Tezcatlipoca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tezcatlipoca czarny – Kodeks Borgia, XV wiek
Tezcatlipoca czerwony – Kodeks Borgia, XV wiek
Quetzalcoatl (z lewej) walczy z Tezcatlipoca (z prawej) – Codex Borbonicus, XVI wiek
Aztecka turkusowa maska Tezcatlipoki z Muzeum Brytyjskiego w Londynie
Azteckie obsydianowe zwierciadło poświęcone Tezcatlipoce z Muzeum Brytyjskiego w Londynie

Tezcatlipoca (także Metzli; nah. Dymiące Zwierciadło lub Pan Dymiącego Zwierciadła) – w azteckim panteonie bóstwo zła, ciemności i zemsty, którego rodowód nie jest do końca jasny. Według mitycznych przekazów był bogiem-stwórcą i Słońcem Ziemi (Nahui Ocelotl) w pierwszej epoce świata oraz jednym z czterech synów boga-kreatora Ometeotl (Dwa Bóg), dwoistego stworzyciela świata składającego się z męskiego pierwiastka Ometecuhtli (Pan Dwoistości) i żeńskiego Omecihuatl (Pani Dwoistości).

Muzeum Brytyjskie (ang. British Museum) – jedno z największych na świecie muzeów historii starożytnej, mieszczące się w Londynie. Xipe Totec (Thipetotec) (nah. "nasz pan, obdarty ze skóry") – wśród plemion indiańskich Mezoameryki bóg wiosny, pór roku, zachodu i rolnictwa, personifikacja procesu walki i cierpienia w naturze rodzącej nowe życie, także opiekun złotników. Często utożsamiany z Czerwonym Tezcatlipoca (Tlatlauhqui Tezcatlipoca).

Zakres władzy[ | edytuj kod]

Był bogiem opatrzności, zmienności losu, ciemności i grzechu. Wynalazł ogień, przewodził czarnoksiężnikom, magom i wojownikom. Przedstawiany był z twarzą pomalowaną w czarne pasy, z nożami obsydianowymi lub krzemiennymi albo ze obsydianowym zwierciadłem (dymiącym zwierciadłem). Władał nocą i północną stroną świata, jego symbolem w kosmologii Azteków był gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy. Według niektórych wierzeń indiańskich jego żoną była bogini Xilonen. Uprowadził boginię Xochiquetzal, zwierzęciem symbolizującym Tezcatlipocę jest jaguar.

(1980) Tezcatlipoca – planetoida z grupy Amora okrążająca Słońce w ciągu 2 lat i 87 dni w średniej odległości 1,71 j.a. Została odkryta 19 czerwca 1950 roku w Obserwatorium Palomar przez Alberta Wilsona i Åke Wallenquista. Nazwa planetoidy pochodzi od Tezcatlipoca, w wierzeniach Azteków i Tolteków boga zła, ciemności i zemsty. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1980) 1950 LA.Texcoco, nah. Tetzcohco [teʦˈkoʔko] – miasto w środkowym Meksyku, znajdujące się na wschód od miasta Meksyk. Texcoco było jednym z najważniejszych ośrodków cywilizacji Azteków, a jezioro Texcoco przedmiotem ich kultu. Populacja liczy ok. 109 tys. mieszkańców (2003).

Dymiące zwierciadło pozwala mu widzieć wszystko na ziemi, pod ziemią i w niebie, a także widzieć i przepowiadać przyszłość.

Był głównym bóstwem czczonym w Texcoco.

Przydomki[ | edytuj kod]

W mitologii występuje pod wieloma nazwami: Moyocoyatzin – Pan, władca samowładny, Ten, który stworzył się sam; Nezahualpilli – Książę Poszczący; Titlacahuacan lub Titlacauan – Ten, którego niewolnikami jesteśmy.

Inne przydomki: Tezcatlanextia – Zwierciadło, które sprawia, że rzeczy stają się widoczne; Moquequeloa – Ten, który drwi z samego siebie; Monenequi – Kapryśny; Ilhuicahua Tlalticpaque – Właściciel nieba i ziemi, Titlacahuan – My, jego ludzie; Yaotzin lub Yaotl – Wróg; Neceoc Yaotl – Wróg Obu Stron lub Wróg z dwóch stron.

Mictlan – jest azteckim określeniem na mityczny świat podziemny – a ściśle mówiąc piekło, do którego mieli trafiać wszyscy słabi, starzy, zmarli na łożu oraz ci, którzy unikali walki. Władało nim bóstwo śmierci zwane Mictlantecuhtli i jego żona Mictlancihuatli. Odpowiednikiem Mictlanu w wierzeniach Majów jest Mitnal.Mezoameryka – region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturalnego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski.


Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




Warto wiedzieć że... beta

Kodeks Borgia – aztecki dokument zawierający obserwacje astronomiczne, teksty magiczne, religijne i ustalenia kalendarza.
Obsydian (izofir) – kwaśna skała wylewna, złożona niemal wyłącznie ze szkliwa wulkanicznego, zawiera do 1% wody. Naturalne szkło powstaje w wyniku natychmiastowego stygnięcia magmy (lawy). Skład chemiczny związany jest z typem lawy i obejmuje bardzo wiele form, od obsydianu ryolitowego po fonolitowy. Obsydian znajduje się w wylewach lawy datowanych od ok. 60 mln lat aż do współczesności . Z czasem ulega rekrystalizacji, przyjmując wygląd zwyczajnej, drobnoziarnistej skały.
Xochiquetzal [ʃo:tʃi’ketsaɬ] (nah.: „kwieciste pióro”, „ukwiecone drogocenne zielone pióro” lub „ukwiecone pióro kwezala”) – w mitologii Azteków i Tolteków bogini kwiatów, dzieci, miłości, zabawy oraz tańców. Pierwotnie utożsamiana z Księżycem.
Quetzalcoatl (wym. kecalkoatl, nah. Quetzalcōātl) – jeden z najważniejszych bogów plemion Mezoameryki; Pierzasty Wąż, wąż o piórach ptaka kwezala (nah. ketsal lub quetzal).
Wielka Niedźwiedzica (łac. Ursa Maior, dop. Ursae Maioris, skrót UMa) – gwiazdozbiór okołobiegunowy nieba północnego, a zarazem trzecia co do wielkości konstelacja nieba. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 125. W Polsce jest widoczna przez cały rok.
Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
Aztekowie używali dwóch kalendarzy. Jeden z nich – kalendarz słoneczny (Xiuhpohualli), składał się z 365 dni podzielonych na 18 miesięcy po 20 dni oraz dodatkowych 5 dni – Nemotemi (bez imienia, numerowane od 0 do 4). Dni dodatkowe przynosiły nieszczęścia. Każdy miesiąc miał nazwę związaną z rolnictwem, rozwojem roślinności, pracami polowymi. Kolejne dni były ponumerowane od 0 do 19. Według tego kalendarza obchodzono coroczne święta, składano ofiary.

Reklama