) i kulturalno-naukowy. Znajdujący się tutaj University of Sussex jest w czołówce najlepszych uniwersytetów Wielkiej Brytanii. Ponadto w Brighton znajduje się jeszcze jedna uczelnia wyższa i politechnika.Thomas Alva Edison (ur. 11 lutego 1847, zm. 18 października 1931) – jeden z najbardziej znanych i twórczych wynalazców na świecie, przedsiębiorca. Dorobek założonych i administrowanych przez niego laboratoriów to około 5000 patentów, z których wystawionych na jego nazwisko jest w Stanach Zjednoczonych 1093, a poza nimi 1239. Założyciel prestiżowego czasopisma naukowego Science (1880).

W pierwszych kolejach elektrycznych jako przewodnika prądu używano także szyn jezdnych – np. na otwartej w 1881 r. linii Electrische Straßenbahn der Gemeinde Groß-Lichterfelde pod Berlinem, uznawanej zwykle za najstarszą linię tramwajową świata. W 1890 r. założono tam sieć napowietrzną; obecnie linia ta już nie istnieje.

Filadelfia (ang. Philadelphia wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.Newcastle upon Tyne – miasto w Wielkiej Brytanii (Anglia) nad rzeką Tyne, w pobliżu jej ujścia do Morza Północnego w hrabstwie metropolitalnym Tyne and Wear.

Podobnie było na otwartej w 1883 r. Volk’s Electric Rly. w Brighton. „Trzecią szynę” zastosowano tam w 1886 r. przy czym kolejka ta istnieje do dzisiaj.

Pierwszą kolejką komercyjną używającą „trzeciej szyny” w osi toru był Bessbrook & Newry Tramway, otwarty w Irlandii w 1885 r.; kolej nie istnieje.

W normalnym miejskim ruchu po raz pierwszy za pomocą „trzeciej szyny” dostarczano prąd do pociągów City & South London Rly., którą otwarto w 1890 r. Była ona jednocześnie najstarszą na świecie podziemną SKM napędzaną elektrycznością. Obecnie, po gruntownej przebudowie w latach 20., jest to część linii Northern sieci metra głębokiego w Londynie.

Manhattan – najmniejsza, a zarazem najgęściej zaludniona dzielnica (ang. borough) Nowego Jorku, położona na wyspie o tej samej nazwie. Ponadto hrabstwo (ang. county) w stanie Nowy Jork, w którego skład poza samą wyspą Manhattan wchodzi kilka mniejszych wysepek: Roosevelt Island, Randall’s Island, Wards Island, Governors Island, Liberty Island, Ellis Island, Mill Rock oraz U Thant Island. Do hrabstwa należy również Marble Hill, jedyna część położona bezpośrednio na stałym lądzie.Legenda miejska (ang. urban legend) – pozornie prawdopodobna informacja rozpowszechniana w mediach, Internecie bądź w kręgach towarzyskich, która budzi wielkie emocje u odbiorców, zazwyczaj nieprawdziwa.

W 1893 r. otwarto naziemną Liverpool Overhead Rly. – drugą na świecie SKM zasilaną z „trzeciej szyny”. Kolej ta została zamknięta w 1956 r. i rozebrana.

W Stanach Zjednoczonych na Wystawie Światowej w Chicago, która miała miejsce w 1893 r., funkcjonowała elektryczna nadziemna Intramural Railway. Wzorowana na niej pierwsza amerykańska elektryczna linia SKM, zasilana z „trzeciej szyny”, pojawiła się w Chicago w 1895 r. Była nią nadziemna kolej Metropolitan West Side Elevated, która weszła potem w skład sieci chicagowskiej „L”. Prawdopodobnie na tej linii po raz pierwszy umieszczono szynę prądową z boku toru.

Metro w Dnieprze (ukr. Дніпровський метрополітен) – system metra w Dnieprze na Ukrainie. Trzecia pod względem liczby stacji miejska kolej podziemna Ukrainy. Szyna – profil metalowy o przekroju dwuteownika lub zbliżonym, stosowany do podtrzymania i prowadzenia pojazdów kolei szynowej, a także innych dziedzinach jak np. budownictwo czy medycyna.

