Trubadurzy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Trubadurzy (literatura))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Alfons II Aragoński

Trubadurzypoeci i zarazem muzycy francuscy działający w XII i XIII wieku. Przyjęło się uważać za trubadurów tych poetów, którzy działali na południu Francji, pisząc w języku oksytańskim, langue d’oc, natomiast za truwerów – poetów z północy Francji piszących po francusku, langue d’oïl. Terminem trobairitz określa się kobietę-trubadura.

Sirventes lub serventes, także sirventois – rodzaj pieśni popularnej w poezji prowansalskiej pisanej przez trubadurów i truwerów w stylu canso. Tematyka sirventes związana była z moralnością, polityką i literaturą; zazwyczaj miała też charakter satyryczny i pisana była z perspektywy żołdaka (sirven – servant, "sługa"). Częstym zjawiskiem było wykorzystywanie już istniejących melodii (rodzaj kontrafaktury.Poezja prowansalska – dworska poezja, która narodziła się w średniowiecznej Prowansji i związana była z działalnością trubadurów. Okres największego rozwoju przeżywała właśnie w Prowansji w latach 1090-1290. Były to przede wszystkim poezja miłosna.

Działalność trubadurów była najwcześniejszym i najistotniejszym przejawem regionalnej sztuki muzycznej i poetyckiej w średniowiecznej kulturze Zachodu, a jej wpływ można dostrzec – nie tylko w epoce średniowiecza – również na terenie innych krajów europejskich. Z imienia wymienić można około 460 trubadurów, z twórczości których zachowało się około 2600 utworów – z czego jedynie około 10 posiada oryginalną melodię.

Vida (l.mn. vidas) – krótka biografia trubadura pisana prozą w języku prowansalskim (oksytańskim). Słowo vida w staroprowansalskim oznacza "życie" . W średniowiecznych chansonnierach, zbiorach manuskryptów zawierających poezję trubadurów, do dzieł konkretnych autorów dodane są często krótkie – często obfitujące w zdarzenia fantastyczne – biografie. Pojawiają się także tzw. razos – noty wyjaśniające genezę utworu.Arnaut Daniel de Riberac (ur. ok. 1150 prawdopodobnie w Ribérac w obecnym departamencie Dordogne – zm. ok. 1200/1210) – oksytański trubadur. Poeta uchodzi za twórcę sestyny. Słynie ze starannych pieśni, określanych jako trobar clus (poezja zamknięta). Ceniony m.in. przez Petrarkę i Dantego, który określił go jako il miglior fabbro (bieglejszego kowacza).

Twórczość literacka trubadurów to tzw. poezja prowansalska. Z tradycji trubadurów wywodzą się truwerzy i niemieccy minnesingerzy. Poezję trubadurów i truwerów rozpowszechniali oni sami lub też wędrowni śpiewacy zwani minstrelami.

Lista częściej wymienianych trubadurów[ | edytuj kod]

Folquet de Marselha
 Z tym tematem związana jest kategoria: Trubadurzy.

(W nawiasach podany został przybliżony czas ich działalności).

