Tiedemann Giese (1543–1582)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Tiedemann Giese (1543-1582))
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tiedeman Giese (ur. 1543 w Gdańsku, zm. 20 lutego 1582 w Rydze) – był polskim dyplomatą w służbie królów Zygmunta Augusta i Stefana Batorego.

Kaliningrad (ros. Калининград, do 4 czerwca 1946 Królewiec (do XVI w. także Królówgród), ros. Кёнигсберг, niem. Königsberg, łac. Regiomontium, prus. Kunnegsgarbs, lit. Karaliaučius) – stolica obwodu kaliningradzkiego – eksklawy Federacji Rosyjskiej, u ujścia Pregoły do Bałtyku, w historycznej krainie Sambii. Liczba ludności Kaliningradu w 2006 wynosiła 434,9 tys.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

Urodził się jako czwarty syn Georga (Jerzego) Giesego, zamożnego kupca, rajcy i burgrabiego Gdańska, oraz jego żony Christine, z domu Krüger. Uczęszczał do gimnazjum humanistycznego Johanna Sturma w Strasburgu, uzyskał tytuł doktora obojga praw. Wiele podróżował po Europie, m.in. ok. 1572 zawiózł do Strasburga portret Kopernika (należący do rodziny po śmierci biskupa warmińskiego Tiedemanna Giesego), na podstawie którego sporządzono obraz, zawieszony później na zegarze astronomicznym tamtejszej katedry.

Oblężenie Pskowa – decydujący element III wyprawy inflanckiej Stefana Batorego. Trwało od 8 września 1581 do 6 lutego 1582 i choć niezakończone sukcesem, przyczyniło się do szczęśliwego dla Rzeczypospolitej końca - rozejmu w Jamie Zapolskim, w wyniku którego car rosyjski Iwan IV Groźny został zmuszony do oddania Polsce Inflant.Georg Giese (nazwisko pisane też Gisze, Giesse, Gyse) (ur. 2 kwietnia 1497 w Gdańsku, zm. 3 lutego 1562 tamże) – gdański kupiec, członek Rady Miejskiej, burgrabia królewski w Gdańsku.

Mianowany przez Zygmunta Augusta referentem (sekretarzem) do spraw pruskich, wielokrotnie posłował od króla do stanów pruskich i do Gdańska. Miał opinię oddanego pracownika kancelarii królewskiej, szczególnie za czasów Stefana Batorego, a jednocześnie był nieoficjalnym reprezentantem interesów Gdańska na dworze. Cieszył się zaufaniem Jana Zamoyskiego, z którym był blisko związany. Ceniono go także na dworze władcy Prus Książęcych Albrechta Fryderyka i jego kuratora, margrabiego Jerzego Fryderyka z Ansbach. Giese pobierał od tego ostatniego pensję, starając się referować królowi jego punkt widzenia, m.in. w sprawie wojny z Moskwą i walki z opozycją stanową w Prusach. 10 lutego 1581 otrzymał od króla Stefana w dożywocie starostwo borzechowskie.

Jan Sariusz Zamoyski (Jan Zamojski) herbu Jelita (ur. 19 marca 1542, zm. 3 czerwca 1605) – polski szlachcic, magnat, sekretarz królewski od 1565, podkanclerzy koronny od 1576, kanclerz wielki koronny od 1578 i hetman wielki koronny Rzeczypospolitej Obojga Narodów od roku 1581. Generalny starosta krakowski w latach 1580-1585, starosta bełski, międzyrzecki, krzeszowski, knyszyński, tykociński i dorpacki. Doradca króla Zygmunta II Augusta i Stefana Batorego. Główny przeciwnik sukcesora po Batorym, Zygmunta III Wazy. Humanista-mecenas, filolog i mówca.Albrecht Fryderyk Hohenzollern (Albert Fryderyk) (ur. 29 kwietnia 1553, Neuhausen (obecnie Gurjewsk), zm. 27 sierpnia 1618, Fischhausen (pol. Rybaki, obecnie Primorsk w obwodzie kaliningradzkim)) – syn księcia Albrechta i Anny Marii Brunszwickiej; książę pruski w latach 1568-1578. Ostatni Hohenzollern z linii pruskiej.

