Totem (religia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Indiański słup totemowy Kolumbia Brytyjska, Kanada

Totem – termin określający zjawiska związane z relacjami człowieka z mitycznym przodkiem zwierzęcym lub roślinnym, czasem zjawiskiem przyrodniczym. Klany posiadają własny totem, nazwę, a jego członkowie połączeni są więzami pokrewieństwa. Totemy oznaczają mistyczne więzi między ludźmi a jedynie wtórnie odzwierciedlają stosunki społeczne.

Etnologia religii lub etnoreligioznawstwo dział religioznawstwa badający genezę i rozwój religii pierwotnych ludów nie posiadających koniecznie pisma.Godło – symbol wyróżniający, znak rozpoznawczy przynależności osoby bądź przedmiotu do szerszej grupy rodowej, prawnej lub społecznej, np. herb, gmerk, logo.

Totem to również – w bardziej popularnym znaczeniu – godło rodziny lub klanu rodzinnego u wielu ludów pierwotnych. Totemem mogło być zwierzę, roślina lub jakiś martwy przedmiot, które uznawane było za protoplastę i opiekuna tej rodziny.

Totem to wizerunek mitycznego przodka, którym mogą być klasy przedmiotów materialnych, głównie zwierzęta i totem, ale i zjawiska atmosferyczne, ciała niebieskie, miejsca geograficzne, czasami przodkowie – istoty całkowicie mityczne (jak u Warramungów i Tjingillów – przodek Thaballa, który jest ucieleśnieniem radości).

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.Fenomenologia religii, w znaczeniu nauk o religii: inaczej religioznawstwo porównawcze - zestawienie faktów i systemów religijnych i dokonywanie porównań, po to aby odkryć specyfikę danego systemu religijnego. Jest to typ badań nad religią charakterystyczny dla badaczy skandynawskich (np. Chantepie de la Saussaye) czy też holenderskich (Gerardus van der Leeuw). Natomiast od strony filozofii religii - metoda badania religii, jako zjawiska (fenomenu) kultury. Powstała na początku XX wieku i wywodzi się od metody fenomenologicznej Edmunda Husserla. Przyjmuje się tu za punkt wyjścia nie tyle fakty i systemy religijne, ile religię jako taką i bada się metodą fenomenologiczną jej istotność, znaczenie dla człowieka religijnego (przeżycie religijne) czy też oddziaływanie kulturowe. Określone wierzenia czy praktyki religijne mają tu mniejsze znaczenie niż w religioznawstwie. Do najsłynniejszych fenomenologów religii należą: Max Scheler, Romano Guardini czy też, zorientowany także hermeneutycznie, Paul Ricoeur.

W plemionach wędrownych totemy mogły być odzwierciedlane na kawałkach kory zawieszonych na żerdziach lub hełmach, co pełniło funkcję sztandarów wojennych. Totemy mogą być malowane na skórach zwierząt leżących na wigwamach, być przedstawiane przez słomiane kukły lub malowidła na ziemi. W grupach bardziej osiadłych rzeźbiono je na drewnianych słupach (gł. Tlingita – 15m) lub zawieszano je na ścianach domów, czółen, narzędziach, broni, grobach. W czasach świąt w niektórych plemionach istniał zwyczaj tatuowania totemu bezpośrednio na ciele. Niektórzy badacze uważają, że istnieje ścisłe tabu na spożywanie lub kontakt z totemem, ale nie jest to regułą. Totem więc to symbol przynależności do klanu (grupy ludzi wierzących we wspólne pochodzenie od totemu) lub fratrii. Każdy klan ma swój jeden, niepowtarzalny totem.

Religioznawstwo – zespół nauk o religii, których podejście – w odróżnieniu od teologii i od filozofii religii – charakteryzuje się , empirycznym (antropologicznym, socjologicznym, historycznym, ekonomicznym) stosunkiem do przedmiotu badań. Często stosowana jest perspektywa porównawcza (fenomenologia religii). Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Émile Durkheim klasyfikuje totemy na:

  • Totemy klanu:
  • totemy matrylinearne (najczęstsze), występujące m.in. u Dieriów i Urabunnów z Australii Pd.
  • totemy patrylinearne łączone z patrylokalnością
  • totemy, gdzie mityczny przodek rytualnie zapładnia matkę w chwili poczęcia - u Aruntów i Loritjów.
  • Totemy fratrii: fratria (dzieląca plemię na dwie części) to rodzaj szczególnego braterstwa - system zanikający już w czasach Durkheima. Według Andrew Langa totemy fratrii to wyłącznie zwierzęta. Totemy klanowe podporządkowane są fratrii.
  • Ponadto istnieją różne rodzaje totemów:

