Tiedemann Giese

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
.mw-parser-output table.duchowny-ksiadz td.naglowek{color:white!important;background:black!important}.mw-parser-output table.duchowny-biskup td.naglowek{color:white!important;background:#E56DC4!important}.mw-parser-output table.duchowny-patriarcha td.naglowek{color:white!important;background:#BA55D3!important}.mw-parser-output table.duchowny-kardynal td.naglowek{color:white!important;background:#FF2400!important}.mw-parser-output table.duchowny-papiez td.naglowek{color:black!important;background:gold!important}.mw-parser-output table.duchowny-cywil td.naglowek{color:black!important;background:#C0C0C0!important}.mw-parser-output table.duchowny-ksiadz tr.naglowek{color:white!important;background:black!important}.mw-parser-output table.duchowny-biskup tr.naglowek{color:white!important;background:#E56DC4!important}.mw-parser-output table.duchowny-patriarcha tr.naglowek{color:white!important;background:#BA55D3!important}.mw-parser-output table.duchowny-kardynal tr.naglowek{color:white!important;background:#FF2400!important}.mw-parser-output table.duchowny-papiez tr.naglowek{color:black!important;background:gold!important}.mw-parser-output table.duchowny-cywil tr.naglowek{color:black!important;background:#C0C0C0!important}

Tiedemann Giese, Gise, Gisius (ur. 1 czerwca 1480 w Gdańsku, zm. 23 października 1550 w Lidzbarku Warmińskim) – biskup chełmiński, potem warmiński.

Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).Filip Melanchton (właściwie Philipp Schwartzerd ur. 16 lutego 1497 roku w Bretten w Palatynacie, zm. 19 kwietnia 1560 roku w Wittenberdze) – reformator religijny, najbliższy współpracownik Marcina Lutra, współtwórca reformacji, profesor uniwersytetu w Wittenberdze, zreorganizował szkolnictwo i wprowadził szkołę humanistyczną w Niemczech, która stała się wzorcem dla szkół na Śląsku i Pomorzu.

Życiorys[ | edytuj kod]

Był synem burmistrza gdańskiego Alberta; spokrewniony z biskupem warmińskim Maurycym Ferberem. Studiował filozofię na uniwersytecie w Lipsku (1492-1496). Od 1504 był kanonikiem warmińskim; zaprzyjaźnił się z Mikołajem Kopernikiem. Pełnił także inne funkcje kościelne, był proboszczem w Zblewie (Żuławy Gdańskie) i parafii św. Piotra i Pawła w Gdańsku. Sprawował wiele urzędów w kapitule warmińskiej – administrator dóbr kapitulnych w Olsztynie (1510-1515 i 1521-1524), kanclerz (1509, 1516, 1518-1519), oficjał generalny (1517-1537), kustosz kapituły (1523-1538).

Georg Joachim von Lauchen, pierwotnie Georg Joachim Iserin, używał też nazwiska matki de Porris i jego niemieckiego tłumaczenia von Lauchen. Najbardziej znany z przybranego nazwiska Retyk (łac. Rheticus; ur. 16 lutego 1514 w Feldkirch, dzisiejsza Austria, zm. 4 grudnia 1574 w Koszycach, Węgry) – profesor matematyki z Wittenbergi, kartograf, twórca przyrządów nawigacyjnych i innych, lekarz i nauczyciel.Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teolog i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii, współtwórca luteranizmu. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.

Współautor listu do króla polskiego Zygmunta Starego (1516) z prośbą o ochronę przed napadami krzyżackimi; był zdecydowanym rzecznikiem interesów Polski na Warmii.

1 sierpnia 1536 wyznaczony przez króla Zygmunta (który kilkanaście lat wcześniej nadał mu szlachectwo) na biskupa chełmińskiego jako koadiutor Jana Dantyszka. Po przeniesieniu Dantyszka na biskupstwo warmińskie otrzymał zatwierdzenie papieskie (11 stycznia 1538). Rezydował w Lubawie, gdzie był mecenasem nauki i kultury, gościł m.in. Kopernika i Jerzego Retyka. Po śmierci Dantyszka kapituła warmińska wybrała go 25 stycznia 1549 na kolejnego biskupa (potwierdzenie papieskie 25 maja 1549); zmarł zaledwie rok później.

International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Norymberga (niem. Nürnberg) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Środkowa Frankonia, siedziba regionu Industrieregion Mittelfranken oraz powiatu Norymberga. Położone nad rzeką Pegnitz (nieco powyżej jej ujścia do rzeki Regnitz), gospodarcza i kulturalna stolica Frankonii, drugie co do wielkości miasto w Bawarii. Liczy 510 602 mieszkańców (31 grudnia 2011). Najbliżej położone duże miasta: Monachium – ok. 150 km na południowy wschód, Stuttgart – ok. 156 km na południowy zachód i Frankfurt nad Menem – ok. 186 km na północny zachód. Miasto zniszczone podczas II wojny światowej, odbudowane.

