Trochodendronowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .takson-zwierzeta .naglowek{color:black!important;background:#d3d3a4!important}.mw-parser-output .takson-rosliny .naglowek{color:black!important;background:#90ee90!important}.mw-parser-output .takson-grzyby .naglowek{color:black!important;background:#add8e6!important}.mw-parser-output .takson-protozoa .naglowek{color:black!important;background:#f0e68c!important}.mw-parser-output .takson-chromalveolata .naglowek{color:black!important;background:#adff2f!important}.mw-parser-output .takson-excavata .naglowek{color:black!important;background:#f0e68c!important}.mw-parser-output .takson-amoebozoa .naglowek{color:black!important;background:#ffc8a0!important}.mw-parser-output .takson-opisthokonta .naglowek{color:black!important;background:#e0d0b0!important}.mw-parser-output .takson-sar .naglowek{color:black!important;background:Moccasin!important}.mw-parser-output .takson-bakterie .naglowek{color:black!important;background:#d3d3d3!important}.mw-parser-output .takson-archeony .naglowek{color:black!important;background:#f3e0e0!important}.mw-parser-output .takson-eukarionty .naglowek{color:black!important;background:#faf0e6!important}.mw-parser-output .takson-inne .naglowek{color:white!important;background:red!important}
Owoce Trochodendron aralioides

Trochodendronowce (Trochodendrales Cronquist) – grupa roślin stanowiąca klad w obrębie roślin okrytonasiennych w randze rzędu z jedną rodziną Trochodendraceae i dwoma monotypowymi rodzajami z dwoma gatunkami. Zgodnie z wnioskami wynikającymi z analiz danych molekularnych, kopalnych i dotyczących budowy i biologii roślin, trochodendronowce stanowią jedną z kilku linii rozwojowych roślin okrytonasiennych, które oddzieliły się od wspólnego pnia rodowego po uprzednim zróżnicowaniu jaskrowców, a przed podziałem prowadzącym do powstania kladów różowych i astrowych. Trochodendron araliowaty występuje na Wyspach Japońskich po północny Tajwan. Tetracentron chiński rośnie w południowych Chinach i w Nepalu. Rośliny kopalne z tego rzędu (np. Nordenskioldia) znane są z późnej kredy jako gatunki rozpowszechnione na półkuli północnej.

Dno kwiatowe, oś kwiatowa (ang. receptacle, łac. receptaculum) – element budowy kwiatu roślin okrytonasiennych będący przeważnie mniej lub bardziej rozszerzonym końcem szypułki. Na dnie kwiatowym osadzone są wyrastające spiralnie lub w okółkach pozostałe elementy budowy kwiatu – okwiat, pręcikowie i słupkowie. Dno kwiatowe stanowi twór homologiczny do osi kłosa zarodnionośnego roślin zarodnikowych i osi strobili nagonasiennych.Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.

Morfologia[ | edytuj kod]

Tetracentron sinense
Pokrój Zimozielone drzewa i krzewy o drewnie pozbawionym naczyń. Liście Skrętoległe i skupione w nibyokółki. Pozbawione przylistków i z przylistkami przyrośniętymi do ogonka liściowego. Blaszka pojedyncza, całobrzega, użyłkowana dłoniasto lub pierzasto. Kwiaty Drobne, skupione w kwiatostany. U Trochodendron luźne, groniaste lub wiechowate, w których kwiaty wsparte są 2–5 przysadkami, lub w kotki kłosopodobne zebrane po cztery u Tetracentron. Kwiaty mają szerokie dno kwiatowe i pozbawione są okwiatu (u Trichodendron) lub składa się on z czterech listków (u Tetracentron). U Trichodendron pręciki w liczbie 40–70 tworzą kilka okółków wokół 6–17 owocolistków zrośniętych bocznie w jeden okółek. U Tetracentron są tylko cztery pręciki otaczające słupkowie tworzone przez cztery zrastające się u podstawy owocolistki. Owoce Bocznie połączone mieszki (mieszek złożony), otwierające się do wewnątrz pęknięciami. Nasiona są oskrzydlone lub nie.

