Tramwaje w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output .infobox.transport-autobus .naglowek{color:white;background:#007c06}.mw-parser-output .infobox.transport-trolejbus .naglowek{color:white;background:#0432c8}.mw-parser-output .infobox.transport-tramwaj .naglowek{color:white;background:#c80404}.mw-parser-output .infobox.transport-metro .naglowek{color:black;background:#7d7d7d}.mw-parser-output .infobox.transport-kolej .naglowek{color:white;background:green}.mw-parser-output .infobox.transport-wodny .naglowek{color:white;background:blue}

Tramwaje w Krakowie – system transportu tramwajowego w Krakowie o długości sieci 97 km funkcjonujący od 1882 r. System obejmuje 194 km pojedynczego toru (2015), po którym regularnie kursuje 27 linii (22 zwykłe, 2 KST i 3 nocne). Utrzymanie infrastruktury należy do zadań Zarządu Dróg Miasta Krakowa, organizacja przewozów do zadań Zarządu Transportu Publicznego w Krakowie, natomiast wykonywaniem przewozów oraz utrzymaniem taboru zajmuje się MPK Kraków.

Historia tramwajów w Krakowie sięga roku 1882, kiedy to uruchomiono pierwszą linię tramwaju konnego. W 1901 roku zastąpiły je tramwaje elektryczne. Początkowo były to pojazdy wąskotorowe, a od 1913 roku zaczęły funkcjonować również pojazdy o normalnotorowym rozstawie osi. Dwa systemy współistniały do 1953 roku, kiedy to ostatecznie zlikwidowano sieć wąskotorową. Sieć normalnotorowa funkcjonuje do dziś. Systematycznie jest rozbudowywana o kolejne odcinki.Krakowski Szybki Tramwaj (KST) – współczesna krakowska inwestycja w komunikację zbiorową mająca zapewnić miastu szybką i sprawną sieć transportu zbiorowego łączącą zalety klasycznego tramwaju oraz metra. W jej skład wchodzą bezkolizyjne torowiska tramwajowe lub wybrane torowiska wydzielone z zapewnionym bezwzględnym priorytetem na skrzyżowaniach. Budowa systemu rozpoczęła się oficjalnie w latach 90., natomiast uruchomienie pierwszego korytarza z osiedla Krowodrza Górka do Kurdwanowa nastąpiło 12 grudnia 2008 roku. System jest stale ulepszany oraz rozbudowywany.

Wraz z otwarciem estakady tramwajowej Lipska – Wielicka od września 2015 r. w mieście funkcjonuje również pierwszy korytarz sieci szybkiego tramwaju w relacji Krowodrza GórkaKurdwanów, znany pod nazwą Krakowski Szybki Tramwaj, z którego korzystają również zwykłe linie tramwajowe.

Historia[ | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia tramwajów w Krakowie.

Sieć tramwajowa[ | edytuj kod]

Krakowska sieć tramwajowa (kliknij aby powiększyć)

Torowiska[ | edytuj kod]

Krakowska sieć tramwajowa ma budowę promienistą. Większość linii prowadzi od centrum do poszczególnych dzielnic. Centralnymi punktami systemu są Stare Miasto (szczególnie Teatr Słowackiego, Stary Kleparz i Teatr Bagatela), Rondo Grzegórzeckie, Rondo Mogilskie, Rondo Czyżyńskie oraz Plac Centralny. Układ jest wrażliwy na prace remontowe prowadzone na głównych liniach z powodu trudności z wyznaczaniem tras objazdowych, by nie doprowadzić do przeciążenia pozostałych odcinków.

Bombardier Flexity Classic – rodzina tramwajów produkowanych przez kanadyjski koncern Bombardier Transportation od 1999 roku.Protram 405N (typ nadany przez producenta i używany przez przewoźnika – 405N, inne spotykane oznaczenia typu – 405N-Kr i 405Kr) – prototypowy tramwaj zbudowany w latach 2011–2012 w zakładach Protram we Wrocławiu specjalnie dla MPK Kraków. Pojazd powstał w wyniku modernizacji trzech wagonów typu 105Na wyprodukowanych w zakładach Konstal Chorzów, które połączono dwoma członami niskopodłogowymi opartymi na przegubach. Ze względu na zmianę polityki przewoźnika zaprzestano modernizacji tego typu i zdecydowano się na zakup nowych tramwajów.

Większość torowisk w Krakowie znajduje się w dobrym stanie technicznym. Są to odcinki wybudowane lub generalnie zmodernizowane w ciągu ostatnich 20 lat (stan w 2019). Część torowisk, głównie we wschodniej części miasta w Nowej Hucie, w wyniku wieloletnich zaniedbań znajduje się w stanie złym lub bardzo złym. Według stanu na koniec 2020 roku ponad 25% ogółu torowisk wymaga naprawy.

