Trop (retoryka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Trop (gr. tropos „zwrot, kierunek, kształt”) – termin z zakresu retoryki, oznaczający zastąpienie pewnego słowa lub wyrażenia innym – dla większej obrazowości, wyrazistości i skuteczności przekazu słownego.

Hiperbola (gr. hyperbola, łac. superlatio, pol. wyolbrzymienie), przesadnia – środek stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk. Może dotyczyć ilości, rozmiaru, stosunku emocjonalnego, przyczyny, znaczenia lub skutku. Stosowany dla wywarcia mocnego wrażenia, spotęgowania ekspresji.Figura retoryczna (figura stylistyczna, postać mowy) – środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń.

Według Kwintyliana, który wprowadził ten termin do teorii retorycznej, trop to korzystna zmiana znaczenia właściwego na inne, dokonana w słowie lub wyrażeniu. Cyceron definiował trop jako zamianę słów.

W odróżnieniu od figur retorycznych, czyli przemieszczeń składniowych, tropy są przekształceniami semantycznymi. Od czasów starożytnych teoretycy retoryki spierają się jednak o rozróżnienie tropów i figur oraz o klasyfikację niektórych zabiegów retorycznych (np. ironię niektórzy autorzy włączają do tropów, inni do figur; litota występuje zarówno jako trop, jak i figura).

Marcus Fabius Quintilianus (ok. 35 – ok. 96) – rzymski retor i pedagog w dziedzinie teorii wymowy. Pierwszy płatny z kasy państwowej nauczyciel retoryki.Litota (stgr. λιτότης litótēs – „skromność, prostota”) – jeden z tropów retorycznych (czasem uznawana za figurę retoryczną).

Do tropów zaliczane są m.in.: metafora, metonimia, synekdocha, alegoria, peryfraza, katachreza, hiperbola, litota, antonomazja, emfaza.





Warto wiedzieć że... beta

Alegoria (stgr. ἀλληγορία allēgoría, od ἀλληγορέω allēgoréo - "mówię w przenośni, obrazowo") – w literaturze i sztukach plastycznych przedstawienie pojęć, idei, wydarzeń, przy pomocy obrazu artystycznego o charakterze przenośnym lub symbolicznym, np. poprzez personifikację. Odczytanie alegorii umożliwiają m.in. atrybuty lub emblematy o konkretnym znaczeniu, dlatego, w przeciwieństwie do symbolu, przesłanie alegorii jest zazwyczaj jednoznaczne.
Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu Filipiki.
Metafora (gr. μεταφορά), inaczej przenośnia – językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów, np. "od ust sobie odejmę", "podzielę się z wami wiadomością" lub "złote serce".
Emfaza (gr. emphasis – nacisk) – podkreślenie, wzmocnienie myśli, nadanie wypowiedzi podniosłego zabarwienia poprzez dobór silnie nacechowanych słów, a także – w mowie – poprzez intonację, mimikę i gesty, lub – w tekstach kultury – przesadne podkreślenie fragmentu wypowiedzi (zdania, wyrażenia, wyrazu lub sylaby) poprzez położenie na nich mocnego emocjonalnego akcentu; zbliżone do eksklamacji, ale efektem jest nacechowanie wypowiedzi afektacją, patosem lub banalnością charakteryzującymi mówiącego lub parodystycznie, satyrycznie oceniającymi świat wokół niego (film Miś Stanisława Barei, interpretacja sceny ucieczki zająca-kota na drzewo); emfaza przedstawiana jest także w emfatycznym sposobie gry (Irena Eichlerówna), adekwatnie skomponowanej scenografii (np. w ekspresjonizmie, podniosłego tła dźwiękowego czy punktu widzenia pracy kamery (np. żabia perspektywa), lub – w tekście pisanym – znaki interpunkcyjne (wykrzykniki, wielokropki, duże litery). W tradycyjnej retoryce emfazę zalicza się do tropów lub figur retorycznych.
Antonomazja (łac. pronominatio) – odmiana metonimii, zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą (najczęściej epitetem).
Peryfraza (inaczej: omówienie, wyrażenie omowne) – figura stylistyczna, która polega na zastąpieniu wyrazu przez szereg innych, które byłyby jego równoważnikiem znaczeniowym. Może być stosowana w celu urozmaicenia stylistycznego, wyeliminowania powtórzeń tego samego określenia lub osłabieniu jego wymowy. Może też mieć charakter celowego ukrycia bezpośredniego znaczenia za określeniem aluzyjnym.
Retoryka (gr. ῥητορική rhetorike, od wyrazu ῥήτωρ rhetor "mówca") – krasomówstwo, sztuka wymowy, umiejętność opisania swojego punktu widzenia i przekonywania słuchaczy do swoich racji, czyli sztuka perswazji.

Reklama