Tradycyjna kultura Korei

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tradycyjna kultura Korei jest częścią wspólną północno- i południowokoreańskiej kultury. Różnice polityczne pomiędzy obydwoma państwami, odzwierciedlają się także w różnym spojrzeniu na niektóre specyficzne aspekty kultury narodowej.

Hanbok to określenie tradycyjnych koreańskich ubrań. Szaty hanbok znane są już od bardzo dawna, prawdopodobnie od czasów Trzech Królestw Korei. Początkowo szaty męskie i kobiece były takie same, z czasem zaczynały się różnić. W okresie Joseon wygląd szat uległ niewielkim zmianom.Koncepcja yin i yang pochodzi z antycznej filozofii chińskiej i metafizyki. Opisuje ona dwie pierwotne i przeciwne, lecz uzupełniające się siły, które odnaleźć można w całym wszechświecie.

Sztuka tradycyjna[ | edytuj kod]

Muzyka[ | edytuj kod]

Tradycyjna muzyka w Korei opiera się na brzmieniu głosu, który oddawać ma temperament i historię Koreańczyków. Muzyka jest często improwizowana i często brak jest przerw między poszczególnymi utworami czy wystąpieniami. Dobrym przykładem jest pansori, wystąpienie jednego artysty (śpiewaka), które może trwać przez osiem godzin bez przerwy. Istnieją dwa rodzaje muzyki tradycyjnej: jeongak i minsogak.

Medytacja (łac. meditatio - zagłębianie się w myślach, rozważanie, namysł) – praktyki mające na celu samodoskonalenie, stosowane zwłaszcza w jodze oraz w religiach i duchowości Wschodu (buddyzm, taoizm, konfucjanizm, hinduizm, dżinizm), a ostatnio także przez niektóre szkoły psychoterapeutyczne. Elementy medytacji dają się również zauważyć w chrześcijaństwie (hezychazm) i islamie (sufizm).Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

Jeongak[ | edytuj kod]

Jeong-ak jest muzyką dworską z mocnym zabarwieniem intelektualnym. Ten rodzaj muzyki ściśle powiązany jest z wyższymi klasami społecznymi. Jest grany w bardzo wolnym tempie. Niektóre pojedyncze takty mogą trwać nawet 3 sekundy. Takt odpowiada raczej oddechowi aniżeli biciu serca jak przyjęło się to w większości muzyki zachodniej. W rezultacie, ta spokojna muzyka sprzyja relaksowi i medytacji. Brzmienie Jeongak jest miękkie i spokojne ze względu na to, że tradycyjne instrumenty nie są zbudowane z metalowych elementów. Instrumenty szarpane przeważnie mają struny wykonane z jedwabiu. Większość instrumentów dętych wykonana jest z bambusa. Znanymi utworami w tym stylu są Sujecheon oraz suity Yeongsan Hoesang i Cheonnyeonmanse.

Struna – źródło dźwięku (wibrator) w chordofonach (instrumentach strunowych). Struny mogą być wykonane z metalu, włókien naturalnych (m.in. jedwab), tworzywa sztucznego (przeważnie nylon), lub odpowiednio spreparowanych jelit zwierzęcych (instrumenty smyczkowe).Czosnek pospolity, czosnek zwyczajny (Allium sativum L.) – gatunek byliny (w uprawie jako roślina dwuletnia lub jednoroczna) należący do rodziny amarylkowatych (podrodzina czosnkowych). Jest warzywem, przyprawą i rośliną leczniczą znaną zwykle tylko pod nazwą rodzajową, jako czosnek. Pochodzi z Azji Środkowej, skąd rozprzestrzeniony został jako roślina uprawna do Europy i północnej Afryki, z czasem trafił na inne kontynenty. Rozprzestrzeniany w postaci rozmnażanych wegetatywnie kultywarów, pochodzących od dziko rosnących w Azji południowo-zachodniej roślin, opisywanych jako gatunek Allium longicuspis Rgl.