LH Standard (Lw), określany także jako Einheitswagen – oznaczenie tramwaju elektrycznego wytwarzanego w latach 1925–1929 w zakładach Linke-Hofmann Werke we Wrocławiu.Azory – osiedle Krakowa, należące do Dzielnicy IV Prądnik Biały. Jest to jedno z największych osiedli mieszkaniowych w Krakowie. Do głównych ulic Azorów należą: ul. Chełmońskiego, ul. Stachiewicza, ul. Radzikowskiego, ul. Weissa, ul. Czerwieńskiego i ul. Jaremy oraz do mniejszych np.: ul. Różyckiego, ul. Pużaka, ul. Gnieźnieńska, ul. Elsnera, ul. Wysockiego, ul. Niska.

Zajezdnie[ | edytuj kod]

W Krakowie tramwaje stacjonują w trzech zajezdniach:

Stan taborowy dnia 24 stycznia 2015.

Końcówki[ | edytuj kod]

Krakowska sieć tramwajowa jest dostosowana do eksploatacji taboru jednokierunkowego, dlatego na wszystkich stałych końcówkach wybudowane są pętle. W wypadku tras częściowo zamkniętych z powodu remontów lub otwartych odcinków tras będących w budowie stosowane są tymczasowe zwrotnice pozwalające na zmianę toru bez zawracania. Na takich liniach kursują wagony dwukierunkowe N8 i GT8S.

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Spółka Akcyjna w Krakowie (MPK S.A.) – jedna ze spółek powstałych w 1997 roku z przekształcenia MPK Sp. z o.o. Zajmuje się realizacją transportu zbiorowego na terenie gminy Kraków – na podstawie umowy z Zarządem Infrastruktury Komunalnej i Transportu – oraz poza jej granicami. W 2012 roku otrzymała srebny listek CSR.Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz – polska firma z siedzibą w Bydgoszczy produkująca oraz remontująca pojazdy szynowe dla transportu kolejowego (m.in. lokomotywy, zespoły trakcyjne, wagony) jak i miejskiego (tramwaje).

Pętle eksploatowane liniowo[ | edytuj kod]

Pętle nieużywane liniowo[ | edytuj kod]

Jako pętle wykorzystywane są również okazjonalnie zajezdnie, a także niektóre przystanki przelotowe (np. Plac Centralny), gdzie układ torowisk pozwala na objechanie określonej części miasta i powrót tą samą trasą.

Inne końcówki[ | edytuj kod]

Jedyna stała końcówka niebędąca pętlą to Dworcowa, która jest trójkątem torowym odchodzącym od trasy wzdłuż ulicy Wielickiej w okolicy dworca kolejowego w Płaszowie. Była wykorzystywana przy okazji remontów oraz dłuższych zamknięć, zarówno gdy nieprzejezdne są torowiska do Bieżanowa i Kurdwanowa, jak i w przypadku odcięcia ich od reszty sieci. Obecnie ze względu na otwarcie estakady nad dworcem w Płaszowie nie jest używana.

Rondo Grzegórzeckie (zwane również Rondem Kotlarskim) – jednopoziomowe skrzyżowanie w Krakowie zlokalizowane na wschód od Starego Miasta u zbiegu ulic Grzegórzeckiej, al. Powstania Warszawskiego, al. Pokoju i Kotlarskiej.Cichy Kącik – osiedle w Krakowie wchodzące w skład Dzielnicy V Krowodrza, niestanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy. Położone na północny wschód od skrzyżowania ulicy Piastowskiej i al. 3 Maja, na terenach dawnego toru wyścigów konnych, w pobliżu dawnego fortu Cichy Kącik (wybudowanego 1854-56, w 1940 roku zaadaptowanego na schron przeciwlotniczy dla mieszkającej w pobliżu ludności niemieckiej).

Od początku swego istnienia w Krakowie eksploatowano głównie tramwaje dwukierunkowe. Przed wojną były to Sanok SN1 oraz Sanok SN2, później także Konstal N i Man SN3, dlatego historycznie część końcówek nie posiadała pętli (np. zlikwidowana w 1966 końcówka Grzegórzki). Wraz z wprowadzaniem do ruchu nowych typów tramwajów jednokierunkowych i rozbudową sieci wszystkie końcówki zostały stopniowo wyposażone w pętle lub inne układy umożliwiające zawracanie tramwajom jednokierunkowym.

Plac Centralny – centralne miejsce Nowej Huty, w administracyjnej dzielnicy XVIII. Przeznaczony dla spacerowiczów, ale jednocześnie pełniący rolę węzła komunikacyjnego i punktu przesiadkowego.Wieliczka (niem. Groß Salz) – miasto powiatowe w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Wieliczka oraz władz powiatu. Według danych GUS z 31 grudnia 2012 r. miasto liczyło 20 988 mieszkańców. Powierzchnia miasta wynosi 13,41 km².