Systematyka[ | edytuj kod]

W systemie Cronquista (1981) i systemie Takhtajana (2009) w obrębie rzędu Trochodendrales oba zaliczane tu rodzaje włączane były w odrębne monotypowe rodziny Tetracentraceae Van Tieghem, 1900 i Trochodendraceae Prantl in Engler & Prantl, 1888. Takson ten sytuowany był blisko oczarowatych Hamamelidaceae, u Takhtajana (2009) w podklasie Hamamelidae (przy czym w tym systemie wskazana została jako najbliżej spokrewniona z grujecznikowatymi Cercidiphyllaceae), w systemie system Reveala z 2008 rodzina Trochodendraceae włączona została do rzędu oczarowców Hamamelidales.

Wiecha – typ kwiatostanu groniastego złożonego, w którym na głównej osi pędu wykształcają się boczne odgałęzienia drugiego i trzeciego rzędu, a na nich wyrastają kwiaty. Istnieje jeszcze tzw. wiecha złożona, w której rozgałęzienia nie są zakończone pojedynczymi kwiatami, lecz kwiatostanami – np. kłoskami (m.in. u licznych gatunków z rodziny wiechlinowatych, np. owies, męskie kwiatostany kukurydzy) lub koszyczkami (u niektórych przedstawicieli astrowatych, np. lepiężnik, nawłoć).Trochodendron araliowaty (Trochodendron aralioides Siebold & Zucc.) – gatunek z monotypowego rodzaju trochodendron z rodziny trochodendronowatych. Występuje na Wyspach Japońskich od północnej części Honsiu na południe, poprzez wyspy Riukiu, po północny Tajwan. Poza tym rośnie na wyspie Czedżu i Półwyspie Koreańskim. Jest to drzewo rosnące w lasach deszczowych do rzędnej 3000 m n.p.m. Na wyspie Yaku-shima gatunek ten rejestrowany jest także jako epifit rosnący na okazałych okazach kryptomerii japońskiej. Rośliny tego gatunku są owadopylne – zapylacze wabieni są silnie pachnącymi kwiatami i jaskrawo zabarwionymi pręcikami. Kwitną wiosną.

Trochodendronowce są jedną z grup bazalnych dwuliściennych właściwych oddzieloną od pozostałych ok. 120–130 milionów lat temu (datowanie molekularne). Najstarsze skamieniałości znane są z kredy (Nordenskioeldia), ale rośliny prawdopodobnie z tej rodziny opisano też z Japonii ze skał datowanych na 89 milionów lat. Trochodendronowce znane są z bardzo licznych i zróżnicowanych skamieniałości sprzed ok. 50 milionów lat (eocen) z Ameryki Północnej i w czasie kenozoiku były rozpowszechnione na całej półkuli północnej. W systemach APG rząd wskazywany jest jako jeden z bazalnych w obrębie dwuliściennych właściwych.

Integrated Taxonomic Information System (ITIS) – system zaprojektowany do dostarczania informacji taksonomicznych o organizmach. Został utworzony w 1996 r. System jest wspierany przez agencje rządowe Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady i Meksyku. Współpracuje z taksonomami z całego świata. Jest partnerem Species 2000 i Global Biodiversity Information Facility (GBIF). Współuczestniczy w realizacji międzynarodowego programu Katalog Życia (Catalogue of Life Programme).Użyłkowanie liścia, nerwacja, układ waskularny liścia (ang. nervation, nervature, venation, łac. nervatio, venatio) – układ żyłek (nerwów) liściowych zawierających wiązki przewodzące w liściach (nie tylko asymilacyjnych, ale także w działkach i płatkach kwiatu). Ze względu na stały układ żyłek w poszczególnych grupach systematycznych roślin, ma on znaczenie w identyfikacji taksonów. Głównym zadaniem wiązek przewodzących w liściu jest dostarczenie do jego tkanek wody i odprowadzenie asymilatów, a także usztywnienie blaszki liściowej.