Rozwój elektrycznej SKM został poprzedzony rozwojem tramwaju elektrycznego. Specyficzną postacią „trzeciej szyny” było zasilanie z kanałów podjezdniowych, stosowane częściowo na wielu sieciach tramwajowych. Prawdopodobnie najwcześniej pojawiło się ono w Cleveland w 1884 r. (niektóre źródła podają: Denver, 1885), a potem było stosowane w wielu innych miastach m.in. w Blackpool (pierwszy raz w Europie: 1885), Nowym Jorku, Waszyngtonie, Londynie, Budapeszcie i Paryżu. Kanały umieszczane były zwykle w osi toru, ale gdzieniegdzie pod jedną z szyn jezdnych. Większość jednak sieci tramwajowych, włącznie z tymi, które powstawały jeszcze w latach 80. XIX w., wykorzystywała napowietrzną sieć zasilającą.

Metro w Oslo (norw. T-banen i Oslo) – system kolei podziemnej w stolicy Norwegii (przy czym większość stacji poza centrum miasta znajduje się na powierzchni ziemi). Operatorem metra jest Oslo T - banedrift spółka powiązana z Kollektivtransportproduksjon AS w imieniu firmy Ruter. Po Sztokholmie, Helsinkach i Sankt Petersburgu jest jednym z najdalej na północ wysuniętych systemów metra na świecie. Około 222 tys. (w ciągu roku 81 mln.) osób korzysta codziennie z metra w Oslo (2011). Dzisiejsza sieć metra złożona jest z 6 linii o łącznej długości 80 km i 95 stacji (z czego 16 jest pod ziemią). Wszystkie linie łączą się we Wspólnym Tunelu (Fellestunnelen) w centrum, a na stacjach: Majorstuen, Nationaltheatret, Stortinget, Jernbanetorget, Grønland i Tøyen można przesiąść się na każdą z 6 linii.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

W 1900 r. zasilanie z „trzeciej szyny” wprowadzono po raz pierwszy na linii kolejowej sieci krajowej – w Paryżu na krótkim tunelowym podejściu do Dworca Orsay.

W latach 1901-1902 Società Italiana per le Strade Ferrate del Mediterraneo zelektryfikowała „trzecią szyną” linię MediolanVaresePorto Ceresio. Linia została przebudowana na sieć górną w 1951 r.

W Anglii, w 1903 r. zelektryfikowano Mersey Railway dla polepszenia warunków w długim tunelu między Liverpoolem a półwyspem Wirral. W 1904 zbudowano w aglomeracji Newcastle sieć podmiejskich kolei Tyneside Electrics, która była częścią kolei North Eastern Railway.

La Manche (z fr. „rękaw”; ang. English Channel, „Kanał Angielski”) – kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji. Poprzez Cieśninę Kaletańską łączy Morze Północne z otwartymi wodami Oceanu Atlantyckiego.Blackpool – miasto w Wielkiej Brytanii (Anglia), w regionie North West England i hrabstwie ceremonialnym Lancashire. Położone nad Morzem Irlandzkim, ośrodek przemysłu lotniczego i samochodowego, ośrodek turystyczny, popularne brytyjskie letnisko (blisko 10 mln odwiedzających rocznie). Natomiast miejskie lotnisko, port lotniczy Blackpool, ulokowane zaledwie 4,8 km SE od centrum, obsługuje ok. 280 tys. pasażerów rocznie (2009).

Wszystkie te linie obsługiwały ruch lokalny. Ruch wszystkich typów objęła dopiero elektryfikacja sieci Southern Rly. w południowej części kraju. Budowę tego największego, dotąd istniejącego systemu zasilanego z „trzeciej szyny”, rozpoczęto w końcu lat 20. XX w., a ukończono w 60. System ten objął linie kolei London & South Western wcześniej zelektryfikowane za pomocą „trzeciej szyny”, z najstarszą Waterloo – Wimbledon z 1915 r. System ten sięga dzisiaj od Londynu do Exeter na zachodzie, Portsmouth i Southampton na południu, po Ramsgate i Dover na wschodzie.