W 2006 MPK Kraków ponownie zakupiło pierwsze dwukierunkowe wagony z Norymbergi. Od tego momentu końcówki dla tego typu tramwajów budowane są przy okazji częściowego otwierania nowych odcinków, a także remontów, gdy na danym odcinku nie ma pętli lub jest ona niedostępna z innego powodu. Po raz pierwszy końcówka taka została zastosowana na ulicy Pawiej przed jej podłączeniem od północy do pętli Dworzec Towarowy. Analogiczne rozwiązanie wykorzystywane było na skrzyżowaniu ulic Nowohuckiej i Klimeckiego w związku z budową torowiska do pętli Mały Płaszów, a ostatnio tymczasowa końcówka znajdowała się na Ruczaju, w związku z budową torowiska do Czerwonych Maków.

Alstom Konstal – zakład będący częścią francuskiego koncernu Alstom, zajmujący się produkcją taboru szynowego, głównie wagonów metra i tramwajów oraz podzespołów dla pociągów Pendolino i TGV.105N – oznaczenie tramwaju wytwarzanego w latach 1973-1979 przez zakłady Konstal w Chorzowie. Wersja wąskotorowa tego tramwaju oznaczona została jako 805N. Wagony te w momencie powstania były konstrukcją nowoczesną, wyróżniającą się zarówno budową (kanciaste pudło) jak i znacznie lepszymi parametrami eksploatacyjnymi niż inne polskie wagony eksploatowane w tamtych latach. Obecnie większość z nich została skasowana albo przebudowana na wagony 105Na/805Na. Pojedyncze sztuki są jednak nadal w ruchu liniowym w niektórych miastach w Polsce (Poznań, Szczecin, Warszawa, Wrocław) lub uczestniczą w przejazdach okolicznościowych jako pojazdy zabytkowe (Gdańsk).

Sieć trakcyjna[ | edytuj kod]

Sieć trakcyjna systemu tramwajowego w Krakowie jest zasilana z 31 podstacji trakcyjnych. Zarządcą sieci trakcyjnej i podstacji, analogicznie jak torowisk i infrastruktury przystankowej jest Zarząd Dróg Miasta Krakowa.

Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

N – tramwaj wytwarzany w latach 1948-1956 przez zakłady Konstal w Chorzowie, Stocznię Gdańską nr 3 i Sanocką Fabrykę Wagonów "Sanowag". Wersja wąskotorowa 2N produkowana była w latach 1950-1956. Wersje doczepne (wagony bez silnika) oznaczane są ND lub 2ND. N to pierwszy tramwaj wyprodukowany w Polsce po II wojnie światowej.
Ulica Starowiślna w Krakowie – ulica w centrum Krakowa. Wytyczona w 1881 roku. Początkowo kończyła się na ulicy Dajwór. W 1898 wydłużona do ul. św. Wawrzyńca. Po wybudowaniu Mostu Krakusa w 1913 roku została wydłużona do Wisły. W czasach PRL nosiła nazwę Bohaterów Stalingradu. Ulicą przebiega torowisko tramwajowe. Nazwa ulicy pochodzi od koryta Starej Wisły, które przecinała w miejscu dzisiejszego skrzyżowania z ul. Dietla.
Tramwaj (z ang. tramway – linia tramwajowa, tram – tramwaj) – pasażerski lub towarowy pojazd szynowy zaprojektowany do eksploatacji na linii tramwajowej.
Tunel Krakowskiego Szybkiego Tramwaju – tunel tramwajowy w Krakowie łączący Rondo Mogilskie z okolicami ul. Pawiej i Dworca Towarowego. Liczy 1 420 m długości (1 538 m wraz z rampami wjazdowymi) i jest pierwszym tego typu obiektem w kraju. Zlokalizowane zostały w nim dwa przystanki: Dworzec Główny Tunel oraz Politechnika, przez co tunel tworzy trzeci system komunikacji podziemnej w Polsce, po 23 km metra warszawskiego i 2 km tunelu na kolejowej linii średnicowej w Warszawie). Budowa tunelu trwała z długimi przerwami łącznie 34 lata, a ostateczne otwarcie miało miejsce 11 grudnia 2008. Tunel stanowi część sieci Krakowskiego Szybkiego Tramwaju.
Pętla (pętlica) – element infrastruktury służący do zmiany kierunku ruchu pojazdu, w postaci odcinka trasy (toru, jezdni), zakrzywionego w planie o 180°.
Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie – założone w 1998 r. muzeum mieszczące się przy ul. św. Wawrzyńca 15 w Krakowie w budynku dawnej zajezdni pierwszego wąskotorowego tramwaju elektrycznego. Gromadzi eksponaty związane z rozwojem komunikacji miejskiej, elektrowni, gazownictwa, gospodarki komunalnej oraz zabytki historii techniki.

Reklama