    Historia religii – nauka o dziejach religii, część zespołu nauk zwanego religioznawstwem. Historię religii cechuje metodologia historyczna w badaniu genezy i rozwoju fenomenu religii.Krytyka religii – obejmuje zarówno krytykę pojęcia religii, religijnych praktyk, idei propagowanych przez religie oraz konsekwencji tychże idei. Większość krytyki płynącej z zachodnich państw obejmuje chrześcijaństwo. Nasila się również krytyka wobec islamu. Należy zaznaczyć, że nie cała krytyka odnosi się do wszystkich religii. Na przykład krytyka pojęcia Boga nie obejmuje buddyzmu.
  • totemy indywidualne
  • totemy płci
  • totemy połówkowe
  • totemy sekcji i podsekcji
  • totemy lokalne/terytorialne
  • totemy narodzin
  • Totemy używane do celów sakralnych to czuringa – rzeźbione kawałki drewna lub kamienia przywiązywane do kity z włosów ludzi lub zwierząt. Podczas ceremonii kręcono czuringa w powietrzu, tak że wywoływały one charakterystyczny warkot. Czuringa to największy materialny wyraz sacrum w społecznościach Australii – to, obok rzeczownika, jest również przymiotnik oznaczający: święty. Czuringa jest tabu dla zwykłych ludzi, ma cechy lecznicze, dodaje odwagi i wytrwałości, a u wrogów powoduje strach. Utrata czuringi powoduje klęskę całego klanu. Według Spencera i Gillena czuringa to siedziba duszy przodka. Odmianą totemu Czuringa jest nurtunja – pionowy stojak zrobiony z jednej albo kilku włóczni, albo Waninga, występujący tylko u południowych Aruntów, Urabunnów i Loritjów – pionowo zakopana włócznia przecięta jedną lub dwiema poprzeczkami, co nadaje jej wygląd krzyża. Czuringa, Nurtunja i Waninga zawdzięczają swą świętość wyłącznie emblematowi totemu nań naniesionemu.

    Geografia religii – jedna z młodszych dyscyplin geografii wyodrębniona w ramach geografii kultury i geografii człowieka, zajmuje się badaniem relacji pomiędzy przestrzenią geograficzną a religią.Klan – grupa ludzi, którzy wywodzą swe pochodzenie od wspólnego przodka, mają często ten sam totem i wykonują razem wiele zadań. Każda z nich posiada nazwę, swe kolektywne poczucie jedności, zwykle specjalny mit określający jej charakter. Klan jest często poddziałem plemienia opartym na zasadzie dwudzielności, gdzie mamy dwa, cztery lub osiem klanów. Większość ludów posiada jednak nieparzystą liczbę klanów. Ten podział łączy się zazwyczaj z zakazem zawierania małżeństw w obrębie własnego klanu (egzogamia).
    Kanada (ang. i fr. Canada) – państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi, granice morskie: na północy z Danią (Grenlandia) i na wschodzie z Francją (wyspy Saint-Pierre i Miquelon). Drugie państwo świata pod względem powierzchni (po Rosji) oraz 36. pod względem ludności. Kanada jest członkiem ONZ, NAFTA, Wspólnoty Narodów, Frankofonii, NATO, G8, APEC.Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.




    Warto wiedzieć że... beta

    Pokrewieństwo – w perspektywie antropologicznej – więź społeczna, determinująca stosunki między co najmniej dwoma jednostkami, oparta na pochodzeniu lub małżeństwie. Obok gospodarki, polityki i religii pokrewieństwo zalicza się do podstawowych instytucji kształtujących życie społeczne, m.in. ustala porządek prawny w danej grupie. Osoby będące klasyfikowane jako krewni posiadają, względem innych, określone prawa oraz obowiązki. Pewne z nich, takie jak na przykład prawo do dziedziczenia, zostały skodyfikowane. Jednostki połączone więzią pokrewieństwa są nazywane krewnymi tworzącymi grupy krewniacze.
    Socjologia religii – dział socjologii zajmujący się wierzeniami, praktykami i instytucjami religijnymi w ich kontekście społecznym. Socjologia religii zajmuje się wielorakim związkiem religii ze społeczeństwem, wzajemnymi wpływami na siebie. Bada też miejsce i funkcje religii w procesie społecznym oraz jej funkcjonowanie w różnych grupach społecznych. Jest nauką dosyć młodą i dynamicznie się rozwijającą. Powstała na przełomie XIX i XX wieku, choć jej korzenie sięgają czasów oświecenia. Jej prekursorami byli:
    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.
    Émile Durkheim (ur. 15 kwietnia 1858, zm. 15 listopada 1917) – francuski filozof, socjolog i pedagog. Był profesorem w Bordeaux, gdzie w 1895 roku objął pierwszą w Europie katedrę socjologii, od 1902 roku wykładał na Sorbonie.
    Mistycyzm – wieloznaczny termin opisujący doświadczenie religijne, polegające na bezpośredniej, czyli niezależnej od rytów i obrzędów, relacji człowieka z rzeczywistością poza-materialną, pozazmysłową lub transcendentną. Rzeczywistość ta jest różnie rozumiana przez poszczególne systemy religijno-filozoficzne. W chrześcijaństwie, judaizmie i islamie jest ona tożsama z Bogiem. W buddyzmie i hinduizmie z pozazmysłową Jednią, rozumianą panteistycznie jako prawdziwa rzeczywistość świata.
    Kolumbia Brytyjska (ang. British Columbia) – prowincja Kanady. Jej zachodnią granicę wyznacza wybrzeże Pacyfiku. Od północy graniczy z Jukonem, Terytoriami Północno-Zachodnimi i Alaską. Na wschodzie z prowincją Albertą, a na południu z amerykańskimi stanami Waszyngton, Idaho i Montana.

    Reklama