Metro w Hamburgu – system szybkiej kolei miejskiej w Hamburgu. Posiada ponad 100 stacji rozmieszczonych na 4 liniach o łącznej długości 105 km.Ramsgate – miasto i civil parish w Wielkiej Brytanii, w hrabstwie Kent, w dystrykcie Thanet, port na wschodnim wybrzeżu Anglii. W 2011 roku civil parish liczyła 40 408 mieszkańców.

Odbiór górny jest prawdopodobnie najstarszą formą zasilania z typowej trzeciej szyny. Pionierskimi kolejami, które zastosowały inny typ szyny prądowej, były m.in.

  • kolej sieci krajowej New York Central na podejściu do Grand Central Terminal, Philadelphia Rapid Transit Co. na linii SKM Market Street Subway-Elevated (obie w 1907 r.), sieć hamburskiej Hochbahn (1912 r.) – odbiór dolny,
  • kolej Lancashire & Yorkshire na linii Manchester-Bury (1917 r.) – odbiór boczny.
  • Technologie te pojawiły się na szerszą skalę dopiero pod koniec lat 20. i 30. XX w., m.in. na liniach dużego profilu berlińskiej U-Bahn, na berlińskiej S-Bahn oraz w metrze moskiewskim.

    Deutsche Reichsbahn – niemieckie koleje państwowe w latach 1920–1949, następnie w NRD. Po zjednoczeniu Niemiec i po połączeniu z Deutsche Bundesbahn weszły w skład Deutsche Bahn AG.Société nationale des chemins de fer français, SNCF (z fr. Narodowe Towarzystwo Kolei Francuskich) – francuski państwowy przewoźnik kolejowy powstały w 1938 roku, będący jednym z największych przedsiębiorstw we Francji. Prezesem SNCF jest Guillaume Pepy.

    Listę lokalnych elektryfikacji dolnych trudnych odcinków podziemnych otwiera średnica kolei B&O w Baltimore, która zastąpiła używaną krótko elektryfikację górną sztywnymi przewodnikami. Unikatowym miejscem, gdzie zastosowano „trzecią szynę” był tunel pod przełęczą Usui na, częściowo zębatej, linii Shin’etsu sieci państwowej Kokutetsu (1911 roku; płn.-zach. od Tokio). Powodem było niewystarczające dla zasilania górnego światło tunelu. Elektryfikacje dolne tuneli kolei sieci krajowej miały też miejsce m.in. w tunelu łączącym Detroit z kanadyjskim Windsor (1910) oraz w Neapolu (na średnicy śródmiejskiej, 1925).

    Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Manchester – miasto (city) w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie metropolitalnym Greater Manchester. W sensie formalnym stanowi samodzielny dystrykt metropolitalny.

    W 1956 r. otwarto pierwszą na świecie linię metra z pociągami na oponach. Była to linia 11 metra paryskiego. Szyna prądowa zmieniła się w parę szyn prowadzących niezbędnych do utrzymania wózków we właściwym położeniu na torze nowego typu. Rozwiązanie to zostało zmodyfikowane na otwartej w 1971 r. linii Namboku metra w Sapporo, gdzie użyto centralnie położonej szyny prowadzącej z wbudowanym przewodnikiem prądu oraz bocznej szyny prądowej.

    Metro moskiewskie (ros. Московский метрополитен) – system kolei miejskiej, głównie podziemnej, zlokalizowany w stolicy Rosji- Moskwie, liczący łącznie 317,5 km długości i składający się z 12 linii na których znajduje się 190 stacji. Jest najbardziej obciążonym metrem Europy, a także na świecie. Do metra w Moskwie wsiadają codziennie 2.392.200 pasażerów (2002).Hamburg (łac. Hammonia; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔːχ]), właściwie Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg (niem. Freie und Hansestadt Hamburg) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem związkowy kraj niemiecki (pow. 755 km², ludność 1,74 mln – drugie po Berlinie). Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości.

    Zasilanie dolne tramwajów ulicznych zostało ostatnio zastosowane w sieci tramwajowej w Bordeaux, którą uruchomiono w 2004 r. Odbywa się ono według nowo opracowanej technologii, polegającej na włączaniu przez jadący wagon zasilania tych kolejnych, izolowanych odcinków osiowo ułożonej „trzeciej szyny”, które znajdują się dokładnie pod nim.