Castelloza – trobairitz (kobieta-trubadur) działająca we wczesnym XIII wieku. Pochodziła z Auvergne i była żoną Turc de Mairony. Zachowały się trzy (autorstwo czwartego jest niepewne) jej utwory, w formie canso, jednak tylko z tekstem – bez muzyki.Minnesingerzy lub Minnesängerzy – średniowieczni, niemieccy, arystokratyczni poeci liryczni i muzycy XII-XIV w. Piewcy miłości i piękna, którzy wykonywali sami swe ballady i pieśni, tworzone pod wpływem francuskich trubadurów. Prowadzili wędrowny tryb życia.
  • Aimeric de Peguilhan (1190–1221),
  • Arnaut Daniel (1180–1195),
  • Arnaut de Mareuil (1195),
  • Bernart de Ventadorn (1147–1170),
  • Bertran de Born (1159–95, zm. 1215),
  • Cerveri de Girona (1259–1285),
  • Folquet de Marseille (1178–1195, zm. 1231),
  • Gaucelm Faidit (1172–1203),
  • Wilhelm (Guillaume) IX, zwany Akwitańskim (1071–1126),
  • Giraut de Bornelh (1162–1199),
  • Guiraut Riquier (1254–1292),
  • Jaufre Rudel (1125–1148),
  • Marcabru (1130–1149),
  • Peire d’Alvernhe (1149–1168, zm. 1215),
  • Peire Cardenal (1205–1272),
  • Peire Vidal (1183–1204),
  • Peirol (1188–1222),
  • Raimbaut d’Aurenga (1147–1173),
  • Raimbaut de Vaqueiras (1180–1205),
  • Raimon de Miraval (1191–1229)
  • Sordello (1220–69, zm. 1269).
  • Wszyscy znani z imienia trubadurzy zostali wymienieni w Bibliographie Pilleta i Carstensa z 1933 roku wraz z podaniem zachowanych utworów i źródeł.

    Tenso (tensó, tenson lub tençó) – gatunek literatury prowansalskiej uprawiany przez trubadurów. Ma formę dyskursu, w którym każdy z głosów zajmuje stanowisko w temacie związanym z etyką lub miłością. Blisko spokrewnione gatunki to partimen oraz cobla exchange. We włoskiej literaturze tenso zostało przyjęte jako tenzon(e).Giraut de Bornelh (znany także jako Guiraut Borneil(l), Borneyll) (ur. ok. 1138, zm. 1215) – francuski trubadur urodzony prawdopodobnie w Bourney w Limousin. Swoim kunsztem zyskał przydomek "mistrza trubadurów".


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Beatriz de Dia, (inna pisownia: Beatritz de Dia) , Beatrycze z Dia, znana także jako Comtessa de Dia – działająca w późnym XII i wczesnym XIII wieku trubadurka (trobairitz). O jej życiu nie wiadomo nic pewnego; można jednak wnioskować, że była córką hrabiego Isoarda II z Diá i miała na imię Beatriz. Według jej vida była żoną Guilhema de Poitiers, lecz zakochała się w Raimbaucie z Orange (1146-1173). Beatrycze z Dia jest wymieniana jako jedna z niewielu średniowiecznych kobiet, które zdobyły wykształcenie.
    Guiraut Riquier (ur. ok. 1230 w Narbonne, zm. w 1292 lub 1295) – francuski trubadur i jeden z ostatnich wykonawców z Oksytanii.
    Minstrele (ang. minstrel, fr. ménestrel) - popularyzatorzy i wykonawcy (śpiewacy, recytatorzy) poezji, działający w XIII - XIV w. w Europie Zachodniej. Przebywali na dworach lub wędrowali z miasta do miasta. Wywodzili się z uprawiających sztukę poetycką trubadurów albo spośród zawodowych "zabawiaczy" dworskich: grajków, śpiewaków, żonglerów, akrobatów. Obok popularyzacji pieśni miłosnych trubadurów i truwerów prezentowali też własną zróżnicowaną twórczość literacką, podejmującą tradycyjne motywy legend i ballad ludowych. W Niemczech minnesingerzy, w Polsce rybałci.
    Poezja (z gr. ποίησις, poíesis – tworzenie, wytwórczość, sztuka poetycka) – wieloznaczny termin, współcześnie stanowiący przede wszystkim określenie dzieł literackich nienapisanych prozą lub synonim liryki.
    Planh (st. prow. planh z łac. planctus ’skarga, żal’) – staroprowansalski utwór opiewający zalety i zasługi zmarłego, odmiana planctusu.
    Muzyk − osoba zajmująca się wykonywaniem (instrumentalista, wokalista, dyrygent) lub tworzeniem (kompozytor, producent muzyczny, aranżer) muzyki. Muzyk do swej pracy wykorzystuje m.in. instrumenty muzyczne, głos ludzki, głosy zwierząt, inne efekty akustyczne (np. uderzanie młotem w kowadło) czy też technologie komputerowe.

    Reklama