Trpimirowicze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomnik króla Tomisława w Zagrzebiu

Trpimirowicze (chorw. Trpimirovići) − narodowa dynastia chorwacka, która rządziła tym krajem, z przerwami, w latach 845–1091.

Bośnia (bośn. Bosna) – historyczny i geograficzny region Europy, należący obecnie do Bośni i Hercegowiny. Przeważająca część Bośni leży na terenie Alp Dynarskich. Na północy, gdzie płynie rzeka Sawa, sięga do obszarów kotliny Panońskiej, zaś jej wschodnią, naturalną granicę stanowi rzeka Drina. Od południa graniczy z innym historyczno-geograficznym regionem wchodzącym w skład państwa, Hercegowiną.Symeon I Wielki (bułg. Цар Симеон Велики) (ur. 866, zm. 27 maja 927) – władca Bułgarii w latach 893-927, car bułgarski od 913, trzeci z synów Borysa I Michała i jego żony Marii. Najwybitniejszy przedstawiciel dynastii Kruma.

Założycielem dynastii był Trpimir, książę chorwacki panujący w Dalmacji i nad Neretwą w latach 845–864. Od jego imienia pochodzi nazwa dynastii. Jego synowie (Zdesław, Mutimir) ze zmiennym szczęściem toczyli walki o dziedzictwo po ojcu z innymi możnowładcami. Dopiero na przełomie IX i X wieku ich panowanie zostało bardziej ugruntowane.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија/ Republika Srbija – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie federacji Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie. De facto na południu Serbia graniczy z Kosowem, którego jednostronnie ogłoszoną niepodległość uznała część państw świata. Od 29 lutego 2012 r. kraj ten posiada status oficjalnego kandydata do Unii Europejskiej, a w czerwcu 2013 UE wyraziła zgodę na rozpoczęcie rozmów akcesyjnych w styczniu 2014.Stefan II (zm. 1091) – król Chorwacji w latach 1089–1091 z dynastii Trpimirowiczów. Był ostatnim chorwackim królem z dynastii Trpimirowiczów. Jego ojcem był Czastomir, młodszy brat króla Piotra Krzesimira IV.

Szczególne znaczenie dla rozwoju państwowości chorwackiej miało panowanie Tomisława (910–928), syna Mutimira, który podbił Slawonię, uporządkował organizację kościelną kraju, pokonał cara bułgarskiego Symeona Wielkiego, a przez kancelarię papieską nazywany był „królem Chorwatów”.

Ban – tytuł spotykany w środkowej i południowo-wschodniej Europie między VII a XX wiekiem. Pierwotnie używany wśród rdzennej ludności Bośni od VII wieku, a później też w Chorwacji, na Węgrzech, na Wołoszczyźnie od XIV wieku do 1831 roku, w średniowiecznej Mołdawii, w Serbii i w Królestwie Jugosławii od 1929 do 1941 roku. Ziemia pod władzą bana nosiła nazwę banat lub banowina.Krzesimir III (zm. 1030) – pochodzący z dynastii Trpimirowiczów, król Chorwacji w latach 1000-1030, syn Drżisława Stefana, brat Swetosława i Gojsława.

Kolejni Trpmirowicze na tronie chorwackim nie osiągali takich sukcesów. O panowaniu Trpimira II (brata Tomisława) i Krzesimira I (syna Trpimira II) wiadomo niewiele. Synowie Krzesimira, Mirosław i Michał Krzesimir II stoczyli bratobójczą wojnę domową, którą wykorzystali sąsiedzi (Wenecja zajęła część wysp na Adriatyku, SerbiaBośnię). Z kolei za panowania Stefana Drżisława, syna Michała Krzesimira, zagrożenie nadeszło ze strony cara bułgarskiego Samuela. Stefan zdołał odeprzeć jego atak dzięki sojuszowi z Bizancjum, który zaowocował także jego koronacją królewską w roku 988.

Tomisław Chorwacki (zm. 928), książę Dalmatyńskiej Chorwacji 910–925, król Chorwacji 925–928 z dynastii Trpimirowiczów.Samuel Komitopul (bułg. Самуил Kомитопул, Samuił Komitopuł; zm. 6 października 1014) – władca państwa bułgarskiego od 976, car Bułgarii w latach 997–1014.

Po śmierci Stefana (997) nastąpił kolejny okres zamętu, wywołany walkami pomiędzy jego synami – najstarszym Świętosławem a młodszymi Gojsławem i Krzesimirem III. Po stronie Świętosława stanęła Wenecja, z kolei młodsi bracia uzyskali poparcie cara bułgarskiego Samuela. Z tego starcia zwycięsko wyszli Krzesimir i Gojsław, którzy objęli władzę, choć po upadku Samuela musieli uznać zwierzchnictwo jego zwycięzcy, cesarza bizantyjskiego Bazylego Bułgarobójcy. W 1020 roku zmarł Gojisław, a o spowodowanie jego śmierci podejrzewano Krzesimira. W tej sytuacji doszło do konfliktu nie tylko z Bizancjum, ale także z królem węgierskim Stefanem I, który zdobył Slawonię i utworzył tam banat, na którym osadził Stefana, swego powinowatrego, a jednocześnie syna odsuniętego od władzy Świętosława (brata Krzesimira).

Dynastia (gr. dynasteia – władza) – szereg władców z jednego rodu (książąt, królów lub cesarzy), przynajmniej dwie osoby pochodzące z tej samej rodziny panujące bezpośrednio po sobie lub z niewielkimi przerwami. Zdarzały się też dynastie niespokrewnionych władców (np. dynastia Antoninów lub egipskich mameluków).Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.

