Tlapacoya

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Figurka kultury Tlatilco

Tlapacoya – stanowisko archeologiczne położone nad dawnym brzegiem jeziora Chalco w Meksyku. W czasach prekolumbijskich było głównym ośrodkiem kultury Tlatilco słynącej z wyrobu wymyślnych ceramicznych figurek oraz naczyń.

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze Stanami Zjednoczonymi (na północy), z Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu), Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie) oraz z Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).Stratygrafia – dział geologii historycznej zajmujący się ustalaniem wieku i przyczyn rozmieszczenia skał w skorupie ziemskiej.

Stanowisko znajduje się w południowej części Doliny Meksyku, na zboczach wygasłego wulkanu Tlapacoya, około 40 km na południowy wschód od stolicy Meksyku. Dawniej jego zbocza były brzegami ogromnego jeziora Lago de Chalco. Na jego plażach oraz w niewielkich pobliskich jaskiniach odkryto liczne tasaki, skrobaki i noże używane przez wczesnych myśliwych.

Meksyk (hiszp. Ciudad de México) – stolica Meksyku, położona na wyżynie leżącej w środkowej części kraju. Zajmuje powierzchnię 1479 km². Populacja miasta wynosi 8 720 916 mieszkańców, natomiast obszar metropolitarny zamieszkuje 19 231 829 osób (2005 r.). Szacuje się, że całe megalopolis liczy ok. 22–25 mln mieszkańców i jest uznawana za trzecią po Tokio i Seulu aglomerację miejską świata. Region miasta odznacza się także jednym z największych i najszybszych przyrostów liczby ludności.Puebla – stan w środkowo-wschodnim Meksyku. Graniczy ze stanami: Veracruz (na wschodzie); Hidalgo, México, Tlaxcala i Morelos (na zachodzie) oraz z Guerrero i Oaxacą (na południu).

Na pierwsze ślady osady Tlapacoya natrafiono w 1967 roku podczas budowy autostrady z Meksyku do Puebla. Archeolodzy odkryli około 2500 kamiennych narzędzi, w tym starannie wykonane obsydianowe ostrza, których wiek oszacowano metodą radiowęglową i stratygraficzną na 23 000 lat. Okazało się tym samym, że są to najstarsze w Ameryce Środkowej ślady działalności człowieka. Jednakże wyniki oraz metody badań wzbudzają wśród naukowców duże kontrowersje. Prace przy budowie autostrady oraz nienależycie zabezpieczone znaleziska mogły bowiem wpłynąć na zafałszowanie wyników. Mniej wątpliwości budzi natomiast datowanie ludzkich szczątków, których wiek szacuje się na około 10 000 lat. Mogą być więc najstarszymi w Ameryce Środkowej i jednymi z najstarszych w obu Amerykach.

Datowanie radiowęglowe – metoda badania wieku przedmiotów oparta na pomiarze proporcji między izotopem promieniotwórczym węgla C a izotopami trwałymi C i C (datowanie izotopowe). Metoda dostępna w wielu laboratoriach, również w Polsce, opracowana została przez Willarda Libby’ego i jego współpracowników w 1949. Libby otrzymał za tę pracę Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii w 1960 roku.

Innymi ważnymi znaleziskami są ceramiczne figurki kobiet powstałe między 1500 – 1300 lat p.n.e. Przypuszczalnie duży wpływ na ich ogólny wygląd oraz rysy twarzy mieli Olmekowie. Podobnie jak jest w przypadku białych, cylindrycznych naczyń z płaskim dnem, których powierzchnie często pokrywają abstrakcyjne motywy w oleckim stylu i rysunki człowieka-jaguara. Ich wykonanie przypisuje się kulturze Tlatilco, a czas powstania szacuje się na 1200 – 900 lat p.n.e.

Wykopaliska pozwoliły także ustalić chronologię kształtowania się osady. W fazie pierwszej zwanej Nevada (1650–1450 p.n.e.) mieszkańcy Tlapacoya posiadali już wysoko rozwinięte rolnictwo, którego podstawy zaczęli rozwijać blisko tysiąc lat wcześniej. W fazie Ayotla (1450–1150 p.n.e.) zaczął dominować w miejscowej sztuce „styl olmecki”. Pojawiły się wówczas ceramiczne figurki kobiet oraz gładkie, cylindryczne naczynia. W fazie Manantial (1150–900 p.n.e.) nastąpił znaczny rozwój i rozrost osady, która zajęła powierzchnię blisko 70 ha.


Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Tlapacoya (ang.). encyclopedia.com. [dostęp 2015-07-07].
  2. Tlapacoya (ang.). britannica.com. [dostęp 2015-07-07].
  3. Zohapilco-Tlapacoya: Painted Bowl (ang.). vma.uoregon.edu. [dostęp 2015-07-07].
  4. Christopher Pool, Deborah Nichols: The Oxford Handbook of Mesoamerican Archaeology. OUP USA, 2012, s. 135. ISBN 978-0-19-539093-3. (ang.)
  5. Walter Robert Thurmond, Clifford T. Brown: Historical Dictionary of Mesoamerica. Scarecrow Press, 2012, s. 316. ISBN 978-0-8108-7167-0. (ang.)
  6. Christopher Pool: Olmec Archaeology and Early Mesoamerica. Cambridge University Press, 2007, s. 206. ISBN 978-0-521-78312-5. (ang.)




Reklama