W systemie Ruggiero i in. (2015) rząd trochodendronowców tworzy jeden z 18 nadrzędów okrytonasiennych – trochodendropodobne Trochodendranae i obejmuje jedną rodzinę zgodnie z systemem APG IV (2016). Pozycja systematyczna trochodendronowców w kladogramie dwuliściennych właściwych według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Podział rzędu według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

  • Rodzina: Trochodendraceae
  • Rodzaj: Trochodendron Siebold & Zuccarini – trochodendron
  • Rodzaj: Tetracentron Oliver – tetracentron
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
    2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-01-24] (ang.).
    3. Robert W. Kiger, James L. Reveal: A comprehensive scheme for standardized abbreviation of usable plant-family names and type-based suprafamilial names. University of Maryland. [dostęp 2021-02-28].
    4. Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 226-227. ISBN 978-1-842466346.
    5. Armen Takhtajan: Flowering Plants. 978-1-4020-9608-2: Springer, 2009, s. 71-73.
    6. Arthur Cronquist, An integrated system of classification of flowering plants, New York: Columbia University Press, 1981, s. 157-161, ISBN 0-231-03880-1.
    7. Reveal J. L.: Classification of extant Vascular Plant Families - An expanded family scheme (ang.). 2007. [dostęp 2009-05-12].
    8. Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 926-927. ISBN 83-214-1305-6.
    System Cronquista – system klasyfikacji roślin okrytonasiennych. Został opracowany przez amerykańskiego botanika Arthura Cronquista (1919-1992) i opublikowany w jego dziełach: An Integrated System of Classification of Flowering Plants (1981) i The Evolution and Classification of Flowering Plants (1968, 2. wyd. 1988).Tajwan, hist. Formoza (chiń. upr.: 台湾; chiń. trad.: 臺灣 lub 台灣; pinyin: Táiwān; pe̍h-ōe-jī: Tâi-oân) – wyspa na Oceanie Spokojnym, oddzielona od Chin kontynentalnych Cieśniną Tajwańską. Jest wyspą w większości wyżynną, obrzeża Tajwanu są nizinne.




    Warto wiedzieć że... beta

    System APG IV – system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2016 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. Jest to kolejna wersja systemu klasyfikacyjnego rozwijanego od 1998 roku, sukcesywnie zastępująca poprzednie klasyfikacje (APG I z 1998, APG II z 2003 i APG III z 2009). Klasyfikacja bazuje na analizie powiązań filogenetycznych między grupami roślin, ustalanych głównie na podstawie danych molekularnych. System został skompilowany przez 16 autorów z 6 krajów, ale uwzględnia też wyniki warsztatów przeprowadzonych w Kew Gardens oraz ankiety internetowej, na którą odpowiedziało 441 respondentów z 42 krajów. Szerokie konsultacje i uznanie sugestii większości zamiast przyjęcia stanowiska ekspertów (np. w kwestii szerokiego ujęcia rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae zamiast jej podziału) spowodowało zresztą kontrowersje w środowisku (Angiosperm Phylogeny Website publikuje w przypadkach spornych klasyfikację sugerowaną przez ekspertów, niżeli przyjętą w APG IV opinię większości).
    Przylistek (łac.stipula, ang. stipule) – organ wykształcający się po obu stronach nasady ogonka liściowego lub liścia siedzącego u wielu przedstawicieli roślin okrytonasiennych. Wykształcają się one zwłaszcza u podstawy liści zaopatrywanych przez trzy ślady (luki) liściowe. Powstają z dolnej części zawiązka liściowego (z górnej powstaje zwykle ogonek i blaszka liściowa). Wykształcają się jako zróżnicowane morfologicznie i pełniące rozmaite funkcje organy. Często mają postać liściokształtną i pełnią funkcję asymilacyjną (np. u grochu Lathyrus aphaca), czasem dodatkowo chronią zawiązki i młode liście. Szczególną rolę ochronną pełnią łuskowate przylistki okrywające pąk i chroniące go przed uszkodzeniem (np. w przypadku pąków zimujących). U niektórych roślin (np. u robinii) przylistki wykształcają się jako ciernie, u innych mają postać włosków lub gruczołów.
    Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.
    Grujecznik (Cercidiphyllum) – rodzaj roślin należący do monotypowej rodziny grujecznikowatych (Cercidiphyllaceae) Engler. Rodzaj obejmuje dwa gatunki drzew występujące w Chinach, południowej Korei i Japonii. W uprawie, także w Europie środkowej, spotykany jest jeden z nich – grujecznik japoński (C. japonicum). Nazwa łacińska rodzaju, Cercidiphyllum, oznacza rośliny o liściach podobnych do liści judaszowca (Cercis).
    Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).
    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.
    Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.

    Reklama