Toksyny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Model cząsteczki toksyny botulinowej

Toksynytrucizny organiczne wytwarzane przez drobnoustroje, rośliny i zwierzęta.

Zatrucie pokarmowe (łac. gastroenteritis acuta) – choroba wynikająca ze spożycia pokarmu lub przyjęcia płynów zawierających substancje szkodliwe, a w szczególności toksyny bakteryjne, drobnoustroje lub oba naraz i przebiegająca z objawami ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego. Według klasyfikacji WHO zatrucia pokarmowe obejmują również zakażenia pokarmowe.Endotoksyny – toksyny występujące w błonie zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych. Są to kompleksy lipopolisacharydowe uwalniane po rozpadzie (lizie) komórki. Są stosunkowo trwałe chemicznie i odporne na ogrzewanie w temp. 60 °C przez kilka godzin.

Toksyny wydzielane przez bakterie do środowiska zewnętrznego to egzotoksyny (wśród nich enterotoksyny wywołujące zatrucia pokarmowe), natomiast toksyny występujące w błonie zewnętrznej bakterii Gram-ujemnych noszą nazwę endotoksyn.

Cytotoksyny działają toksycznie na określone rodzaje komórek – między innymi wyróżnia się:

  • hemotoksyny (atakują krew)
  • hepatotoksyny (atakują wątrobę)
  • neurotoksyny (atakują układ nerwowy).
  • Przykłady toksyn:

    Mikroorganizm (gr. μικρός, mikrós – mały, ὀργανισμός, organismós – organizm), drobnoustrój, mikrob – organizm obserwowany dopiero pod mikroskopem. Pojęcie to nie jest zbyt precyzyjne, lecz z pewnością mikroorganizmami są bakterie, archeony, pierwotniaki i niektóre grzyby. Najprecyzyjniej grupa ta definiowana jest jako ogół organizmów jednokomórkowych, dlatego nie można terminu tego stosować do bardzo małych przedstawicieli różnych grup zwierząt, takich jak np. nicienie, wrotki, roztocza, niesporczaki, owady itd.Mykotoksyny (mikotoksyny; z gr. μύκής mykes - grzyby) - toksyny wytwarzane przez niektóre gatunki grzybów (pleśni) z rodzajów: Aspergillus, Penicillium, Fusarium, Rhizoctonia, Claviceps i Stachybotrys. Optymalna temperatura w jakiej tworzą się mykotoksyny oscyluje w granicach 20-25 °C. Źródłem mykotoksyn są najczęściej zakażone produkty żywnościowe, toksynotwórcze pleśnie mogą także namnażać się w budynkach. Często są to substancje rakotwórcze i mutagenne; m.in. hamują syntezę DNA oraz powodują zmiany w metabolizmie RNA.
  • apitoksyna (jad pszczeli)
  • botulinotoksyna (jad kiełbasiany)
  • mykotoksyny
  • toksyny sinicowe
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • toksykologia
  • toksemia
  • jad trupi
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. toksyny, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2009-12-23].

    Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

    Układ nerwowy (łac. systema nervosum; ang. nervous system) – jest to zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu. Układ nerwowy jest w stanie wykryć określone zmiany zachodzące w otoczeniu i wywołać w związku z tym odpowiednią reakcję organizmu.Toksemia (jadzica) – krążenie we krwi toksyn bakteryjnych (jak przy błonicy i tężcu), zwierzęcych (przy ukąszeniu żmii) lub roślinnych. U ludzi stanowi główną przyczynę zgonów okołoporodowych matek i noworodków.
    Hepatoksyna, hepatotoksyna - każda substancja wywierająca działanie toksyczne na wątrobę, m.in. etanol, metanol, aflatoksyny, czterochlorek węgla itd.Ptomainy (pot. jady trupie) – aminy (np. putrescyna i kadaweryna) powstające w procesach gnilnych organizmów zwierzęcych w wyniku dekarboksylacji aminokwasów. Charakteryzują się silnym, nieprzyjemnym zapachem. Toksyczne w dużych ilościach (LDLo putrescyny i kadaweryny: 1,6 g/kg; mysz).




    Warto wiedzieć że... beta

    Enterotoksyny – rodzaj egzotoksyn wydzielanych przez niektóre gatunki bakterii chorobotwórczych. Powodują zatrucia pokarmowe. Często odporne na ciepło, rozpuszczalne w wodzie. Wpływają na wchłanianie wody w jelicie powodując biegunkę.
    Neurotoksyny − rodzaj toksyn działających na układ nerwowy. W przypadku dawek letalnych śmierć może nastąpić nawet w ciągu kilku minut w wyniku uduszenia na skutek ostrego paraliżu mięśni oddechowych.
    Toksyny sinicowe to substancje produkowane przez sinice, które są toksyczne w przypadku kąpieli w wodzie z zakwitem sinic, wypicia wody, spożycia ryb lub innych organizmów wodnych.
    Hemotoksyny (związki hemotoksyczne) – grupa związków chemicznych z grupy protein, które w sposób selektywny powodują enzymatyczną degradację (rozkład) czerwonych krwinek. Hemotoksyny zaliczane są do cytotoksyn. Związki hemotoksyczne zawarte są w jadzie węży (około 2500 gatunków jadowitych) lub niektórych innych gatunków gadów, płazów, pająków, owadów i innych zwierząt. Hemotoksyny po przedostaniu się do krwiobiegu (przez iniekcję) nawet w niewielkiej ilości powodują nieodwracalną degradację erytrocytów postępującą w ciągu od kilku do kilkunastu minut, co w razie nieudzielenia stosownej pomocy skutkuje śmiercią.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Toksykologia - nauka interdyscyplinarna wyodrębniona z biologii, chemii, medycyny, medycyny weterynaryjnej, farmakologii i innych dziedzin. Dzieli się ją umownie na toksykologię teoretyczną i toksykologię stosowaną.
    Toksyczność – cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek żywych, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże. Związki chemiczne mogą wywierać działanie toksyczne po wchłonięciu ich drogą doustną, oddechową lub po absorpcji przez skórę.

    Reklama