The Proms

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

The Proms – koncerty promenadowe muzyki klasycznej, zorganizowane po raz pierwszy w 1895 roku. Od 1927 z krótką przerwą organizowane przez BBC, obecnie w Royal Albert Hall w Londynie.

Tatiana Szebanowa (ros. Татьяна Владимировна Шебанова, ur. 12 stycznia 1953 w Moskwie, zm. 1 marca 2011 w Warszawie) – pianistka i pedagog muzyczny, żona pianisty Jarosława Drzewieckiego, matka pianisty Stanisława Drzewieckiego.Richard Strauss (ur. 11 czerwca 1864 w Monachium, zm. 8 września 1949 w Garmisch-Partenkirchen) - niemiecki kompozytor muzyki późnego romantyzmu, dyrygent.

Proms jest nie tylko festiwalem muzyki poważnej, ale też świętem sztuki i dobrem narodowym Anglików stanowiąc przejaw wyspiarskiego stylu życia. Koncertów Proms słuchają dziesiątki tysięcy ludzi, nie tylko miłośnicy muzyki klasycznej. Dotyczy to szczególnie finału, znanego jako The Last Night of the Proms, będącego okazją do manifestowania uczuć patriotycznych i przywiązania do wspólnoty. Proms wywarł znaczący wpływ na kulturę muzyczną świata, ponieważ był pierwszym demokratycznym festiwalem w historii, przeznaczonym od początku dla wszystkich chcących w nim uczestniczyć, bez względu na status społeczny czy materialny. Stanowi połączenie masowości (duża ilość uczestników, transmisje radiowe i telewizyjne BBC) z dbałością o najwyższy poziom artystyczny. Jego replika jest organizowana również w Polsce.

Raymond John Leppard (ur. 11 sierpnia 1927 w Londynie, zm. 22 października 2019 w Indianapolis) – brytyjski klawesynista i dyrygent. Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

Czeski dyrygent Jiří Bělohlávek w mowie pożegnalnej na zakończenie Last Night of the Proms 2007 określił Proms jako „największy i najbardziej demokratyczny festiwal muzyki klasycznej na świecie”.

Historia[ | edytuj kod]

1894–1927[ | edytuj kod]

Henry Wood, pierwszy dyrygent Proms

W 1894 roku Robert Newman, dyrektor Queen's Hall w Londynie, spotkał młodego muzyka i dyrygenta Henry’ego Wooda i poinformował go o swoich planach, dotyczących nowego cyklu koncertów, które miałyby się odbywać w okresie letnim. Koncerty te w założeniu miały dać ludziom wiedzę na temat muzyki klasycznej i uczynić ją bardziej popularną. Koncerty miały rozpoczynać się od utworów łatwiejszych i stopniowo przechodzić do coraz ambitniejszych. Wood zgodził się zostać dyrygentem stałej orkiestry i pomóc Newmanowi w rozwijaniu idei tych koncertów. Pierwszy z koncertów Proms, noszących wówczas nazwę Mr. Robert Newman’s Promenade Concerts, odbył się 10 sierpnia 1895 roku.

Gwinea - dawna, pierwsza maszynowo bita złota moneta angielska (równa 21 szylingom). Nazwa wywodzi się z faktu, iż większość tych złotych monet bito ze złota z Wybrzeża Gwinejskiego w Afryce. Początkowo gwinea była równa 20 szylingom. Bicie rozpoczęto za rządów króla Karola II 6 lutego 1663 roku. Początkowo ważyła 8,47 grama złota próby 0,9166 (11/12 jak określano to wtedy w Anglii), co dawało około 7,76 grama czystego złota, jednak wzrost wartości złota sprawił, że zmniejszono wagę do 8,38 grama tej samej próby, co dawało około 7,68 grama czystego złota. Potem ustalono wartość monety na 21 szylingów. Ostatnie bicie tej monety miało miejsce w 1813 roku.Siergiej Wasiljewicz Rachmaninow (ros. Сергей Васильевич Рахманинов; ur. 20 marca/1 kwietnia 1873, zm. 28 marca 1943) – rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent.

Program koncertu finałowego pierwszego Promenade Concerts z 5 października 1895 roku, opublikowany przez The Times, zawierał 9 pozycji, w tym dzieła Charles’a Gounoda (muzyka baletowa z opery Polyeucte), Giuseppe Verdiego (fragmenty z opery Aida), Charlesa Huberta Hastingsa Parry’ego (fragment Idylla z jego Suite Moderne) i na zakończenie Grande Marche z Les Enfants de la Garde Adolpha Schloessera.