Minsogak[ | edytuj kod]

Minsogak jest tradycyjną muzyką wiejską i pełna jest ekspresji i emocji. Ten rodzaj muzyki jest ściśle związany z życiem prostego ludu. W przeciwieństwie do jeongak, takty w minsogak odpowiadają biciu serca. Często występują tu improwizacje, charakterystyczne dla muzyki opierającej się na emocjach.

Harmonijka ustna to instrument muzyczny z grupy aerofonów. Dźwięk wydobywa się podczas ruchu powietrza w szczelinach, przy których znajdują się metalowe blaszki zwane stroikami (pot. języczkami), które wprawione w drgania wydają dźwięki zależne od ich długości. Harmonijka ustna była pierwszym instrumentem Jimiego Hendrixa.Ryż (Oryza L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych obejmujący 25 gatunków. Występuje w strefie klimatów gorących i ciepłych na całym świecie. Ryż spożywczy, będący podstawą wyżywienia 1/3 ludności świata , jest produktem otrzymywanym z ziarna ryżu siewnego.

Instrumenty[ | edytuj kod]

Tradycyjne koreańskie instrumenty to między innymi piri (cylindryczny obój), taepyeongso (szałamaja), daegeum (flet poprzeczny), danso, saenghwang (harmonijka ustna) i hun (okaryna).

Tradycyjne instrumenty szarpane to przede wszystkim cytry takie jak gayageum, geomungo, ajaeng oraz haegeum, czyli dwustrunowe skrzypce.

Istnieją wiele tradycyjnych instrumentów perkusyjnych włączając w to kkwaenggwari (gong ręczny), jing (wiszący gong), buk (bębenek), janggu, bak (grzechotka), pyeonjong (dzwon), pyeongyeong (kamienny dzwon), eo (tarka w kształcie tygrysa) oraz chuk (drewniane pudełko).

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

Taniec tradycyjny[ | edytuj kod]

Koreańska tancerka w tradycyjnym stroju

Taniec tradycyjny jest obecny w kulturze Korei od dawna. Wymiana kulturowa z Chinami oraz pomiędzy Trzema Królestwami powodowała powstawanie nowych wersji tańców. Wyróżnia się tańce powstałe na terenie Korei (hyangak jeongjae) oraz importowane z Chin (dangak jeongjae).

Ondol to tradycyjny koreański system ogrzewania podpodłogowego, podobny w założeniach do rzymskiego hypocaustum. Głównymi komponentami są kominek lub piec (używany także do gotowania) znajdujący się pod podłogą, kamienne filary tworzące system kanałów cieplnych ogrzewających podłogę oraz pionowy komin. Na filarach znajdują się kamienne płyty, warstwa gliny oraz nieprzepuszczalna warstwa, jak na przykład nasączony olejem papier.Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).

Podobnie jak w przypadku muzyki, rozróżnia się taniec dworski i ludowy. Najbardziej znane tańce dworskie to jeongjaemu, wykonywany na bankietach oraz ilmu, czyli taniec w linii (wężyku). Jeongjaemu dzieli się na tańce natywne (hyangak jeongjae) i importowane (dangak jeongjae). Ilmu na tańce wojskowe (mumu) i cywilne (munmu).

Celadon, seladon (chiń. upr.: 青瓷; chiń. trad.: 青瓷; pinyin: qīngcí) – typ ceramiki chińskiej, charakteryzujący się grubymi ściankami i szarawym szkliwem o barwie zielonkawej z całą gamą odcieni aż do oliwkowych i szarawych. Ceramika ta produkowana była w wytwórni Longquan w prowincji Zhejiang od IX wieku. Wśród wyrobów najczęściej znajdowały się czarki i naczynia z wykonaną podszkliwnie dekoracją reliefową, wytłaczaną, rzeźbioną o wzorach przedstawiających motywy kwiatowe lub zwierzęce. Celem przyświecającym twórcom celadonu było stworzenie taniej imitacji drogiego nefrytu.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Tańce ludowe dzieli się na tańce religijne wykonywane przez mnichów oraz świeckie. Na tańce religijne składają się wszystkie przedstawienia wykonywane podczas obrzędów szamańskich (gut). Na świeckie składają się zarówno tańce grupowe jak i indywidualne przedstawienia.