    Port lotniczy Denver (IATA: DEN, ICAO: KDEN) – międzynarodowy port lotniczy położony na północny wschód od Denver, w Kolorado. W 2005 obsłużył ponad 43 mln pasażerów, natomiast w 2007 prawie 50 mln.Tramwaj (z ang. tramway – linia tramwajowa, tram – tramwaj) – pasażerski lub towarowy pojazd szynowy zaprojektowany do eksploatacji na linii tramwajowej.

    „Trzecia szyna”, mimo że jest starszą z metod zasilania kolei, w żadnym razie nie jest przestarzałą. W niektórych krajach co prawda, szczególnie w Japonii, Korei Południowej, Indiach, Hiszpanii, na liniach SKM chętniej stosuje się zasilanie górne. Ale w tym samym czasie powstaje gdzie indziej wiele nowych sieci z „trzecią szyną”, w tym także w krajach wysoko rozwiniętych, m.in. metrze kopenhaskim, metrze w Tajpej i metrze w Wuhanie.

    Waterloo Station – międzynarodowy dworzec kolejowy, jeden z największych w Londynie. Podzielony jest na część krajową i międzynarodową. Do 13 listopada 2007 z części międzynarodowej korzystały pociągi Eurostar zapewniające bezpośrednie połączenie z Paryżem i Brukselą. Obecnie ten fragment dworca jest nieużywany. Stacja posiada 19 peronów i obsłużyła w roku 2005 prawie 68,5 mln pasażerów.Szynoprzewód , szyna prądowa - element przewodzący elektrycznie, przewód sztywny, zwykle o dużych wymiarach (długość rzędu 3 m, przekrój – kilkaset milimetrów kwadratowych) i jednolitej strukturze, służący do przekazywania prądu o zazwyczaj dużej wartości. Istnieją również szyny prądowe o niewielkich wymiarach (rzędu centymetrów), dla niewielkich prądów, elastyczne, służące do szybkiego montażu/demontażu, zapewniające łatwy i estetyczny sposób tworzenia instalacji elektrycznej. Większość szyn prądowych ma kształt płaskownika, rzadziej ceownika lub rury. Według najnowszej polskiej nomenklatury poprawna nazwa szyny prądowej to szynoprzewód.

    Zasilanie dolne jest również stosowane na kolejach z pociągami na oponach, niezależnie od tego, czy jest to „ciężkie metro”, czy też mała kolejka automatyczna. Właściwie jedynymi rodzajami kolei, na których się jej nie stosuje, są koleje dalekobieżne i regionalne. Wymagają one wyższych prędkości i napięć.

    Metro berlińskie (niem. U-Bahn Berlin) – system kolei miejskiej, głównie podziemnej, zlokalizowany w stolicy Niemiec- Berlinie, otwarty w 1902 roku. Obecnie ma dziesięć linii i 173 stacje. Łączna długość szlaków wynosi 146,3 km, z czego 80% znajduje się pod ziemią.Amsterdam – największe miasto Holandii i jej stolica konstytucyjna. Wszystkie instytucje rządowe oraz przedstawicielstwa obcych państw znajdują się w Hadze.

    Kwestie techniczne[ | edytuj kod]

    Ukształtowanie „trzeciej szyny”[ | edytuj kod]

    Szyna prądowa umieszczona jest zwykle z jednego boku szyn jezdnych. Prąd przekazywany jest za pomocą odbieraka ślizgającego się po szynie, umocowanego do wózka pojazdu.

    Dla klasycznej trzeciej szyny zasilającej istnieją trzy rodzaje przekazywania prądu, zależnie od umieszczenia powierzchni kontaktowej na szynie. Szyna z odbiorem górnym współpracuje z odbierakiem dociskanym od góry. Szyna taka może być całkowicie odsłonięta. Osłony mogą też być tylko z boku – jak to bywa na sieci kolei krajowej południowej Anglii. Częściej jednak stosuje się osłony z zewnętrznego boku i z góry. Odbierak jest na tyle płaski, że przesuwa się pod górną osłoną. Występuje to przede wszystkim na sieciach północnoamerykańskich.

    Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem lub D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych. Transport kolejowy istniał od starożytności w postaci kolei konnych wykorzystujących wyżłobienia w kamiennych płytach dróg, które powstały m.in. na niektórych mocno obciążonych drogach dojazdowych do Rzymu. Transport szynowy z trakcją konną był znany już w Asyrii ponad 2500 lat temu. Najwcześniejszym świadectwem zastosowania transportu szynowego jest linia Diolkosa (długość 6÷8,5 km), dzięki której przemieszczano statki w poprzek Przesmyku Korynckiego (Grecja) począwszy od około 600 p.n.e. (użytkowano ją przez ponad sześć i pół stulecia).

    Analogicznie, mogą istnieć szyny z odbiorem bocznym i szyny z odbiorem dolnym. Szczególnie ta ostatnia technologia zapewnia stosunkowo najwyższy poziom bezpieczeństwa – właściwie nie można przypadkowo dotknąć przewodnika, ponieważ jest on osłonięty z trzech najlepiej dostępnych stron. W tym rozwiązaniu ważną rolę odgrywa zamocowanie, które, przy gęstym ruchu pociągów, musi przeciwdziałać tendencji do odrywania szyny od podłoża, a w efekcie do iskrzenia i szybszego zużycia powierzchni ślizgania się odbieraków. Obok osłoniętej szyny z odbiorem górnym, szyna z odbiorem dolnym stanowi dzisiaj najczęściej stosowaną formę zasilania dolnego. Natomiast odbiór boczny stosuje się dzisiaj przede wszystkim na kolejach ogumionych. Japońskie kolejki automatyczne, zasilane prądem trójfazowym, mają po trzy sztywne przewodniki, stosunkowo cienkie, zamocowane pionowo jeden nad drugim.

    Port lotniczy Dallas-Fort Worth – międzynarodowy port lotniczy położony pomiędzy Dallas i Fort Worth, w Teksasie. Kod IATA: DFW, a kod ICAO: KDFW. W 2008 obsłużył ponad 57 mln pasażerów. Jest główną bazą American Airlines. Jest największym, jeśli chodzi o zajmowaną powierzchnię, portem lotniczym świata.Liverpool Overhead Railway (z ang. „Liverpoolska Kolej Nadziemna”) – linia elektrycznej kolei nadziemnej w Liverpoolu, w Anglii, funkcjonująca w latach 1893–1956.

    Jedną z metod zmniejszania strat prądu, a tym samym zwiększania niezbędnej odległości między podstacjami zasilającymi, które są najbardziej kosztowne przy elektryfikacji prądem stałym, jest hybrydowa szyna prądowa ze stali i aluminium. Nierdzewna stal zapewnia odporne na ścieranie powierzchnie ślizgu odbieraka, a aluminium, będąc dobrym przewodnikiem elektryczności, minimalizuje straty napięcia.

    Metro w Santiago (hiszp. Metro de Santiago) – system metra w stolicy Chile - Santiago. Jest to nowoczesny system kolei, drugi pod względem wielkości i długości linii w Ameryce Łacińskiej po metrze w Meksyku. Składa się ze 101 stacji i 94,3 km torów. Codziennie korzysta z niego prawie 2,5 miliona osób. System zarządzany jest przez państwowe przedsiębiorstwo Metro S.A. Metro działa w godzinach 6-23.Siemens ˈziːməns, oficjalnie Siemens AG, zapis stylizowany SIEMENS – międzynarodowy koncern z branży energetycznej, elektrotechnicznej i telekomunikacyjnej. Główne siedziby przedsiębiorstwa znajdują się w Monachium i w Berlinie. Siemens AG notowany jest na Frankfurckiej Giełdzie Papierów Wartościowych.

    Problem szyny „powrotnej”[ | edytuj kod]

    Podobnie jak to jest w przypadku zasilania górnego, prąd powrotny zwykle biegnie obiema szynami jezdnymi, a jego przenikanie do gruntu nie jest zazwyczaj, w przypadku kolei podziemnych, uznawane za poważniejszy problem. Wymagano natomiast nieraz wprowadzenia osobnych, izolowanych, przewodów powrotnych na sieciach tramwajowych. Rozwiązywano to jako drugi kanał poduliczny – w przypadku zasilania kanałowego (np. na Manhattanie), albo jako drugi napowietrzny przewód trakcyjny (np. w Tokio).