Sir Colin Rex Davis (ur. 25 września 1927 w Weybridge w hrabstwie Surrey, zm. 14 kwietnia 2013 w Londynie) – angielski dyrygent i klarnecista. Don Giovanni, pełny tytuł: Il dissoluto punito ossia il Don Giovanni (Rozpustnik ukarany, czyli Don Giovanni) - opera w dwóch aktach Wolfganga Amadeusza Mozarta z librettem Lorenzo da Ponte na podstawie sztuki Moliera Don Juan. Premiera odbyła się 29 października 1787 w Pradze, natomiast premiera zmienionej nieco przez Mozarta wersji miała miejsce w Wiedniu 7 maja 1788 roku. Opera należy do gatunku dramma giocoso, czyli dramatu zawierającego elementy komiczne i nadnaturalne. Sam Mozart określił ją w manuskrypcie jako opera buffa.

Pierwotne koncerty trwały trzy godziny i stanowiły mieszankę utworów klasycznych w pierwszej połowie i fragmentów z popularnych oper w drugiej. Cena biletu na pojedynczy koncert wynosiła 1 szylinga (pięć pensów), natomiast bilet sezonowy kosztował 1 gwineę (1,05 funta). W pierwszych sezonach Proms powstała tradycja Nocy Wagnerowskich (w poniedziałki) i Nocy Beethovenowskich (w piątki). Wood kontynuował zestawianie utworów kompozytorów znanych (jak Ludwig van Beethoven i Johannes Brahms), jak i współczesnych (Igor Strawinski, Arnold Schönberg i Richard Strauss), ustalając na każdy sezon nowy program. Promował również młodych, zdolnych artystów i zabiegał o podniesienie standardów orkiestrowych, przez co w 1904 roku stał się niepopularny; udało mu się jednak zlikwidować system, w którym muzycy wysłali na próby orkiestrowe swoich zastępców, a sami zjawiali się osobiście dopiero na koncercie. Do 1920 roku Wood wprowadził do programu Proms wielu z czołowych kompozytorów tamtych lat, w tym Debussy’ego, Rachmaninowa, Ravela i Vaughan Williamsa. Choć początek I wojny światowej wywołał niechęć społeczeństwa do wszystkiego, co niemieckie, to Wood i Newman podkreślali, że wielkie dokonania muzyczne i artystyczne należą do całego świata i nie powinny podlegać chwilowym uprzedzeniom. Newman wkrótce popadł w kłopoty finansowe, a dzierżawę hali koncertowej przejęli wydawcy Chappell and Co. W 1915 roku przejęli oni także orkiestrę, która została przemianowana na New Queen’s Hall Orchestra.

Jiří Bělohlávek (ur. 24 lutego 1946 w Pradze) – czeski dyrygent symfoniczny i operowy cieszący się międzynarodową renomą; pedagog. Prowadził wiele uznanych orkiestr, w tym: BBC Symphony Orchestra, Berliner Philharmoniker, Boston Symphony Orchestra, Cleveland Orchestra, Gewandhausorchester Leipzig, New York Philharmonic, Sächsische Staatskapelle Dresden i San Francisco Symphony. Inscenizator wielu dzieł operowych. Popularyzator muzyki czeskiej. Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego.Hyde Park – jeden z kilku królewskich parków w Londynie, położony na obszarze 390 akrów (ok. 159 ha). Podzielony na dwie części przez jezioro Serpentine.

1927–1945[ | edytuj kod]

Ponieważ koncerty Proms przynosiły straty, w 1927 wydawnictwo Chappell’s wycofało się ze wsparcia finansowego. W tym samym roku BBC uzyskała status korporacji z zadaniem „informowania, edukowania i dostarczania rozrywki”, podobnym do tego, jaki postawił sobie Wood odnośnie do Proms. BBC przejęła organizację Proms, które przez trzy lata były wykonywane przez Sir Henry Wood and his Symphony Orchestra, aż do momentu, gdy w 1930 roku założono BBC Symphony Orchestra. Proms zyskały teraz szerszą publiczność, choć pojawiły się obawy, że transmisja może przyczynić się do spadku ich oglądalności. W 1939 roku, w trzy dni po wypowiedzeniu przez Wielką Brytanię wojny Niemcom, BBC zdecentralizowała swój dział muzyczny i ogłosiła, że nie będzie w stanie dalej wspierać Proms. Woodowi udało się w sezonach 1940 i 1941 znaleźć prywatnych sponsorów i zastąpić orkiestrę BBC przez London Symphony Orchestra. Wskutek nasilających się nalotów sezon 1940 trwał tylko cztery tygodnie. 10 maja 1941 roku na skutek bombardowań Luftwaffe zniszczeniu uległa Queen’s Hall. Ponieważ jedyną dostępną salą koncertową w Londynie była wtedy Royal Albert Hall, więc koncerty Proms sezonu 1941 zorganizowano właśnie w niej. Od 1942 roku BBC powróciła do sponsorowania Proms. 19 sierpnia 1944 roku, dziewięć dni po pięćdziesiątej rocznicy inauguracji Proms, zmarł Henry Wood. W ciągu ostatnich lat jego życia nastąpiło kilka znaczących zmian: BBC Symphony Orchestra została połączona z London Philharmonic Orchestra i London Symphony Orchestra, a Wood zaczął dzielić obowiązki dyrygenta wspólnie z Adrianem Boultem i Basilem Cameronem. Po śmierci Wooda koncerty Proms w sezonie 1945 (w tym w koncert finałowy) poprowadzili Boult i Cameron (wraz z Constantem Lambertem).