Był cenionym dyplomatą, zaufanym króla Zygmunta Starego. Humanista, utrzymywał korespondencję m.in. z Erazmem z Rotterdamu, Filipem Melanchtonem i Jerzym Retykiem. Wśród jego opublikowanych dzieł najbardziej znanym jest Centum et decem assertionum, quas auctor earum Flosculos appellavit de homine interiore et exteriore. Antelogikon (1525), stanowiące polemikę ze zwolennikiem Lutra Briesmannem. Większość pozostałych prac Giesego zaginęła (m.in. rozprawa o Arystotelesie i dzieło De Regno Christi).

23 października jest 296. (w latach przestępnych 297.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 69 dni.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

Przeszedł do historii jako wieloletni przyjaciel Kopernika. Po śmierci astronoma daremnie interweniował u władz miejskim Norymbergi w sprawie wydawcy dzieła De revolutionibus, który samowolnie zniekształcił tytuł i dodał przedmowę pomniejszającą znaczenie odkryć. Jego bratanek, również Tiedemann Giese, był sekretarzem królewskim i dyplomatą.

WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Polski Słownik Biograficzny podaje pisownię "Tiedeman", zob. Władysław Pociecha, Giese Tiedeman Bartłomiej (1480-1550), Polski Słownik Biograficzny, Tom VII (1948-1958), s. 454-456.

Literatura[ | edytuj kod]

  • Teresa Borawska: Tiedemann Giese (1480-1550) w życiu wewnętrznym Warmii i Prus Królewskich. Olsztyn: Wydawnictwo Pojezierze, 1984. ISBN 83-7002-167-0.
  • Mikołaj Kopernik (łac. Nicolaus Copernicus, niem. Nikolaus Kopernikus; ur. 19 lutego 1473 w Toruniu, zm. 24 maja 1543 we Fromborku) – polski astronom, autor dzieła De revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich) przedstawiającego szczegółowo i w naukowo użytecznej formie heliocentryczną wizję Wszechświata. Wprawdzie koncepcja heliocentryzmu pojawiła się już w starożytnej Grecji (jej twórcą był Arystarch z Samos), to jednak dopiero dzieło Kopernika dokonało przełomu i wywołało jedną z najważniejszych rewolucji naukowych od czasów starożytnych, nazywaną przewrotem kopernikańskim.Jan Dantyszek (łac. Dantiscus), właściwie Johann(es) von Hoefen herbu Dantyszek, przydomki: Flachsbinder, Linodesmon (ur. 1 listopada 1485 w Gdańsku, zm. 27 października 1548 w Lidzbarku Warmińskim) – polski podróżnik, dyplomata, biskup chełmiński rezydujący w Lubawie (od 1530), warmiński (1537), poeta polsko-łaciński okresu renesansu, sekretarz królewski, pisał miłosne elegie. Najbardziej znany utwór Dantyszka to metafizyczny Nagrobek sobie samemu. Pierwszy ambasador w historii dyplomacji polskiej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Maurycy Ferber (łac. Mauritius Ferber) (ur. 1471 w Gdańsku, zm. 1 lipca 1537 w Lidzbarku Warmińskim) – biskup warmiński.
    Zygmunt I Stary (ur. 1 stycznia 1467 roku w Kozienicach, zm. 1 kwietnia 1548 roku w Krakowie) – od roku 1506 wielki książę litewski, od 1507 roku król Polski. Przedostatni z dynastii Jagiellonów na tronie polskim. Był przedostatnim z sześciu synów Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, ojcem m.in. Zygmunta II Augusta. Dwukrotnie żonaty: z Barbarą Zápolyą (1512), a po jej śmierci z Boną z rodu Sforzów (1518).
    Arystoteles (gr. Ἀριστοτέλης, Aristotelēs, ur. 384 p.n.e., zm. 7 marca 322 p.n.e.) – filozof, jeden z trzech, obok Sokratesa i Platona najsławniejszych filozofów starożytnej Grecji. Nazywany też Stagirytą (od miejsca urodzenia), lub po prostu Filozofem (w tekstach średniowiecznych i nowożytnych).
    Biskupi warmińscy – biskupi diecezjalni, biskupi koadiutorzy i biskupi pomocniczy diecezji (do 1992) i archidiecezji warmińskiej.
    Żuławy Gdańskie (kaszb. Gduńsczé Zëławie, niem. Danziger Werder) – położone na lewym brzegu Wisły, w równinie deltowej, są częścią Żuław Wiślanych.
    Tiedeman Giese (ur. 1543 w Gdańsku, zm. 20 lutego 1582 w Rydze), był polskim dyplomatą w służbie królów Zygmunta Augusta i Stefana Batorego.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.

    Reklama