Elementy tradycyjnej choreografii tańców dworskich obecne są w wielu dzisiejszych choreografiach.

Hancha, hanja (한자, 漢字; dosł. „znaki Han”) lub Hanmun (한문; 漢文), czasami tłumaczone jako „znaki sinokoreańskie” - koreańska nazwa dla znaków chińskich. Dokładnie rzecz biorąc nazwa ta tyczy się tylko tych znaków, które zostały zapożyczone do języka koreańskiego, a ich wymowa dopasowana do wymowy koreańskiej. W przeciwieństwie do japońskich kanji, znaki hancha nie były modyfikowane i zachowały wygląd podobny do tradycyjnych znaków chińskich.Fasola (Phaseolus L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub bylin należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej i do Europy dotarła po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Do rodzaju tego, liczącego ponad 30 gatunków, należą jedne z ważniejszych roślin uprawnych. W Polsce nie rosną dziko, wyłącznie jako rośliny uprawne. Gatunkiem typowym jest Phaseolus vulgaris.

Gry i zabawy[ | edytuj kod]

Wiele tradycyjnych gier i zabaw powiązanych jest obrządkami szamanistycznymi i była przekazywana z pokolenia na pokolenie. Najstarsze rytuały/przedstawienia powiązane z szamanizmem to: yeonggo, dongmaeng i mucheon. Yeonggo to przedstawienie odgrywane na bębnach, a mające na celu przywołać duchy. Dongmaeng to obrzędy żniwne a mucheon jest tańcem dla niebios. W trakcie okresu Trzech Królestw Korei dodano nowe rodzaje przedstawień/zabaw.

Takt - w muzyce jest najmniejszym odcinkiem tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,
O Yong Song - Różowe lotosy i Zimorodek - Zbiory Muzeum Azji i Pacyfiku

Malarstwo[ | edytuj kod]

O Yong Song - Zielone winogrona i ptaszki - Zbiory Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie

Najwcześniejsze malunki znalezione na półwyspie koreańskim to rysunki naskalne pochodzące z czasów prehistorycznych. Wraz z przybyciem buddyzmu z Chin przywędrowały również nowe techniki malarskie, które szybko stały się podstawowymi. Od XVII w. rozwija się realistyczne malarstwo rodzajowe, pejzaż i portret.

Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.
Kim Chang Su - Góry we mgle - Zbiory Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie

Maluje się najczęściej na jedwabiu lub papierze morwowym. Najbardziej popularnym stylem jest naturalizm, a główne tematy to krajobraz, kwiaty i ptaki.

Rękodzielnictwo[ | edytuj kod]

Wiele z rękodzieł produkowanych jest dla codziennego użytku, często dając pierwszeństwo użyteczności przedmiotu nad jego estetyką. Tradycyjnie używa się metalu, drzewa, tkanin, lakierów i ceramiki, a sporadycznie, w dzisiejszych czasach także szkła, skóry oraz papieru.

Starożytne rękodzieła, takie jak czerwone i czarne wazy i inne wyroby garncarskie są podobne do tych wytwarzanych w Chinach, nad Żółtą Rzeką.