    Metro w Buenos Aires, hiszp. Subte de Buenos Aires, pełna nazwa Subterráneos de Buenos Aires – sieć podziemnej kolei miejskiej obsługującej miasto Buenos Aires. Jest ona najstarszym metrem w Ameryce Łacińskiej i w krajach hiszpańskojęzycznych. Obecnie wyróżnia się wśród sieci metra eksploatacją najstarszych wagonów.Region Kansai (jap. 関西地方, Kansai-chihō), inaczej: region Kinki (jap. 近畿地方, Kinki-chihō) - region w środkowo-zachodniej części wyspy Honsiu w Japonii, obejmujący prefektury: Nara, Wakayama, Mie, Kioto, Osaka, Hyōgo i Shiga.

    Kilka kolei zasilanych od dołu, które dysponują własnymi korytarzami, stosuje jednak tory czteroszynowe: trzecią szynę, dostarczającą napięcia, umieszczoną na zewnątrz szyn jezdnych, oraz czwartą szynę powrotną, w osi pomiędzy szynami jezdnymi. System ten występuje głównie w metrze londyńskim. Trzecia szyna ma tam napięcie +420 V, a czwarta – 210 V. Także i w tym wypadku powodem była chęć zabezpieczenia się przed emisją prądów błądzących, które przyczyniać by się mogły do szybszej korozji elementów miejskiej infrastruktury technicznej oraz dominującego materiału konstrukcji samych tuneli (żeliwne „tubingi”). Innym powodem takiego rozwiązania była techniczna łatwość uzyskania zastosowanych napięć. Układ czteroszynowy stosuje się także na tunelowej części linii MM1 metra mediolańskiego.

    Berlińska S-Bahn - szybka kolej miejska, najstarsza w Niemczech i pierwowzór klasycznej SKM na całym świecie. Linie S-Bahn obsługiwane są przez firmę S-Bahn Berlin GmbH, spółkę-córkę Deutsche Bahn. Obecnie w Berlinie kursuje 15 linii S-Bahn, większość z nich wyjeżdża poza granice miasta. Wraz z liniami U-Bahn tworzą kręgosłup komunikacji miejskiej aglomeracji Berlina, zintegrowanej w Verkehrsverbund Berlin-Brandenburg.Southampton – miasto portowe, położone na południu Anglii w hrabstwie ceremonialnym Hampshire, w dystrykcie (unitary authority) Southampton. W 2001 roku miasto liczyła 234 224 mieszkańców.

    W przypadku części kolei na oponach, jak to jest m.in. na niektórych liniach metra paryskiego, w metrze meksykańskim, metrze w Santiago de Chile oraz w metrze montrealskim, czyli tych budowanych w technologii francuskiej, szynami prądowymi są szyny prowadzące, zaś jako szyny powrotne służą klasyczne szyny jezdne ciągnące się zawsze pomiędzy szynami tocznymi dla kół na oponach.

    Oranienburg (pol. hist. Boczów) – miasto w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, siedziba powiatu Oberhavel. Leży ok. 35 km na północ od centrum Berlina, dziś część berlińskiej aglomeracji. Według danych z 31 grudnia 2008 r. miasto zamieszkiwało 41 577 osób.Metro tokijskie (jap. 東京の地下鉄, Tōkyō-no Chikatetsu) – system kolei miejskiej, głównie podziemnej, zlokalizowany w stolicy Japonii − Tokio, który tworzy sieć 13 własnych linii o łącznej długości 312,4 km. Dodając do tej liczby długość pojedynczej linii Rinkai-sen (jap. りんかい線, Rinkai-sen), odrębnej kolei, ale funkcjonującej jak metro, to długość sieci wzrosłaby do 324,6 km. Wraz z liniami kolei współpracujących, na które wjeżdżają wszystkie lub prawie wszystkie pociągi jadące liniami własnymi metra (i Rinkai-sen), system liczy 820 km. Istnieją też linie kolei aglomeracyjnych i regionalnych, na które wjeżdżają niektóre pociągi jadące liniami własnymi metra. Po ich uwzględnieniu system liczy aż 898 km (2008). Uwzględniając zatem całość sieci kolejowej obsługiwanej tymi pociągami jest to de facto najrozleglejszy system na świecie, a także jeden z najbardziej obciążonych: przewozi dziennie ok. 7,8 – 8 mln pasażerów.