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).Sir Edward William Elgar (ur. 2 czerwca 1857 w Broadheath, koło Worcester, zm. 23 lutego 1934 w Worcester – brytyjski kompozytor. Pozostawił po sobie dwie symfonie (śmierć w 1934 r. przerwała pracę nad trzecią). Utwory te uważane są za jedne z najważniejszych brytyjskich utworów symfonicznych.

Po 1945[ | edytuj kod]

Od 1950 roku głównym dyrygentem BBC Symphony Orchestra, prowadzącym większość spektakli, został Malcolm Sargent. Stał on się wiodącą postacią Proms po śmierci Henry’ego Wooda. Po wojnie tradycyjne Noce Wagnerowskie wyszły z mody. Po 1953 roku popularne stały się Wieczory Wiedeńskie i rocznice kompozytorskie. W latach 1957 i 1958 uczczono zgony Sibeliusa i Vaughana Williamsa, poświęcając im pełne cykle symfoniczne. W latach 50. do udziału w Proms dopuszczono również orkiestry spoza Londynu; pierwszą z nich była Manchester’s Hallé Orchestra pod batutą Johna Barbirollego. W kolejnych latach udział wzięły też Bournemouth Symphony Orchestra i Royal Liverpool Philharmonic, a wśród dyrygentów pojawili się: Charles Groves, Colin Davis, Norman Del Mar i Charles Mackerras. W 1959 roku, wraz z pojawieniem się Williama Glocka na stanowisku szefa działu muzycznego BBC, tożsamość Proms zaczęła się zmieniać. Do podstawowego repertuaru zaczęto wprowadzać szerzej utwory odzwierciedlające aktualne trendy muzyczne z całego świata; w latach 1959 i 1964 liczba nowych dzieł w ramach Proms wzrosła ponad dwukrotnie. W sezonie 1963 pojawiły się wśród dyrygentów takie nazwiska, jak Georg Solti, Leopold Stokowski i Carlo Maria Giulini, a w 1966 roku w charakterze wykonawcy zaprezentowała się pierwsza orkiestra zagraniczna: Wielka Orkiestra Symfoniczna Wszechzwiązkowego Radia i Centralnej Telewizji z Moskwy (obecnie Wielka Orkiestra Symfoniczna im. Piotra Czajkowskiego). Po niej pojawiły się Koninklijk Concertgebouworkest, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia i Filharmonia Czeska. Proms nabrał wówczas cech dużego festiwalu międzynarodowego. Inne znaczącą innowacją lat 60. było wprowadzenie pełnych spektakli operowych (zapoczątkowane wystawieniem w 1961 roku opery Don Giovanni Mozarta w wykonaniu Glyndebourne Opera) oraz koncertów zespołów reprezentujących kultury pozaeuropejskie (w tym kultury Indii, Tajlandii, Indonezji i Japonii). Jako nowe gatunki pojawiły się: muzyka na perkusję, jazz, gospel, muzyka elektroakustyczna oraz koncerty przeznaczone specjalnie dla dzieci. BBC starała się w każdym sezonie przekazywać najnowsze trendy muzyczne. W latach 70. wprowadzono koncerty nocne Late Night concerts i Pre-Prom Talks.

Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Ralph Vaughan Williams (ur. 12 października 1872 w Down Ampney w hrabstwie Gloucestershire, zm. 26 sierpnia 1958 w Londynie) – angielski kompozytor i badacz muzyki ludowej, twórca dziewięciu symfonii oraz utworów orkiestrowych, chóralnych i muzyki filmowej.

Rok 1973 był ostatnim sezonem Williama Glocka na stanowisku szefa działu muzycznego BBC. Podium dyrygenckie zajął Norman Del Mar, zwolennik bardziej „tradycyjnego” programu. Po nim do roku 1990 koncertami Last Night of the Proms kierowali dyrygenci zapraszani co roku; wśród nich byli Charles Groves, James Loughran, Vernon Handley, Raymond Leppard, Mark Elder i John Pritchard.