Trzema Królestwami Korei zwano królestwa Goguryeo, Baekje i Silla, które zajmowały tereny Półwyspu Koreańskiego i Mandżurii między I wiekiem p.n.e. a VII wiekiem n.e. Przed okresem Trzech Królestw i podczas jego trwania istniały też mniejsze królestwa i państwa plemienne, takie jak Gaya, Tongye, Okjeo, Buyeo, Usan, Tamna i inne. Nazwa "Samguk" lub "Trzy Królestwa" pojawia się w tytułach klasycznych dzieł koreańskiej literatury Samguk Sagi i Samguk Yusa.Gayageum (가야금), gayago (inne transliteracje: kayageum, kayagŭm) – tradycyjny instrument muzyczny Korei, chordofon szarpany.

Wydobyto wiele misternie wykonanych przedmiotów, włączając w to pozłacane korony, wzorzystą ceramikę, dzbany czy ozdoby. Podczas okresu Goreyo na wysokim poziomie stała produkcja z brązu. Popularnym materiałem był mosiądz, choć sławne są głównie wyroby z celadonu.

Podczas okresu Joseon najpopularniejszym materiałem była porcelana dekorowana niebieskimi kolorami. Zaawansowany był także wyrób produktów z drewna. To prowadziło do powstawania wielu wyrafinowanych zdobień części mebli, takich jak szafy, skrzynie, stoły czy szuflady.

Yut (ko. 윷) lub yutnori (윷놀이) – pochodząca z Korei, tradycyjna, rodzinna gra planszowa. Nazywana również cheok-sa lub sa-hee. Jej początki sięgają okresu Trzech Królestw. Niegdyś była używana do przepowiadania przyszłości. W grze uczestniczą dwie drużyny, ale nie ma określonej liczby graczy w jednej drużynie. Do grania używa się kwadratowej (czasem okrągłej) planszy (mal-pan, 말판) z czterema liniami na krawędziach i dwoma po przekątnej, ośmiu pionków (czterech jasnych i czterech ciemnych) zwanych mal (말) oraz czterech pałeczek, którymi się rzuca. Są dwa rodzaje pałeczek - jang-jak yut (장작 윷) oraz bam yut (밤 윷). Na planszy jest 29 pól - po 5 na każdej krawędzi i po 5 na przekątnych, z tymże jedno pole jest tam wspólne. Każda pałeczka jest w przekroju półkolem i ma około 15 cm długości. Na ich zaokrąglonej stronie znajdują się symbole. W yut gra się najczęściej podczas świąt oraz ważnych rodzinnych uroczystości. Są to przede wszystkim Koreański Nowy Rok (Seol-nal, 설날) i Koreańskie Święto Dziękczynienia (Chu-seok, 추석).Chima jeogori – tradycyjne koreańskie ubranie kobiece, składające się z górnej części zwanej jeogori oraz spódnicy chima. Męska wersja tego ubioru składa się z chima i baji - workowatych spodni. Ubranie to jest jedną z form hanboka, tradycyjnego, koreańskiego stroju.

Literatura[ | edytuj kod]

Okres klasyczny, do początku XX w. cechują wpływy literatury chińskiej i filozofii konfucjańskiej. Najstarsze utwory poetyckie pochodzą z IX w., proza to głównie kroniki, biografie, dzienniki podróży, legendy i podania o bohaterach narodowych. Do zapisu używano znaków chińskich. W XV w. wprowadzono alfabet hangul, którym zapisywano powieści patriotyczne, zarówno alegoryczne jak i obyczajowe, a od XVII w. powieści ludowe, satyryczne i fantastyczne. Od około roku 1910 (okres nowożytny) zaznacza się wpływ literatury europejskiej, pojawia się tematyka społeczna.

