Towarzystwo Filomatyczne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Towarzystwo Filomatyczne, potocznie: Towarzystwo Filomatów, filomaci (z gr. miłośnicy nauki) – polskie tajne stowarzyszenie studentów i absolwentów Uniwersytetu Wileńskiego działające w latach 1817–1821, a następnie bez nazwy i ze zmienioną organizacją wewnętrzną do 1823. Pierwotnym celem związku było samokształcenie, wzajemna pomoc w nauce oraz ćwiczenie się w sztuce pisania. Towarzystwo Filomatyczne wypracowało własny program moralny oraz stworzyło sieć związków zależnych o rozbudowanych celach i programie działania. Kres istnieniu Towarzystwa Filomatycznego położyło śledztwo w sprawie tajnych związków młodzieży i studentów Uniwersytetu Wileńskiego prowadzone przez kuratora Nikołaja Nowosilcowa w latach 1823–1824.

Franciszek Hieronim Malewski (ur. 21 sierpnia 1800 w Wilnie, zm. 10 kwietnia 1870 w Sankt Petersburgu) − polski prawnik, współzałożyciel Towarzystwa Filomatów, przyjaciel Adama Mickiewicza i jego towarzysz na zesłaniu w Rosji, w 1830 roku współzałożyciel Tygodnika Petersburskiego i jego redaktor do 1835 roku, na zlecenie władz rosyjskich przeprowadził kodyfikację praw litewskich.Promieniści – organizacja inaczej zwana Towarzystwem Przyjaciół Pożytecznej Zabawy. Jawna, patriotyczna organizacja studentów Uniwersytetu Wileńskiego założona 6 maja 1820 przez Tomasza Zana.

Członkami założycielami Towarzystwa Filomatycznego było sześciu zaprzyjaźnionych studentów: Józef Jeżowski (prezes), Erazm Poluszyński (wiceprezes i skarbnik), Tomasz Zan (sekretarz), Adam Mickiewicz, Onufry Pietraszkiewicz i Brunon Suchecki. Ogółem towarzystwo liczyło około 20 członków, wśród których byli m.in. Aleksander Bohatkiewicz, Aleksander Chodźko, Jan Czeczot, Ignacy Domeyko, Józef Kowalewski, Franciszek Malewski, Jan Sobolewski.

Aleksander Wiktor Bohatkiewicz (ur. 20 września 1795 we wsi Slyžiava, zm. 1833 w Postawach) – bibliograf i bibliotekarz.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

Związkami zależnymi od Towarzystwa Filomatycznego były: Towarzystwo Przyjaciół Pożytecznej Zabawy (Promieniści), Zgromadzenie Filaretów (Filareci), Związek Przyjaciół, Filadelfiści Błękitni.

Geneza i cel Towarzystwa Filomatycznego[ | edytuj kod]

Towarzystwo Filomatów założone zostało 1 października/13 października 1817 r. przez sześciu studentów kierunków humanistycznych oraz ścisłych Uniwersytetu Wileńskiego. Byli to: Józef Jeżowski (prezydent), Adam Mickiewicz, Onufry Pietraszkiewicz, Erazm Poluszyński (wiceprezydent i kasjer), Brunon Suchecki oraz Tomasz Zan (sekretarz). Pomysł stworzenia związku studenckiego narodził się w wyniku prowadzonych od 1816 r. spotkań, na których przyszli filomaci podejmowali tematy naukowe, dzielili się uwagami na temat przeczytanych książek czy przedstawiali swoje pierwsze próby literackie. Na pierwszym posiedzeniu, odbytym 1 października 1817 r., towarzystwo przyjęło Ustawy Towarzystwa Filomatów, zawierające cel, zasady funkcjonowania oraz kwestie organizacyjne związku studenckiego, a także wybrało prezydenta, którym przez cały okres funkcjonowania towarzystwa był Józef Jeżowski. W początkowym okresie działania towarzystwo wyznaczyło sobie cel samokształceniowy, który w pełni ujęty został w tzw. Ustawach pierwszych: Ćwiczenia naukowe, mianowicie sztuka pisania, udzielanie wzajemnej w naukach pomocy są celem Towarzystwa Filomatycznego.

Józef Szczepan Kowalewski (ur. 9 stycznia 1801 w Brzostowicy Wielkiej, zm. 7 listopada 1878 w Warszawie) – polski filolog, orientalista, badacz języka mongolskiego i lamaizmu.Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Poza tym, studenci poprzez osiągnięcia naukowe chcieli zwrócić na siebie uwagę władz uniwersyteckich, aby zapewnić sobie w przyszłości posady nauczycielskie na uczelni lub w podległych jej szkołach. Dodatkowym celem funkcjonowania związku było doskonalenie moralne, polegające na pracy nad własnym charakterem. Wzajemne relacje filomatów opierały się na równości wszystkich członków, przyjaźni, zaufaniu, wzajemnej pomocy.

Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович), (ur. 12 grudnia/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, wielki książę Finlandii od 1809, król Polski od 1815 (Królestwo Polskie), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.Aleksander Borejko Chodźko herbu Kościesza (ur. 30 sierpnia 1804 w Krzywiczach, zm. 27 grudnia 1891 w Noisy-le-Sec we Francji) – polski poeta, orientalista i slawista.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.
Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
Jan Sobolewski (ur. 1799 – zm. jesienią 1829 w Archangielsku) – członek Towarzystwa Filomatów i Zgromadzenia Filaretów, znany w historii literatury głównie dzięki III części "Dziadów" Adama Mickiewicza.
Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
Jan Antoni Czeczot herbu Ostoja (ur. 24 czerwca 1796 w Maluszycach 53°29′15″N 26°04′19″E/53,487500 26,071944, zm. 23 sierpnia 1847 w Druskienikach) – polski poeta, tłumacz, etnograf, przyjaciel Adama Mickiewicza, sekretarz Towarzystwa Filomatycznego.

Reklama