Timor Wschodni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Timor Wschodni, Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego (tetum Repúblika Demokrátika Timór-Leste, port. República Democrática de Timor-Leste) – państwo na wyspie Timor w Archipelagu Malajskim. Od zachodu graniczy z Indonezją. Do 1975 roku kolonia portugalska pod nazwą Timor Portugalski. W 1976 został anektowany przez Indonezję, która okupowała jego terytorium do 1999. Od 1999 do 2002 pod administracją Organizacji Narodów Zjednoczonych. Niepodległość uzyskał 20 maja 2002 r., stając się jednocześnie pierwszym suwerennym państwem powstałym w XXI w. Obok Filipin jest drugim krajem Azji Południowo-Wschodniej, w którym dominującym wyznaniem jest katolicyzm.

Dystrykt Manufahi - jeden z 13 dystryktów Timoru Wschodniego, znajdujący się w południowej części kraju, posiadający dostęp do morza Timor. Stolicą dystryktu jest Same, leżąca 81 km na południe od stolicy kraju Dili.Cieśnina Ombai (indonez. Selat Ombai) - cieśnina w Indonezji; łączy morze Sawu z morzem Banda (poprzez cieśninę Wetar) pomiędzy grupami wysp Solor i Alor (na północy) i wyspą Timor (na południu); długość ok. 320 km, szerokość 32 - 180 km (zwęża się ku wschodowi). Bardzo ważny szlak żeglugowy.

Terytorium państwa obejmuje głównie wschodnią część wyspy Timor, a także położoną bardziej na zachód eksklawę Oecusse o powierzchni 814 km² oraz dwie niewielkie wyspy Atauro i Jaco. Całkowita lądowa powierzchnia kraju wynosi 15 007 km².

Etymologia[ | edytuj kod]

Pierwszy człon „Timor” pochodzi od słowa timur oznaczającego w języku malajskim i indonezyjskim „wschód”. Człon ten wszedł do większości języków za sprawą nazwy kolonii Timor Portugalski. Druga część nazwy kraju w języku portugalskim brzmi „Leste”, co w tłumaczeniu na polski oznacza „wschód”.

Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. In statu nascendi – łaciński zwrot, który oznacza dosłownie "w trakcie powstawania", "w trakcie rodzenia się", którego znaczenie zmienia się zależnie od użytego kontekstu.

Oficjalna nazwa kraju w języku tetum brzmi Repúblika Demokrátika Timor-Leste, a po portugalsku – República Democrática de Timor-Leste.

Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) za oficjalną skróconą formę w języku angielskim oraz każdym innym przyjmuje Timor-Leste (skróty: TLS & TL). Zasada ta została przyjęta m.in. przez Organizację Narodów Zjednoczonych i Unię Europejską.

Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna, ISO (ang. International Organization for Standardization, fr. Organisation internationale de normalisation) – organizacja pozarządowa zrzeszająca krajowe organizacje normalizacyjne.Rewolucja goździków (port. Revolução dos Cravos) – wojskowy zamach stanu w Portugalii, który doprowadził do obalenia dyktatury następcy António Salazara – Marcelo Caetano. Nazwa pochodzi stąd, że żołnierzom w lufy karabinów wkładano goździki. Rewolucja oprócz obalenia Caetano przyniosła dekolonizację portugalskich posiadłości w Afryce i Azji. Wydarzenia te zapoczątkowały burzliwy proces demokratyzacji systemu politycznego w tym kraju.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Małe Wyspy Sundajskie Wschodnie (indonez. Nusa Tenggara Timur) – prowincja w Indonezji obejmująca wschodnią część archipelagu Małe Wyspy Sundajskie (granicę stanowi cieśnina Sape).
Dystrykt Ermera – jeden z 13 dystryktów Timoru Wschodniego, znajdujący się w centralno-zachodniej części kraju. Stolicą dystryktu jest Gleno, leżąca 30 km na południowy zachód od stolicy kraju Dili. Jest jednym z dwóch dystryktów, obok Aileu bez dostępu do morza.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Archipelag Malajski – największy archipelag na Ziemi, złożony z ok. 20 tys. wysp, między Azją Południowo-Wschodnią a Australią. Oddzielony od Azji Morzem Południowochińskim i cieśniną Malakka, a od Australii morzami: Timor i Arafura. Rozdziela Ocean Spokojny od Oceanu Indyjskiego. Obejmuje Wielkie Wyspy Sundajskie (Borneo, Sumatra, Celebes i Jawa), Małe Wyspy Sundajskie (Timor, Flores, Sumbawa, Sumba), Moluki (Halmahera, Seram, Buru), Filipiny (Luzon, Mindanao, Samar, Negros) oraz szereg mniejszych, drugorzędnych archipelagów i grup wysp. Między wyspami liczne morza wewnętrzne, w tym: Jawajskie, Sulu, Moluckie, Flores i Celebes. Wzdłuż wysp biegną rowy oceaniczne: Filipiński, Banda, Timorski i Sundajski. Archipelag Malajski należy do Indonezji, Malezji, Filipin, Singapuru, Brunei, Timoru Wschodniego i Papui-Nowej Gwinei.
Stały Trybunał Arbitrażowy (ang. Permanent Court of Arbitration) – międzynarodowa organizacja arbitrażowa powołana na mocy ustaleń konferencji w Hadze w 1899 roku. Ma swoją siedzibę w Pałacu Pokoju w Hadze. Każde państwo może desygnować do niego 4 osoby (o odpowiednich kwalifikacjach) na 6 lat. Po II wojnie światowej prowadził sprawy arbitrażowe i pojednawcze. Jego przedstawiciele mają prawo wysuwać kandydatów na sędziów do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Na jego czele stoi Rada Administracyjna złożona z przedstawicieli dyplomatycznych państw – sygnatariuszy akredytowanych w Holandii. Przewodniczy jej holenderski minister spraw zagranicznych.
Carlos Filipe Ximenes Belo (ur. 3 lutego 1948 w Baucau) – katolicki biskup, salezjanin z Timoru Wschodniego, obrońca praw człowieka, noblista.
Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Reklama