Go (jap. 碁 – go lub 囲碁 – igo, chiń. 圍棋 – wéiqí, kor. 바둑 – baduk, paduk) – starochińska gra planszowa popularna również w Korei i Japonii, a w ostatnich latach zdobywająca rosnącą popularność na całym świecie (w tym także w Polsce). Dla wielu ludzi, głównie ludzi Wschodu, go jest specyficznym połączeniem nauki, sztuki i sportu.Hangul, hangŭl, hangeul, hangyl (koreańskie 한글) to alfabet koreański; składa się z 24 znaków: 14 spółgłosek i 10 samogłosek. Jest jednym z niewielu alfabetów, który został stworzony sztucznie a nie wyewoluował z hieroglifów czy ideogramów, jak to się działo w przypadku większości nowoczesnych języków. Każda sylaba zapisywana jest jako blok, na polu kwadratu, składający się ze znaków alfabetu (tzw. jamo). Słowa w tym alfabecie zapisywać można poziomo lub pionowo.


Podstrony: 1 [2] [3]




Warto wiedzieć że... beta

Skrzypce – muzyczny instrument strunowy z grupy smyczkowych. Obecnie skrzypce są najmniejszym instrumentem z tej grupy, zarazem charakteryzują się najwyższym strojem.
Joseon (także: Korea dynastii Joseon, Chosŏn, Choson, Chosun, Cho-sen, kor. 조선, hanja: 朝鮮) – koreańskie państwo rządzone przez dynastię Yi, zapoczątkowaną przez króla Taejo Yi Seong-gye. Państwo Joseon istniało przez prawie pięć wieków, od 1392 do 1897 roku. Członkowie dynastii Yi rządzili Koreą jako cesarze także od 1897 do 1910 roku, gdy Japonia dokonała aneksji Korei, pozbawiając ją niepodległości.
Jedwab – włókno pochodzenia zwierzęcego (białkowe) uzyskiwane z kokonu jedwabnika morwowego lub jedwabnika dębowego. Światowa produkcja jedwabiu na poziomie ok. 50 000 ton rocznie jest bardzo niewielka i stanowi zaledwie 0,2% całej produkcji włókien.
Imbir (Zingiber Boehm.) – rodzaj bylin z rodziny imbirowatych. Występuje w stanie dzikim w strefie tropikalnej Azji i Australii.
Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).
Mitologia Korei – zbiór mitów i wierzeń ludów zamieszkujących tereny Półwyspu Koreańskiego. Lokalizacja Korei uczyniła ją swoistym katalizatorem pomiędzy Chinami a Japonią. Wskutek tego docierające na Wyspy Japońskie wpływy kulturowe Chin posiadały już naleciałości koreańskie. Zarówno postacie i motywy, jak i struktura koreańskich mitów ukazują pierwotną kulturę Korei. Początki duchowości koreańskiej wiążą się z szamanizmem.
Instrument dęty – instrument muzyczny, w którym źródłem dźwięku jest drgający wewnątrz instrumentu słup powietrza. Wysokość dźwięku zależy od długości rury, która tworzy instrument. Im dłuższa rura, tym niższy maksymalny dźwięk można uzyskać, natomiast dźwięki wyższe uzyskuje się skracając wysokość słupa powietrza na różne sposoby (w zależności od instrumentu). Barwa dźwięków zależy od konstrukcji instrumentu, rodzaju materiału, z którego jest wykonany, rodzaju wibratora, sposobu zadęcia itd. Wybór dźwięku odbywa się poprzez otwieranie lub zamykanie otworów położonych wzdłuż rury (np. flet, klarnet), przełączanie odcinków rur o różnych długościach za pomocą wentyli (np. trąbka) lub regulowanie długości rury w postaci suwaka (np. puzon). Podział instrumentów dętych na dwie zasadnicze grupy, drewnianych i blaszanych, nie odnosi się do materiału, z którego są wykonane. Niektóre instrumenty z grupy dętych drewnianych wykonane są niemal w całości z metalu, np. saksofon lub flet. Podział odnosi się do elementu wzbudzającego wibrację. W instrumentach dętych drewnianych jest to stroik wykonany z drewna, w instrumentach blaszanych – metalowy ustnik. Ludzki aparat głosowy jest uważany za najdoskonalszy instrument dęty.

Reklama