Po śmierci Krzesimira III (1030) władzę w Chorwacji przejął jego syn Stefan I (odbudował on biskupstwo chorwackie w Ninie), a po nim z kolei jego syn Piotr Krzesimir IV. W 1074 roku ten ostatni dostał się do niewoli normańskiej, w której najprawdopodobniej wkrótce zmarł. Tron chorwacki przejął wówczas Dymitr Zwonimir, który był banem Slawonii i potomkiem Świętosława. Dzięki dobrym stosunkom z papieżem Grzegorzem VII oraz Węgrami (był żonaty z siostrą ówczesnego króla węgierskiego) w 1075 roku koronował się na króla Chorwacji. Zmarł w roku 1089, nie pozostawiając męskiego potomka. Jego następcą został Stefan II, bratanek Piotra Krzesimira IV, człowiek podeszłego wieku i słabego zdrowia. Zmarł w 1090 lub 1091 roku jako ostatni z Trpmimirowiczów.

Slawonia (chor. Slavonija) - historyczna kraina we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy. Często zaliczany jest do niej także region Sremu.Trpimir I – książę Chorwacji Dalmatyńskiej panujący od ok. 845 (lub 852) do 864 r., założyciel dynastii Trpimirowiczów – narodowej dynastii chorwackiej.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • władcy Chorwacji
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • I. Czamańska, Trpimirovicie, w: Słownik dynastii Europy, red. J. Dobosz i M. Serwański, Poznań 1999, s. 404-407.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Genealogia Trpimirowiczów na genealogy.euweb.cz
  • Piotr Krzesimir IV Wielki, chor. Petar Krešimir IV Veliki (zm. 1074) – król Chorwacji w latach 1058–1074 z dynastii Trpimirowiczów.Chorwacja, Republika Chorwacji – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu ma dostęp do Morza Adriatyckiego. Od 1 lipca 2013 należy do Unii Europejskiej jako 28. członek wspólnoty.




    Warto wiedzieć że... beta

    Demetriusz lub Dymitr Zvonimir (chorw. Dmitar lub Dimitar Zvonimir; zm. 1089) – władca Królestwa Chorwacji od 1075 do 1089 r.; żonaty z Heleną Lepą – córką króla węgierskiego Beli I i siostrą króla Władysława I Świętego.
    Republika Wenecka (wł. Serenissima Repubblica di Venezia) – północnowłoska republika kupiecka istniejąca od VIII wieku do 1797. Najdłużej nieprzerwanie funkcjonujące państwo o ustroju republikańskim w historii. W średniowieczu jedna z największych potęg handlowych i politycznych w basenie Morza Śródziemnego i jedno z najbogatszych miast Europy. Republika Wenecka była najpotężniejszą i zarazem najtrwalszą z powstałych w średniowieczu miejskich komun włoskich. Jako jedno z nielicznych państw włoskich odegrała również wielką rolę w historii nie tylko Italii, ale całej Europy i basenu Morza Śródziemnego. Od czasów wypraw krzyżowych po zmagania z Imperium Osmańskim, dla Europy była Republika Wenecka głównym pośrednikiem i uczestnikiem kontaktów z muzułmańskim Bliskim Wschodem – zarówno tych pokojowych, jak i wojennych.
    Neretwa (Neretva) - rzeka w Bośni i Hercegowinie oraz w Chorwacji, uchodząca do Adriatyku. Największa i najdłuższa rzeka po wschodniej stronie basenu Adriatyku. Długość: 225 km, w tym 203 km w Bośni i Hercegowinie, 22 km w Chorwacji. Średni przepływ w mieście Metković (około 20 km od ujścia): 378 m³/s. Powierzchnia dorzecza: 9106 km².
    Bazyli II Bułgarobójca (gr. Βασίλειος Β΄ Βουλγαροκτόνος, Basileios II Boulgaroktonos; ur. 958 r., zm. 15 grudnia 1025 r.) – cesarz bizantyjski w latach 976-1025 r. (tytularny od 963 r.) z dynastii macedońskiej.
    Zagrzeb (chorw. Zagreb, wym. [ˈzɑː.greb]; niem. Agram, węg. Zágráb) – stolica i największe miasto Chorwacji; jugosłowiańskie miasto-bohater. Liczy ono ok. 790 tys. mieszkańców, a aglomerację zagrzebską zamieszkuje 1,2 mln. Historycznie miasto wywodzi się od leżących na sąsiadujących ze sobą wzgórzach osad Gradec i Kaptol, które stanowią jądro dzisiejszego Zagrzebia.
    Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin historiograficzny używany od XIX wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu. Używane zamiennie określenie Cesarstwo Wschodniorzymskie jest bardziej popularne w odniesieniu do okresu poprzedzającego upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Ze względu na dominację greckiej kultury, języka oraz ludności, Bizancjum było w wielu ówczesnych krajach Europy Zachodniej nazywane "Cesarstwem Greków", podczas gdy dla jego mieszkańców, podobnie jak dla obecnych Greków, było to Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian"). Greckie słowo ρωμιοσύνη – rzymskość, dla Greków do dziś oznacza greckość. Dlatego nazywanie mieszkańców Cesarstwa przez krzyżowców "Grekami" mogło być dla nich obraźliwe. Zaś pod koniec istnienia Bizancjum określenie "Hellen" przestało oznaczać poganina, a Bizantyńczycy używali go podkreślając dumę ze swej starożytnej greckiej przeszłości.
    Stefan I Krzesimirowicz (ok. 988 – 1058) – król Chorwacji z dynastii Trpimirowiczów panujący w latach 1030–1058.

    Reklama