Podczas oblężenia Pskowa w toku wojny z Moskwą przebywał w obozie królewskim, w grudniu 1581 został posłany do Rygi, gdzie zabiegał o wsparcie finansowe od księcia kurlandzkiego, szlachty i mieszczan na opłacenie zaciężnych żołnierzy niemieckich. Zaopatrywał też armię oblężniczą w żywność, broń i fundusze. Na życzenie kanclerza gromadził plany zdobytych zamków. Prowadził propagandę na rzecz króla Stefana i Jana Zamoyskiego. Wysyłał relacje z wojny do Krakowa i Królewca. Na początku 1582 zachorował i 20 lutego zmarł na zamku w Rydze.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Tiedemann Giese, Gise, Gisius (ur. 1 czerwca 1480 w Gdańsku, zm. 23 października 1550 w Lidzbarku Warmińskim) – biskup chełmiński, potem warmiński.

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Teresa Borawska: Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego. T. 2. Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskie, 1994, s. 55. ISBN 83-902351-0-2.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Wojna polsko-rosyjska 1577–1582 – konflikt zbrojny pomiędzy Rzecząpospolitą a Carstwem Rosyjskim w latach 1577–1582 o Inflanty i ziemię połocką.
    Mikołaj Kopernik (łac. Nicolaus Copernicus, niem. Nikolaus Kopernikus; ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. 24 maja 1543 we Fromborku) – polski astronom, autor dzieła De revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich) przedstawiającego szczegółowo i w naukowo użytecznej formie heliocentryczną wizję Wszechświata. Wprawdzie koncepcja heliocentryzmu pojawiła się już w starożytnej Grecji (jej twórcą był Arystarch z Samos), to jednak dopiero dzieło Kopernika dokonało przełomu i wywołało jedną z najważniejszych rewolucji naukowych od czasów starożytnych, nazywaną przewrotem kopernikańskim.
    Moskwa – staropolskie, archaiczne określenie Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, a następnie Rosji. Używane także jako nazwa jego obywateli zamiennie z Moskal, jego wojsk (zob. Armia Rosyjska) lub władzy i jej symboli (zob. car, Kreml).
    Katedra Najświętszej Marii Panny w Strasburgu (fr. Cathédrale Notre-Dame, niem. Liebfrauenmünster) – najważniejsza świątynia katolicka miasta, cenny przykład średniowiecznej XIII-XV wiecznej architektury, łączącej cechy późnego romanizmu, z przede wszystkim wczesnym gotykiem francuskim i dojrzałym gotykiem niemieckim, zawierająca zarówno na zewnątrz i w środku liczne cenne dzieła średniowiecznej rzeźby kamiennej m.in. portale południowego ramienia transeptu, tzw. Filar Anielski.
    Kanclerz wielki koronny – w dawnej Polsce: urzędnik kierujący kancelarią monarchy oraz odpowiadający za politykę zagraniczną. Urząd ten pojawił się na początku XII wieku i był sprawowany przez osobę duchowną. W czasie rozbicia dzielnicowego każdy władca miał własnego kanclerza; po zjednoczeniu kanclerz krakowski wypierał kanclerzy ziemskich (urzędy te zanikły do XV wieku).
    Stan – zbiorowość społeczna w europejskim społeczeństwie feudalnym (w dobie ustrojów monarchii stanowej i absolutnej), wyróżniająca się charakterystyczną pozycją ekonomiczną, społeczną i prawną swoich członków (wyraźnie wyodrębnionymi prawami i obowiązkami).
    Zygmunt II August (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie, zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) – od 1529 wielki książę litewski, od 1530 król Polski (koregent), samodzielne rządy od 1548, od 1569 władca zjednoczonego państwa – Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    Reklama