Manchester – miasto (city) w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie metropolitalnym Greater Manchester. W sensie formalnym stanowi samodzielny dystrykt metropolitalny.Igor Fiodorowicz Strawinski, a. Strawiński; ros.: Игорь Фёдорович Стравинский (ur. 17 czerwca 1882 w Oranienbaumie, zm. 6 kwietnia 1971 w Nowym Jorku) – rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent.
Proms w Royal Albert Hall w sezonie 2004. Przed prospektem organowym widoczne popiersie Henry’ego Wooda

W 1994 roku odbył się jubileuszowy, 100. koncert Proms. Od tego momentu w ramach festiwalu zaczęto prezentować corocznie 70 koncertów, poszerzając sukcesywnie repertuar symfoniczny i orkiestrowy, kontynuując zapraszanie do udziału w Proms czołowych wykonawców międzynarodowych oraz prezentując najlepsze dokonania brytyjskiej sceny muzycznej, zgodnie z pierwotną koncepcją Henry Wooda.

Sir Alan Charles Maclaurin Mackerras (ur. 17 listopada 1925 w Schenectady w stanie Nowy Jork, zm. 14 lipca 2010 w Londynie) – australijski dyrygent. Jakub Jakowicz (także: Kuba Jakowicz; ur. 1981) – polski skrzypek, często określany mianem wirtuoza skrzypiec, syn skrzypka Krzysztofa Jakowicza. Występuje jako solista, a od 2006 także jako członek kwartetu Zehetmair Quartett. Od 2004 roku wykłada także w Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie.

W 1996 roku zostały wprowadzono Proms Chamber Music, Proms Lectures i Proms in the Park. Ten ostatni umożliwia widzom zgromadzonym w parkach w Belfaście, Glasgow, Manchesterze, Swansea oraz w londyńskim Hyde Parku oglądanie na dużym ekranie finału – Last Night of the Proms – i tym samym uczestnictwo w tym programie.

W 2013 roku, po raz pierwszy w historii Last Night of the Proms, za pulpitem dyrygenckim stanęła kobieta, amerykańska dyrygentka Marin Alsop. W tym samym roku, 23 sierpnia, po raz pierwszy na Proms wystąpiła Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej pod batutą Antoniego Wita.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Sir Harold Malcolm Watts Sargent (ur. 29 kwietnia 1895 w Ashford w hrabstwie Kent, zm. 3 października 1967 w Londynie) – brytyjski dyrygent.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

BBC Symphony Orchestra (Orkiestra Symfoniczna BBC, w skrócie BBC SO) - brytyjska orkiestra symfoniczna, założona w 1930 roku i finansowana ze środków BBC jako jedna z sześciu orkiestr radiowych działających w strukturach tego nadawcy. Jest także uznawana za jedną z sześciu głównych orkiestr Londynu. Jej siedzibą są Maida Vale Studios w centrum brytyjskiej stolicy, gdzie w dedykowanym orkiestrze studiu radiowym może pomieścić się nawet 150 muzyków i 200 osób na widowni.
Chór Polskiego Radia w Krakowie – instytucja kultury założona w 1948 roku przez Jerzego Gerta. Od założenia aż do roku 1994 chór ten stanowił integralną część zespołu Orkiestry i Chóru Polskiego Radia i Telewizji. Od stycznia 1995 roku działa samodzielnie w strukturach Polskiego Radia SA
Sir John Michael Pritchard (ur. 5 lutego 1921 w Londynie, zm. 5 grudnia 1989 w Daly City w Kalifornii) – brytyjski dyrygent.
The Times – wysokonakładowy brytyjski dziennik społeczno-polityczny wydawany od 1785 roku w Londynie, od 1981 przez News Corporation Ruperta Murdocha. Obecny nakład to około 690 tys. egzemplarzy.
Kevin Kenner (ur. 19 maja 1963 roku w Coronado w USA) – amerykański pianista, laureat wielu konkursów pianistycznych, w tym II nagrody na XII Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina (1990).
Jerzy Jan Maksymiuk (ur. 9 kwietnia 1936 w Grodnie) – polski dyrygent, pianista, kompozytor muzyki poważnej i filmowej, felietonista, animator życia muzycznego.
Szyling brytyjski − moneta używana od panowania Henryka VII Tudora aż do 1971 roku, w którym to dokonano decymalizacji brytyjskiej waluty. Przed decymalizacją szyling był 1/20 częścią funta szterlinga i składał się z 12 pensów.

Reklama