    W przypadku kolei na oponach, które nie mają konwencjonalnego toru szynowego, „trzecia szyna” może służyć jako szyna powrotna. Na dwóch nowszych liniach metra w Sapporo, Tōzai i Tōhō, dostarczanie energii dokonywane jest z sieci górnej. W Paryżu podobne rozwiązanie istniało w latach 1910-1930 na kolei podziemnej zbudowanej przez kompanię Nord-Sud, używającej stalowych szyn jezdnych (obecnie jest to linia 12 metra paryskiego). Sieć górna miała napięcie +600 V, a „trzecia szyna” -600 V.

    Metro w Londynie (ang. London Underground, potocznie the Tube) – system lokalnych linii kolejowych przebiegających w podziemnych tunelach oraz na powierzchni, obsługujących większość obszaru Wielkiego Londynu. Jest najstarszym metrem na świecie, pierwsi podróżni skorzystali z niego 10 stycznia 1863 roku. Pomimo angielskiej nazwy, wskazującej na podziemne położenie, jedynie ok. 45% długości tras znajduje się pod ziemią.Budapeszt (węg. Budapest; przymiotnik: budapeszteński) – stolica i największe miasto Węgier, położone w północnej części kraju, nad Dunajem. Formalnie stworzony został w latach 1872-73 z trzech połączonych ze sobą miast: Budy i Óbudy na prawym brzegu Dunaju (geograficznie – Średniogórze Zadunajskie) oraz Pesztu – na lewym (geograficznie – Średniogórze Północnowęgierskie i Wielka Nizina Węgierska).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Splot – specyficzne miejsce częściowego połączenia lub zbliżenia dwóch lub więcej torów, w którym możliwe jest jednoczesne poruszanie pojazdu szynowego tylko po jednym z nich. Splot dwóch torów może występować w miejscu o ograniczonej szerokości (np. most, tunel), w którym nieracjonalne byłoby przechodzenie na odcinek jednotorowy, np. z powodu konieczności instalowania dwóch zwrotnic. Z reguły w splocie szyna jednego toru biegnie między tokami szyn drugiego (i na odwrót).
    Peachliner lub Tōkadai Shin-kōtsū Peach Liner (桃花台新交通ピーチライナー) był kolejką jednotorową w Komaki w prefekturze Aichi w Japonii. Działał od 1991 do 30 września 2006 roku. Początkowo planowano nim przewozić do 43 000 ludzi dziennie, jednak średnia wynosiła 2 670 osób dziennie.
    Praskie metro – system kolei podziemnej w Pradze. Jest to jedyna sieć metra w Czechach i najszybszy środek lokomocji w stolicy, dziennie przewożący ponad półtora miliona pasażerów. Pierwszy odcinek został oddany do użytku 9 maja 1974 roku.
    Denver – miasto w USA w stanie Kolorado i stolica tego stanu. Miasto stanowi jednocześnie hrabstwo Denver (wspólna administracja).
    Londyn (ang. London) – miasto w południowo-wschodniej części Wielkiej Brytanii, stolica tego państwa, a także stolica Anglii.
    Metro w Lyonie (fr. métro de Lyon) – system kolei podziemnej we francuskim mieście Lyon. Uruchomiony w 1978 jest trzecim systemem metra we Francji po Paryżu (1900) i Marsylii (1977). Obecnie posiada 4 linie o łącznej długości 29,5 km, co daje mu drugie miejsce pod względem liczby linii po metrze paryskim.
    Metro sztokholmskie (szw. Stockholms tunnelbana) – system szybkiej kolei miejskiej, zarówno podziemnej jak i naziemnej, zlokalizowany w Sztokholmie. Metro zostało założone 1 października 1950 roku i jest jedynym systemem komunikacji podziemnej w Szwecji.

    Reklama